مکتب صادقی؛ تمدنی از جنس عقل و وحی

خبرگزاری مهر- گروه دین، حوزه و اندیشه_ عصمت علی آبادی: در روزگاری که تلاطم‌های فکری و بحران‌های هویتی، جهان اسلام را با پرسش‌های بی‌پایان روبه‌رو کرده است، بازگشت به آموزه‌های امام جعفر صادق(ع) بیش از هر زمان دیگری ضرورت می‌یابد؛ چرا که ایشان نه تنها بنیان‌های فقهی و کلامی تشیع را استوار ساختند، بلکه با پیوند زدن عقل به وحی، الگویی برای زیستِ آگاهانه و مسئول‌پذیر ارائه دادند که فراتر از مرزهای زمان و مکان است. در این گفتگو، با حجت‌الاسلام علی حسنلو به بررسی شرایط تاریخی ولادت این بزرگوار، ویژگی‌های منحصربه‌فرد مکتب علمی ایشان و نقش تعیین‌کننده امام در تثبیت مبانی اعتقادی و اخلاقی شیعه می‌پردازیم.

ولادت امام صادق(ع) در چه شرایط تاریخی و اجتماعی رخ داد و این دوره چه تأثیری بر شکل‌گیری شخصیت و رسالت علمی حضرت داشت؟

امام جعفر صادق(ع) در سال ۸۳ هجری قمری، در مقطعی حساس از تاریخ اسلام دیده به جهان گشودند؛ دوره‌ای که حکومت اموی با بحران‌های عمیق سیاسی، اجتماعی و فکری مواجه بود. از یک‌سو فشارها، تبعیض‌ها و انحراف از آموزه‌های اصیل اسلامی در ساختار حاکمیت اموی، نارضایتی عمومی را افزایش داده بود و از سوی دیگر، گروه‌ها و جریان‌های گوناگون فکری و سیاسی در جامعه اسلامی پدید آمده بودند. در چنین فضایی، مسئله شناخت اسلام ناب و تمایز آن از قرائت‌های حکومتی و انحرافی، به یک نیاز جدی برای مسلمانان تبدیل شده بود.

امام صادق(ع) دوران کودکی و نوجوانی خود را در محضر پدر بزرگوارشان، امام باقر(ع)، سپری کردند؛ شخصیتی که نقش مهمی در گشودن فضای علمی برای تبیین معارف اهل‌بیت(ع) داشتند. امام باقر(ع) با آغاز نهضت علمی و فرهنگی شیعه، زمینه‌ای را فراهم کردند که در عصر امام صادق(ع) به اوج رسید. بنابراین امام صادق(ع) وارث یک حرکت علمی ریشه‌دار بودند؛ حرکتی که هدف آن، بازگرداندن جامعه به قرآن، سنت حقیقی پیامبر اکرم(ص) و تفسیر صحیح دین از منظر خاندان وحی بود. …