میگنا - کیمیای روایت: چگونه داستانِ رنج، سنگِ صبورِ التیام می‌شود؟

انسان موجودی است که در میانه کلمات متولد می‌شود، با کلمات جهان پیرامونش را می‌شناسد و زمانی که رنجی عظیم بر جانش آوار می‌شود، نخستین چیزی که از دست می‌دهد زبان است. تروما، سوگ و مصیبت‌های بزرگ در وهله نخست، سکوتی سهمگین با خود به همراه می‌آورند؛ سکوتی که ناشی از فلج شدن توان ادراک و بیان است. در چنین وضعیتی، درد به توده‌ای بی‌شکل، تاریک و خفقان‌آور بدل می‌شود که در گوشه‌ای از وجود جا خوش می‌کند و ذره‌ذره روح و روان را می‌ساید. این همان رنج فرساینده است، دردی که نه آغازی برایش متصور است و نه پایانی، نه صدایی دارد که شنیده شود و نه مرزی که مهارش کند. درست در همین تاریکی مطلق است که معجزه روایت رخ می‌نماید.

به بیان دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگذار رسانه تاب آوری روایت، اولین قدم التیام است، چرا که ادبیات درد را از حالت فرساینده خارج کرده و آن را قابل حمل می‌کند. تاب‌آوری، کیمیایِ جانِ رنج‌دیده است. با روایتِ دردهایمان، سکوتِ سنگین را به کلامی نورانی بدل می‌کنیم و می‌آموزیم که چگونه در هیاهویِ طوفان‌ها، نه با شکستن، که با بال گشودن، بگذریم.

برای فهم این موضوع، ابتدا باید ماهیت درد خام و بی‌پناه را درک کنیم. وقتی آسیبی روانی یا فاجعه‌ای زیسته را تجربه می‌کنیم، داده‌های حسی و عاطفی ما پراکنده و متلاشی می‌شوند. ذهن نمی‌داند این آوار ناگهانی را در کجای تاریخچه زندگی خود جای دهد. به همین دلیل، درد در زمان حال منجمد می‌شود؛ گویی هر ثانیه همان لحظه سقوط است و هیچ راه فراری وجود ندارد. این تداوم فرساینده، انسان را فرسوده و تحلیل‌رفته می‌کند، چون رنج بی‌نام و نشان، در سراسر کالبد و جان پخش می‌شود و مرزی میان خود و آسیب باقی نمی‌گذارد. انسان در این حالت احساس می‌کند که خودِ درد شده است، نه کسی که دردی را تجربه می‌کند. التیام از نقطه‌ای آغاز می‌شود که فاصله‌ای میان این دو پدید آید، و این فاصله چیزی نیست جز پلی از جنس کلمات. …