نویسنده در توضیح درباره لزوم انتشار این مقاله در مقطع زمانی فعلی نوشته است: «این روزها بحثهای زیادی درباره صنعت نفت ایران و ماجراهای سیاسی آن دوران مطرح میشود و گمان کردم که انتشار بخشی از تاریخچه این صنعت، مددکار گفتگوها و پژوهشهای مربوط به این حوزه باشد».
قسمت نخست را اینجا بخوانید.
**** ح - 1) قرارداد 1933 بهجای امتیازنامه دارسی:
در گذر زمان، از زمان عقد قرارداد دارسی در 1280 (1901) به بعد، سه تحول مهم درباره نفت رخ داده بود: اول اینکه، سهم نفت در سبد انرژی جهان افزایش یافته بود و به تبع آن قیمت نفت سیر صعودی را طی کرده بود. به نظر میرسید که امتیازنامه دارسی دیگر متضمن منافع ایران نباشد. دوم اینکه، پیروزی مشروطه، تشکیل مجلس شورای ملی، و رشد و تقویت جامعه مدنی، سبب شده بود تا بحث درباره مسائل کشور و از جمله قرارداد دارسی، به یکی از موضوعات روز جامعه بدل شود و سپس جمعیتهای سیاسی نیز به این مباحث بپیوندند. سوم اینکه، مجموعهای از اختلافات مالی و اجرایی فیمابین دولت ایران و شرکت نفت ایران و انگلیس وجود داشت که به مرور زمان افزایش یافته بود. در نتیجه، انتظارات جدیدی در سطح نخبگان و دولت مطرح شده بود. …
