عقب‌نشینی موقت آمریکا تا انتخابات نوامبر چراغ سبز دیپلماسی، تحریم‌ها را معلق خواهد کرد؟ | نفت ما

پیش از سفر به تهران، رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که عاصم منیر با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، تلفنی گفت‌وگو کرده است. این تماس نشان می‌داد که پاکستان در تلاش است از طریق میانجیگری، زمینه کاهش تنش میان ایران و آمریکا را فراهم کند.

پس از این سفر، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که سفر عاصم منیر به ایران «بسیار ثمربخش» بوده و «دستاوردهای دیپلماتیک بسیار ارزشمندی» داشته است. او تأکید کرد که نتایج این سفر به‌زودی آشکار خواهد شد.

در پی این تحولات،  قیمت نفت روز سه‌شنبه بیش از سه درصد کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح یک هفته اخیر رسید. همچنین قراردادهای آتی نفت برنت با ۳.۵۹ دلار کاهش، معادل ۳.۹ درصد، در سطح ۸۸.۵۸ دلار به ازای هر بشکه تسویه شد. این پایین‌ترین قیمت برنت از ۱۴ اوت بود.  نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۲.۶۵ دلار، معادل ۳.۱ درصد، کاهش یافت و به ۸۲.۳۶ دلار در هر بشکه رسید.

اوله هانسن، رئیس بخش راهبرد کالاها در بانک ساکسو، در گفت‌وگو با رویترز گفت: «تمرکز بازار از احتمال تشدید درگیری نظامی به سمت فشار اقتصادی تغییر کرده است و همین تغییر باعث شده بخشی از نگرانی‌های بازار نفت کاهش یابد و تحریم‌های جدید آمریکا به اندازه‌ای که برخی معامله‌گران انتظار داشتند، شدید نبود.»

علاوه بر این، نتیجه سفر بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان به ایران  دیدار با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشور درباره ازسرگیری دریانوردی ایمن در تنگه هرمز، بر ایجاد یک کریدور موقت مشترک دریانوردی و اجرای پروژه‌ای مشترک برای پاکسازی مین‌های این تنگه منجرش و دو کشور بیانیه‌ای صادر کردند.

بر اساس این بیانیه، مذاکرات فنی تهران و مسقط ادامه‌دار و هدف این مذاکرات، دستیابی به توافقی برای ایجاد یک کریدور دائمی ناوبری و تعیین سازوکار مدیریت تنگه هرمز است. اشتراک‌گذاری اطلاعات، مدیریت ترافیک دریایی و ارائه خدمات ناوبری و امنیتی نیز از دیگر محورهای این مذاکرات اعلام شده است. انتشار این خبر باعث شد با خوش‌بینی به توافق ایران و عمان بر سر یک مسیر جدید کشتیرانی در تنگه‌ هرمز، قیمت نفت برای سومین روز متوالی کاهش یابد.

بازار نفت دیگر به وعده‌های آمریکا اعتماد ندارد

امیرمیثم نیکفر، کارشناس اقتصاد انرژی، در گفت‌وگو با «نفت ما» درباره کاهش قیمت نفت با وجود اعمال تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران اظهار کرد: «این کاهش قیمت، یک دلیل بسیار مهم داشت و آن هم این بود که ایران و دولت پاکستان اعلام کردند سفر عاصم منیر به ایران، سفری بسیار سازنده بوده و دستاوردهای چشمگیری داشته است.»

وی افزود: «واقعیت این است که بازار دیگر به صحبت‌های دولت آمریکا اعتماد ندارد و کاملاً نسبت به این اظهارات بی‌اعتماد شده است. بازار می‌داند تا زمانی که از سوی ایران سیگنالی برای حل شدن مشکلات دریافت نکند، صحبت‌های دولت آمریکا تأثیر چندانی نخواهد داشت.»

این کارشناس اقتصاد انرژی گفت: «با توجه به اینکه هم دولت ایران و هم دولت پاکستان اعلام کردند که سفر عاصم منیر دستاوردهای چشمگیری داشته است، استفاده از این کلمات اهمیت زیادی دارد. پاکستان به‌عنوان میانجی در مناقشه ایران و آمریکا وارد موضوع شده و زمانی که دو طرف از «دستاوردهای چشمگیر» صحبت می‌کنند، این می‌تواند به معنای شکل‌گیری روزنه‌های امید در روابط ایران و آمریکا باشد.»

وی افزود: «این احتمال وجود دارد که دو طرف دوباره به تفاهمنامه بازگردند. همین سیگنال، برای بازار نفت یک سیگنال بسیار قدرتمند در جهت کاهش قیمت بود. البته این سیگنال اولیه بوده و کاهش قیمت نیز در حال حاضر محدود است؛ اما اگر فعالان بازار به این جمع‌بندی برسند که یک سیگنال واقعی برای حل مسئله شکل گرفته است، قیمت نفت می‌تواند با افت بسیار بیشتری مواجه شود.»

احتمال تعلیق تحریم‌ها در صورت بازگشت به تفاهم

نیکفر در پاسخ به این پرسش که آیا بازگشت ایران و آمریکا به مذاکرات می‌تواند تغییری در تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران ایجاد کند؟ گفت: «برآورد شخصی من این است که اگر دو طرف به تفاهمنامه بازگردند و آن را اجرا کنند، همه این تحریم‌ها تا زمان رسیدن به توافق نهایی معلق خواهد شد. تجربه نشان داده است که آمریکا هر زمان در دوره خاصی با مشکلات مواجه شده، برای عبور از بحران تلاش کرده است تنش را کاهش دهد و پس از پشت سر گذاشتن آن مرحله، دوباره از نردبان تنش بالا رفته است.»

این کارشناس اقتصاد انرژی با اشاره به تجربه‌های گذشته اظهار کرد: «زمانی که قیمت نفت به ۱۲۰ دلار رسید و شرایط به‌شدت متشنج شده بود، آمریکا به یکباره موضوع آتش‌بس را مطرح کرد و قیمت‌ها کاهش یافت. در ادامه نیز مدتی طول کشید تا تفاهمنامه آماده شود و در این فاصله، راهکارهای مختلفی برای پایین نگه داشتن قیمت نفت مورد بررسی قرار گرفت؛ از استفاده از ذخایر استراتژیک گرفته تا کاهش تقاضا در پالایشگاه‌هایی که ضرورت چندانی برای فعالیت آنها وجود نداشت. در مقطع دیگری نیز تفاهمنامه امضا شد و شرایط بازار تغییر کرد و قیمت نفت تا حدود ۷۰ دلار کاهش یافت. اما تقریباً دو یا سه روز مانده به پایان آن دوره، دوباره تنش‌ها آغاز شد.»

وی تصریح کرد: «وقتی این روند را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که آمریکا در دوره‌های خاصی تلاش می‌کند تنش را کنار بگذارد و مسیر تفاهم را در پیش بگیرد، اما در موارد گذشته به نظر می‌رسید هدف اصلی این بود که ابتدا از یک مرحله بحرانی عبور کند و پس از آن مجدداً تنش را افزایش دهد. بنابراین، لزوماً علاقه‌ای به کاهش پایدار تنش با ایران وجود نداشته است.»

نیکفر گفت: «واقعیت این است که به نظر من این مدل تفاهم‌نامه بیشتر برای پایین آوردن سطح تنش و عبور از یک مقطع خاص است. احتمال دارد از اوایل مهر دوباره به تفاهمنامه بازگردند و سپس تا زمان برگزاری انتخابات نوامبر، شرایط برای یک یا دو ماه پایدار بماند تا آمریکا بتواند از انتخابات میان‌دوره‌ای عبور کند. البته این موضوع صرفاً یک تحلیل و برآورد شخصی بر اساس اطلاعات موجود است و نباید آن را پیش‌بینی قطعی تلقی کرد.»