چین چگونه به بازیگر فناوری در صنعت خودرو تبدیل شد؟

چین در صنعت‌خودرو مسیری را طی کرده که شاید مهم‌ترین تحول ساختاری صنعت‌خودرو جهان در دو دهه اخیر باشد. این کشور در آغاز قرن بیست‌ویکم بیشتر با خودروهای اقتصادی، تولید انبوه، هزینه پایین نیروی کار و همکاری با خودروسازان خارجی شناخته می‌شد؛ اما در سال ۲۰۲۶ دیگر نمی‌توان صنعت‌خودرو چین را صرفا بر مبنای «خودرو ارزان» توضیح داد. چین امروز هم‌زمان در زنجیره باتری، خودروهای برقی، الکترونیک قدرت، نرم‌افزار، معماری الکتریکی و الکترونیکی، سامانه‌های کمک‌راننده و هوش مصنوعی خودرو جایگاه مهمی دارد.

براساس گزارش ۲۰۲۶ آژانس بین‌المللی انرژی، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ درصد خودروهای برقی جهان و بیش از ۸۰ درصد سلول‌های باتری خودروهای برقی را تولید کرده است. سهم چین در تولید مواد فعال کاتد نیز حدود ۸۵ درصد و در مواد فعال آند بیش از ۹۰ درصد بوده است. این ارقام نشان می‌دهد مزیت چین دیگر فقط در خط مونتاژ خودرو نیست؛ بخش مهمی از فناوری و زنجیره‌تامین خودروهای نسل جدید در این کشور متمرکز شده است.

مرحله نخست؛ ورود به صنعت جهانی با تکیه بر تولید انبوه

نقطه شروع تحول را باید در دهه‌های پایانی قرن بیستم و سپس پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی در سال ۲۰۰۱ جست‌وجو کرد. عضویت چین در سازمان تجارت جهانی دسترسی این کشور به تجارت جهانی و سرمایه‌گذاری بین‌المللی را گسترش داد و صنعت‌خودرو نیز به یکی از مهم‌ترین حوزه‌های همکاری شرکت‌های چینی و خودروسازان جهانی تبدیل شد. چین در این دوره هنوز از نظر فناوری موتور، گیربکس، ایمنی، طراحی و برند فاصله قابل توجهی با شرکت‌های مطرح اروپایی، ژاپنی و آمریکایی داشت. راهبرد عملی صنعت چین، استفاده از بازار بزرگ داخلی، سرمایه‌گذاری مشترک با خودروسازان خارجی و ایجاد تدریجی توان مهندسی داخلی بود. این مرحله را می‌توان دوره «یادگیری صنعتی» دانست. چین ابتدا تلاش کرد خودرو را با هزینه کمتر و در تیراژ بالا تولید کند؛ اما به‌تدریج دانش طراحی، مهندسی، ساخت قطعات و مدیریت زنجیره‌تامین را نیز در داخل توسعه داد. نتیجه این سیاست، شکل‌گیری یکی از بزرگ‌ترین زنجیره‌های خودروسازی جهان بود؛ زنجیره‌ای که بعدها تبدیل به سکوی پرتاب فناوری‌های جدید شد.

نقطه عطف؛ انتخاب خودرو برقی به‌عنوان میانبر فناوری …