سایه در قاب؛ روان‌کاوی فیلم «روزهای جانانه» اثر ویم وندرس

صبحی دیگر. نور از لای پرده می‌خزد و روی صورت مردی می‌نشیند که هنوز چشم باز نکرده. هیرایاما بیدار می‌شود، بی‌آنکه به ساعت نگاه کند، بی‌آنکه گوشی‌ای در کار باشد. صدای رفتگر از خیابان می‌آید، همان صدای همیشگی. بلند می‌شود، به درخت کوچک کنار پنجره آب می‌دهد، دستش را روی برگ‌ها می‌کشد و بعد در را باز می‌کند. به آسمان نگاه می‌کند. این لحظه هر روز تکرار می‌شود، آن‌قدر که چشم ما دیگر آن را نمی‌بیند. اما اگر «روزهای جانانه» چیزی را در سکوت نگفته باشد، همان‌جا پنهان است؛ در همین نگاه کوتاه به آسمان، در همین طلبیدن نور. فیلمی که به‌ظاهر درباره مردی است که توالت‌های عمومی توکیو را تمیز می‌کند، در لایه‌ای عمیق‌تر روایتی است از نبردی آرام با سایه‌های درون؛ روایتی که در آن، نور از میان تاریکی می‌تابد، نه به‌جای آن.

صبحی دیگر. نور از لای پرده می‌خزد و روی صورتش می‌نشیند. هیرایاما بیدار می‌شود، بی‌آنکه به ساعت نگاه کند، بی‌آنکه گوشی‌ای در کار باشد. صدای رفتگر از خیابان می‌آید، همان صدای همیشگی. بلند می‌شود، رختش را مرتب می‌کند، به درخت کوچک کنار پنجره آب می‌دهد. دستش را روی برگ‌ها می‌کشد، آرام، مثل کسی که با موجودی زنده حرف می‌زند. بعد در را باز می‌کند و به آسمان نگاه می‌کند. این لحظه، هر روز تکرار می‌شود. آن‌قدر که چشم ما دیگر آن را نمی‌بیند. اما اگر فیلم چیزی را در سکوت نگفته باشد، همان‌جا پنهان است. در همین نگاه کوتاه به آسمان. در همین طلبیدن نور. …