رنسانس ارزی در بازار سرمایه؛ بازگشت میلیاردها دلار اسکناس خانگی به شریان‌های تولید

در طول سالیان متمادی، انگیزه حفظ ارزش دارایی‌ها در برابر تورم مزمن و هم‌چنین نیازهای متداول ارزی نظیر سفرهای خارجی، باعث شد بخش قابل‌توجهی از پس‌انداز خانوارهای ایرانی به شکل اسکناس‌های ارزی در گاوصندوق‌ها و منازل حبس شود. این حجم عظیم از ارز راکد نه سودی برای صاحب آن داشت و نه گرهی از تولید باز می‌کرد. به‌تازگی با انتشار اساسنامه و امیدنامه «صندوق‌های سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی با درآمد ثابت»، بازار سرمایه گام بلندی برای جذب این منابع منجمد برداشته است.

صندوق‌های ارزی؛ پاسخ بازار سرمایه به حبس اسکناس‌های ارزی خانوارها

اگر رفتار اقتصادی جامعه در دهه‌های اخیر را واکاوی کنیم، درمی‌یابیم که خانوارها برای ایجاد سپر دفاعی در برابر تورم و پاسخ به نیازهای ارزی، چاره‌ای جز نگه‌داری فیزیکی اسکناس دلار یا یورو نداشتند. اما این رویکرد سنتی با ۳ چالش اساسی همراه بوده است: نخست، ریسک شدید فیزیکی شامل سرقت، مفقودی یا دریافت اسکناس‌های تقلبی؛ دوم، بازده صفر روی خود دارایی ارزی و سوم، پیامد کلان آن یعنی خروج میلیاردها دلار سرمایه از شریان‌های فعال تولیدی و حبس منابع ملی.

صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی با درآمد ثابت دقیقاً با این هدف بازمهندسی شده است که ریسک‌های نگه‌داری فیزیکی را حذف کند، به سرمایه‌گذار سود دلاری/ارزی مطمئن بدهد و در عین‌حال، این منابع را به خدمت چرخه تأمین مالی تولید درآورد.

جداسازی کامل دارایی‌های ارزی از ریال در صندوق‌های سرمایه‌گذاری

یکی از نکات درخشان در اساسنامه این صندوق‌ها، جداسازی کامل محاسبات ارزی از ریال است. این صندوق دارای «ارز منتخب» (مثلاً یورو یا دلار) است و کلیه دریافت‌ها، پرداخت‌ها، ارزش خالص دارایی‌ها (NAV) و محاسبات مالی آن منحصراً با همین ارز انجام می‌شود. هرگونه سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ریالی برای صندوق ممنوع است.

از منظر پرتفوی سرمایه‌گذاری نیز اساسنامه یک ترکیب به‌شدت مطمئن و با ریسک پایین را تعیین کرده است:

حداقل ۶۰ درصد از دارایی‌ها باید در اوراق بدهی ارزی (نظیر اوراق مرابحه ارزی یا سلف ارزی دارای مجوز دولت، بانک مرکزی یا بورس) سرمایه‌گذاری شود. …