پشت پرده جنجال کنسرت‌نمایش سیاوش | پای اوج در میان است

این برداشت ها با واکنش روابط عمومی نمایش سیاوش همراه شد. روابط عمومی این پروژه، هرگونه وابستگی مالی یا سازمانی به سازمان اوج را تکذیب کرد و گفت: «برخلاف برخی اخبار و مطالب منتشرشده، این پروژه هیچ‌گونه وابستگی مالی یا سازمانی به هیچ نهاد، ارگان یا دستگاهی ندارد و تمامی هزینه‌های تولید آن با سرمایه شخصی تهیه‌کنندگان تأمین شده است. «سیاوش» پروژه‌ای مستقل و خصوصی است که با هدف خلق اثری فرهنگی و هنری بر پایه یکی از ماندگارترین روایت‌های شاهنامه تولید شده است. از تمامی همکاران و رسانه‌های محترم درخواست می‌شود در انتشار اخبار و مطالب مرتبط با این پروژه، به اطلاعات رسمی و منابع معتبر استناد کنند و از بازنشر اخبار و ادعاهای نادرست که موجب ایجاد شبهه درباره این اثر می‌شود، پرهیز کنند.»

اما پرسش اصلی اینجاست که چه چیزی باعث شد برخی، احتمال نقش‌آفرینی سازمان فرهنگی هنری اوج در تولید این نمایش را مطرح کنند؟ سابقه حسین پارسایی در همکاری با اوج

کارگردان نمایش «سیاوش»،حسین پارسایی است. شاید ریشه اصلی شکل‌گیری این حواشی را باید در سابقه حسین پارسایی و همکاری‌های پیشین او جست‌وجو کرد. پیش از این نیز شایعاتی درباره همکاری او با موسسه فرهنگی رسانه‌ای اوج در پروژه عظیم «رستم و سهراب» مطرح شده بود. نکته قابل توجه این است که هنگام تولید آن نمایش نیز چنین گمانه‌هایی وجود داشت و بسیاری اوج را سرمایه‌گذار اصلی پروژه می‌دانستند؛ هرچند در آن زمان نیز این موضوع از سوی عوامل پروژه تکذیب یا کم‌رنگ شد.

پارسایی از نیروهای تئاتری حوزه هنری است و سابقه حضور در شورای نظارت و ارزشیابی آثار نمایشی را دارد. او همچنین مدیریت اداره کل هنرهای نمایشی را در سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ بر عهده داشت.

با این حال، مسیر کاری او در سال‌های بعد تغییر کرد و به سمت تولید نمایش‌های پرهزینه‌ای مانند «الیور توئیست»، «بینوایان»، «مولن‌روژ» و «رستم و سهراب» رفت؛ آثاری که در میان بخشی از مخاطبان به عنوان تئاترهای لاکچری شناخته شدند.

این تغییر رویکرد حتی انتقاد خبرگزاری فارس را نیز به دنبال داشت. این خبرگزاری در گزارشی نوشت: «کافی است نگاهی به کارنامه کاری پارسایی در چند سال اخیر بیندازیم تا به خوبی متوجه شویم این کارگردان با تولید نمایش‌های لاکچری چون «بینوایان»، «الیور توئیست» و «مولن‌روژ» که صرفاً بر مبنای ترویج نمایشنامه‌های غربی روی صحنه رفته‌اند، نه‌تنها دیگر هیچ شباهتی با حسین پارسایی دغدغه‌مند و متعهد ندارد، بلکه شخص پارسایی هم انگار دیگر هیچ قرابتی با جامعه متعهد تئاتری کشور ندارد و خود را سرگرم تولید تئاترهای پرهزینه‌ای کرده که ارتباط چندانی با فرهنگ و هنر کشور ندارند؛ شاید تنها دغدغه او در سال‌های اخیر تعامل با سلبریتی‌های سینما در حوزه تئاتر بوده است.»

این نقد نشان می‌دهد پارسایی امروز با پارسایی سال‌های ابتدایی فعالیتش تفاوت‌هایی دارد. با این حال، پرسش همچنان باقی است: چگونه بخش خصوصی حاضر شده در شرایطی که بازار تئاتر با رکود و مشکلات اقتصادی مواجه است، روی پروژه‌ای چنین پرهزینه سرمایه‌گذاری کند؟ نگرانی‌ها درباره نمایش «سیاوش» چیست؟

منتقدان این پروژه از دو زاویه متفاوت به موضوع نگاه می‌کنند.

دیدگاه نخست این است که تولید چنین نمایش‌های پرهزینه‌ای در شرایط اقتصادی فعلی که بخش بزرگی از جامعه با مشکلات معیشتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، ضرورتی ندارد.

اما گروه دیگری نگرانی متفاوتی دارند. آنها معتقدند ممکن است از نمادهای ملی و اسطوره‌های ایرانی برای اهداف ایدئولوژیک استفاده شود.

موسسه فرهنگی رسانه‌ای اوج وابسته به سپاه پاسداران معمولاً در پروژه‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کند که با رویکردهای فرهنگی و سیاسی مورد حمایت حاکمیت همخوانی دارد. اما درباره نمایش «سیاوش» دو پرسش اساسی همچنان بدون پاسخ روشن باقی مانده است:

نخست اینکه آیا این نمایش واقعاً محصول یا پروژه وابسته به موسسه اوج است؟

و دوم اینکه آیا قرار است خوانشی ایدئولوژیک از شخصیت سیاوش و روایت شاهنامه ارائه شود؟

تا زمانی که نمایش به روی صحنه نرود، نمی‌توان پاسخ قطعی به این پرسش‌ها داد. اما مسئله مهم‌تر این است که چرا در جامعه امروز، میان بخش‌هایی از مردم و برخی نمادهای ملی چنین فاصله‌ای شکل گرفته که حتی بازخوانی یک شخصیت اسطوره‌ای مانند سیاوش نیز پیشاپیش با سوءظن و تردید مواجه می‌شود؟

نمایش «سیاوش» با هر کیفیتی که روی صحنه برود، احتمالاً به دلیل هزینه بالای تولید و قیمت بلیت، مخاطبان محدودی خواهد داشت. اما حاشیه‌های شکل‌گرفته پیرامون آن یک واقعیت مهم‌تر را نشان می‌دهد: فاصله میان جامعه و نهادهای رسمی به اندازه‌ای افزایش یافته که حتی روایت‌های مشترک تاریخی و فرهنگی نیز گاهی به محل مناقشه تبدیل می‌شوند.