کشاورزی ایران در سالهای اخیر حدود ۸۲ تا ۹۰ درصد برداشت آب را به خود اختصاص داده، اما سهم آن از تولید ناخالص داخلی حدود ۷ تا ۸ درصد بوده است. همین فاصله، یک پرسش ساده اما مهم ایجاد میکند: آیا اصرار بر تولید داخلی محصولات آببری مثل گندم، برنج و جو، هنوز بهترین تعریف از «استقلال کشاورزی» است؟
پژوهش حاضر با استفاده از دادههای مرکز آمار ایران، وزارت نیرو، گمرک و مطالعات ردپای آب، این مسئله را از زاویه اقتصادی بررسی کرده است. نتیجه اصلی نه دفاع از واردات نامحدود است و نه کنار گذاشتن تولید داخلی؛ بلکه حرکت به سمت ترکیبی است که هم منابع آب را حفظ کند و هم امنیت غذایی و ظرفیت تولید راهبردی کشور را از بین نبرد. مطالب پیشنهادی پیشبینی خرید تضمینی ۵.۵ میلیون تن گندم در سال جاری ۱۴۰۱/۰۱/۱۴ پرداخت کمک هزینه بلاعوض برای کشت ۸ محصول اساسی ۱۴۰۱/۰۴/۲۱ وقتی هر مترمکعب آب ارزش یکسانی ندارد
مسئله از جایی جدیتر میشود که به بازده اقتصادی آب نگاه کنیم. در سال ۱۴۰۳، سهم کشاورزی از تولید ناخالص داخلی به ۷.۴۲ درصد رسیده و مصرف آب این بخش حدود ۸۵.۳ میلیارد مترمکعب بوده است.
مقایسه محصولات نیز تفاوت بزرگی را نشان میدهد. هر تن گندم حدود ۱۲۵۰ مترمکعب آب مصرف میکند و ارزش اقتصادی ایجادشده به ازای هر مترمکعب آب آن حدود ۲۵ هزار و ۶۰۰ ریال است. برای جو این رقم حدود ۲۲ هزار و ۷۰۰ ریال است.
در مقابل، ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب در تولید گوجهفرنگی حدود ۱۸۰ هزار ریال، در پسته بیش از ۵۵۵ هزار ریال و در زعفران بیش از ۲.۶ میلیون ریال برآورد شده است. …
