در میان این هنرها، خاتمکاری جایگاهی ویژه دارد؛ هنری ظریف و پرزحمت که از کنار هم قرار گرفتن قطعات ریز چوب، استخوان و فلز، نقوشی چشمنواز خلق میکند و حاصل ساعتها صبر و دقت دست هنرمند است.
خاتمکاری در شیراز تنها به ساخت جعبه، رحل قرآن، قاب و دیگر آثار تزئینی محدود نمانده و در دورههای مختلف، هنر دست استادکاران این شهر در آثار مذهبی و پروژههای مرتبط با عتبات عالیات نیز جلوه کرده است.
صندوقها و آثار خاتم منسوب به هنرمندان شیرازی در حرمهای ائمه(ع)، بخشی از سابقهای هستند که نشان میدهند این هنر چگونه از کارگاههای سنتی شیراز تا اماکن مقدس امتداد یافته است.
اما در سوی دیگر این تصویر، واقعیتی متفاوت قرار دارد؛ هنری با چنین پیشینهای امروز برای ادامه حیات خود با مسئله بازار فروش دستوپنجه نرم میکند.
استادکاران خاتم از یک سو نگران کاهش تقاضا و نبود بازار ثابت برای عرضه محصولات هستند و از سوی دیگر تلاش میکنند این هنر را به نسل جوان منتقل کنند؛ نسلی که بدون چشمانداز روشن اقتصادی، انگیزه چندانی برای ورود و ماندن در این حرفه نخواهد داشت.
مسئله تنها فروش چند جعبه و قاب خاتم نیست؛ سخن از میراثی است که اگر بازار و حمایت لازم برای آن فراهم نشود، ممکن است فاصله میان نسلهای جدید و این هنر اصیل بیشتر شود.
امروز خاتمکاران شیراز بیش از هر چیز به بازاری نیاز دارند که هنرشان را از کارگاه بیرون بیاورند و در معرض دید مردم و گردشگران قرار دهند؛ مطالبهای که در کنار آموزش نسل جدید، به یکی از دغدغههای اصلی فعالان این هنر تبدیل شده است.
بازار خاتم شیراز قربانی افت کیفیت و ضعف تبلیغات
مجید سلیمی معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، مهمترین چالش بازار خاتم شیراز را تنها نبود مشتری و بازار ندانست و اظهار کرد: خاتم شیراز در دو دهه گذشته بازار بسیار خوبی در سطح ملی و بینالمللی داشته، اما تغییر رویکرد بخشی از تولیدکنندگان به سمت تولید محصولات تجاری، به کیفیت این هنر آسیب زده است. …
