پنج شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷ / Thursday, 15 November, 2018

طبلا، مهمترین طبل موسیقی هندوستانی(Hindustani Sangeet) شبه قاره هند


طبلا، مهمترین طبل موسیقی هندوستانی(Hindustani Sangeet) شبه قاره هند
طبلا مهمترین طبل "موسیقی هندوستانی" (Hindustani Sangeet) شبه قاره هند است و شامل دو طبل است که یکی کوچکتر و به صورت کوزه است و نامش "دایان" و دیگری بزرگتر و به صورت کاسه و نامش "بایان". "دایان" که طبلی قابل کوک است، با یکی از نغمه های راگا ی مورد نظر و معمولاً با اصلی ترین نغمه ی راگای مورد نظر کوک می شود که نامش "شاه نغمه" ی راگا است. برخی "بایان" را نیز چند نغمه بم تر (فاصله ی چهارم، پنجم یا اکتاو) کوک می کنند.
در طبلا دست راست روی "بایان" و دست چپ روی "دایان" است (مگر آنکه طبلا نواز چپ دست باشد) و برای نواختنش از انگشتان و کف دو دست استفاده می شود. در حقیقت دستی که روی طبل کوچکتر (بایان) است پرکارتر می باشد و دست دیگر بیشتر حالت کمکی دارد و نوازنده با این دست، رنگ و ترکیب های گوناگونی به دست اصلی اضافه می کند. همچنین برخی اوقات دست فرعی روی طبل بزرگتر فشار هایی را وارد می کند تا کوک صدای "بایان" را به صورت موقت تغییر داده و صداهای گوناگونی را از آن بیرون بکشد. در ضمن به ندرت اتفاق می افتد که نوازنده ی طبلا دست فرعی را از روی طبل بزرگتر برداشته و روی طبل کوچکتر به همراه دست اصلی بنوازد.
پوست طبلا معمولاً از گوسفند یا بز است که توسط "نوار چرمی" روی هر کدام از طبل ها به صورت مجزا بافته می شود و با سفت و شل کردن آن نوار های چرمی، طبلا کوک می گردد. برای راحت تر و دقیق تر کوک کردن طبل کوچکتر، استوانه های کوچک چوبی لای نوار چرمی و بدنه ی آن تعبیه شده است.
پوست طبلا به سه بخش مهم "کنار"، "میدان" و "سیاهی" بخشبندی می شود.
"کنار" در حقیقت همان ناحیه ای است که پوست دیگری در بخش کناره ای طبلا روی پوست اصلی آن کشیده می شود و بنابراین در این بخش پوست طبلا دو لایه است و در طبل کوچکتر صدای اصلی طبلا از این بخش بیرون می آید.
"سیاهی" یک لکه ی دایره ای شکل سیاه رنگ و ماده ی مخصوصی است که روی پوست طبلا چسبانده می شود (در طبل کوچکتر "سیاهی" دقیقاً در مرکز پوست چسبانده شده، در حالی که در طبل بزرگتر "سیاهی" در ناحیه ای بین مرکز و محیط دایره ی پوست است). به وسیله ی این "سیاهی" است که گرفتگی صدای طبلا رخ می دهد.
آن ناحیه که بین "سیاهی" و "کنار" است "میدان" نام دارد.
درباره ی تاریخ طبلا اختلاف هایی وجود دارد و افسانه هایی نیز به آن اضافه شده که بیان سرگذشت این ساز را مشکل تر می کند. در حالی که برخی اختراع این ساز را به امیر خسرو دهلوی، موسیقیدان و شاعر پارسی گوی اهل دهلی نسبت می دهند و برخی دیگر قدمت آن را به هزاران سال قبل می رسانند، بعضی نیز معتقدند که تاریخ آن به پیش از قرن هجدهم میلادی نمی رسد.
با همت و سخت کوشی چند طبلا نواز هندی، چند دهه است که توجه جهانیان به این ساز جلب شده و به خوبی در جهان ترویج یافته است. حتی صدای این ساز به تازگی در موسیقی ایرانی هم شنیده می شود. نمونه های بارز آن کارهای مسعود شعاری با طبلای "درشن آنند" است و آلبوم های غزل "کیهان کلهر" با "سه تار هندی" "شجاعت حسین خان" (پسر یکی از بزرگترین استادان "سه تار هندی"، یعنی زنده یاد "ولایت خان") و طبلای "سندیپ داس".


منبع : هنر و موسیقی

مطالب مرتبط

موسیقی خواندن و نوشتن!

موسیقی خواندن و نوشتن!
می گویند درصد كتابخوانی در مردم ایران بسیار پایین است و در تناسب با آن آمار و تیراژ نشر كتاب هم اندك . می گویند موسیقیدانان ایران علاقه چندانی به خواندن كتاب ندارند و به تبع آن گرایش آنان به نگارش نیز اندك است. اگر در گذشته و پیشینه تاریخی فرهنگ موسیقی این كشور، میزان نگارش و نشر كتاب چهره ای سربلند دارد وبزرگان بسیاری در این شاخه از علوم بشری صاحب تألیف اند، در دوران معاصر این روند رو به نقصان گذارده است.
با وجود آنكه فرهنگ ایرانی را بیشتر سینه به سینه و شفاهی می دانند و به خصوص در عرصه موسیقی براین خصیصه صحه می گذارند، اما نیك می دانیم تألیفات پرشماری در حوزه موسیقی از دورانهای تاریخی و به خصوص از قرن ۴ تا ۹ هجری باقی مانده است.
شاید صحه گذاشتن بر فرهنگ شفاهی و عدم تألیف تنها در قرن ۱۰ تا ۱۳ مصداق یابد. بر هر روی، از صدسال گذشته كه سرزمین ایران به دوران جدید و به نوعی مدرن شدن روی آورده است، میزان تألیف و نگارش كتابهای موسیقی در نسبت با سایر علوم انسانی و هنر، آمار پایینی را نشان می دهد. توجه افزون به كار عملی و اجرایی و نحوه تعامل جامعه با موسیقیدانان در این شاخه، عدم علاقه به مطالعه، سیستم آموزشی معاصر كه هنرجو و دانشجو را به سمت نانوشتاری و بی نیازی از مطالعه سوق می دهد و مواردی از این دست، همه و همه افت كمی و كیفی نشر آثار موسیقی در حوزه نوشتاری را پدید می آورد.
شاید برخی گمان كرده اند نشر موسیقی تنها به آثار صوتی یا تصویری بسنده می شود و تدوین یا تألیف چند كتاب آموزشی این عرصه را كفایت می كند. موسیقی به عنوان یك دستاورد مهم بشری در حوزه فرهنگ انسانی، علمی بودن جنبه های مختلف آن، ارتباط و تعامل با سایر پدیده های فرهنگی از قبیل زبان، اسطوره، تاریخ و ...
دامنه وسیعی از مطالعات برای خواندن و نوشتن را فرا روی هنرمند می گشاید. در چند دهه اخیر با رشد و گسترش علوم انسانی و مباحث میان رشته ای، این ضرورت و نیاز بیشتر احساس می شود. با این حال گویی عادت كرده ایم، همواره از قافله عقب بمانیم. دانشكده های هنری به عنوان مهمترین مركز مطالعاتی موسیقی، با برنامه های درسی نامعلوم هیچ انگیزه و گرایشی به سمت مطالعه در دانشجویان ایجاد نمی كنند. ضمن آنكه اغلب اساتید نیز به تدریس چند صفحه جزوه بسنده كرده اند. از سوی دیگر شهرت های كاذب و رسانه ای موسیقیدانان در بخش اجرایی، ذهن هنرجو را از ابتدای امر به این سمت و سو سوق می دهد.
ضمن آنكه هنرجو چنین می اندیشد كه تنها با ساززدن است كه به اوج شكوفایی خواهد رسید! می بینیم جای مطالعه حتی برای «نوازنده مطرح شدن» هم وجود ندارد. گویی تنها با كار مكانیكی، بدون فكر و مطالعه می توان رشد كرد. البته سیستم فعلی جامعه موسیقی این رویكرد را تقویت كرده است. در دورانی كه خلاقیت های فردی، بداهه پردازی، شناخت دقیق و عمیق موسیقی كلاسیك در ارائه جملات، مزیت چندانی برای صاحبان آن محسوب نمی شود و بلكه نوازنده مكانیكی بودن با سرعتی بالا كه تنها قدرت دشیفر و اجرای استودیویی داشته باشد و قطعات اساتید معاصر موسیقی را كه به شاگردی شان می بالد به خوبی اجرا كند، اصل مهم ارزش گذاری است، نباید انتظاری بیشتر از این داشت.
موسیقی ایرانی چه در حوزه كلاسیك و چه در حوزه موسیقی مناطق مختلف، گستردگی و عمق و غنایی دارد كه از منظرهای گوناگون قابل بررسی است. این بررسی كه حتی در حوزه عمل نیز یك مكانیسم صحیح و راهگشاست، فضا را بر مطالعه مستمر و نگارش مستمر فراهم می آورد.

وبگردی
آنچه که ظریف می‌گوید نیاز به اثبات ندارد کافیست اخبار را دنبال کنید
آنچه که ظریف می‌گوید نیاز به اثبات ندارد کافیست اخبار را دنبال کنید - دلواپسان ۵ سال است که می‌گویند آمار قاچاق کالا دو برابر آمار اعلامی دولت و معادل ۲۵ میلیارد دلار است. این یعنی اگر هیچ پول_کثیف دیگری هم در کشور نباشد، سالانه ۲۵ میلیارد دلار پولشویی داریم. حالا چطور مدعی ظریف هستند که حرفش درباره پولشویی غلط است؟
آتش فشان خاموش / خودروهای گران و بی‌کیفیتی که تحویل نخواهند شد
آتش فشان خاموش / خودروهای گران و بی‌کیفیتی که تحویل نخواهند شد - چرا خودرو سازان با وجود مشکلات عرضه بازهم پیش فروش می کنند؟
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
ظریف: در کشور پولشویی وجود دارد؛ همه مخالفان FATF صادق نیستند
ظریف: در کشور پولشویی وجود دارد؛ همه مخالفان FATF صادق نیستند - صحبت های دکتر ظریف در گفتگو با خبر آنلاین.
رونمایی از کوچ عجیب برخی مدیران به شستا
رونمایی از کوچ عجیب برخی مدیران به شستا - بررسی کوچ برخی مدیران شرکت سایپا به شرکت سرمایه گذاری تأمین اجتماعی.
اشراف متواضع!
اشراف متواضع! - افرادی هستند که در دروس زندگی میکنند اما ماشین زیر پایشان پراید است. افرادی که چند ده میلیون از جوجه‌مایه‌دارهای پدرریشو میگیرند که خوب تربیتشان کنند برای مدیر شدن در جمهوری اسلامی و بعد چند هفته در سال هم آنها را می‌برند اردوی جهادی تا از نزدیک ببینند فردا که به لطف جیب پدر در کنکور ترکاندند و مدرک معتبر گرفتند و مدیر شدند قرار است به چه بدبختهای مستضعفی که بخاطر پول نداشتن در آموزش و پرورش رایگان…
خود دانید و مملکت‌تان!
خود دانید و مملکت‌تان! - همه آفاق پر از فتنه و شر می بینم/ این جهان را پر از خوف و خطر می بینم/ دختران را همه جنگ است با مادر/ پسران را همه بدخواه پدر می بینم. او پس از خواندن شعر دستی به شانه وزیر می‌زند و می‌گوید: «خود دانید و مملکت‌تان!»
زاکانی: خطاهای برادر رئیس جمهور فاجعه است!
زاکانی: خطاهای برادر رئیس جمهور فاجعه است! - علیرضا زاکانی فعالی سیاسی مهمان برنامه«رو در رو» بود و در این برنامه واکنش تندی نسبت به حسین فریدون(برادر رئیس جمهور) نشان داد.
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز»
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز» - ماجرای تجاوز به آن ماری سلامه، بازیگر زن عرب سریال تلویزیونی صدا و سیمای ایران.
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا - «نورالدین پیرموذن» نماینده سابق اردبیل در مجلس شورای اسلامی که سالهاست در آمریکا زندگی می‌کند چند عکس از خود و همسر جدیدش را در اینستاگرام منتشر کرده است.