اهمیت این آزمون زمانی بیشتر میشود که به گذشته بازگردیم؛ سالهایی که چین و روسیه پیش از توافق برجام در مقاطع مختلف به قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران رأی مثبت داده بودند و در عمل در صفی قرار داشتند که فشارهای بینالمللی بر تهران را تشدید میکرد. اما با امضای برجام، معادله بهتدریج تغییر کرد. ایران در مسیر اجرای تعهدات خود حرکت کرد، در حالی که طرفهای غربی توافق بویژه پس از خروج آمریکا از برجام با نقض تعهدات و بیعملی در برابر فشارهای فزاینده علیه تهران اعتبار توافق را با چالش جدی مواجه کردند.
در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز خود را نشان داد، فاصله میان ادعاهای غرب و واقعیت رفتار ایران بود؛ واقعیتی که در روند اجرای تعهدات برجامی و تعاملات دیپلماتیک تهران بیش از گذشته آشکار شد و موضع ایران درباره ماهیت برنامه هستهایاش را برای شرکای بینالمللی روشنتر کرد و موضع چین و روسیه نیز به ایران نزدیک شد. در همین راستا، دو استاد دانشگاه تهران در یادداشتهایی به بررسی مواضع اخیر چین و روسیه و چشمانداز رفتار آنها در شورای امنیت پرداختهاند.
نوذر شفیعی معتقد است نگاه چین و روسیه به رفتار آمریکا در پرونده هستهای ایران تقریباً یکسان است و مخالفت آنها با فشار بر تهران، هم مبنای حقوقی و هم سیاسی دارد. از نظر وی آمریکا نه بر مبنای ملاحظات فنی بلکه با هدف اعمال فشار سیاسی بر ایران از ظرفیت شورای حکام استفاده میکند. حامد وفایی نیز معتقد است چین فشار برای اعمال تحریمها از مسیر شورای امنیت را اقدامی سیاسی و به بنبست رسیده میداند و در صورت طرح قطعنامهای ضدایرانی از حق وتوی خود برای جلوگیری از تصویب آن استفاده خواهد کرد.
حامد وفایی
مدیر گروه مطالعات چین دانشگاه تهران
چین کنار ایران؛ وتو روی میز …
