دوشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Monday, 23 April, 2018

پیشگفتاری بر تاریخ موسیقی


پیشگفتاری بر تاریخ موسیقی
شکارچی درهنگام استراحت زخمه ای بر زهِ کمان میزند. طنینی سینیه هوا را میشکافد. شاید اینگونه آغازیده باشیم . شاید.
سنگی بر سنگ ساییده میشود. وزن در واحد زمان نظمی موزون را به صدا در می آورد. وزنی منظوم، که پیش از آن با ضربان قلب خویش تجربه نموده بود. نظمی که گذار شب به روز، فصل به فصل و سال به سال او را به آگاهی آغازین رسانیده بود. شاید اینگونه آغازیده باشیم.
شاید...
جهان پیرامون انسان: طبیعت، گستره آن هزاران صوت را در گوناگونی لحن و رنگ به گوش او میرساند. نواها در او عواطفی چون ترس، لذت پدید می آورند. به تکرار بر مینشیند، برای تسخیردلهره خویش، برای لذت و شادمانی، برای شکار، برای جادو، برای سرایش داستان، آنچنان که بومیان استرالیا و بوشمانهای افریقا روا میدارند.شاید اینگونه آغازیده باشیم و شاید، شاید های دیگر.
دانش ما مبنی بر آغازین واهه های این هنر تنها می تواند بر فرض استوار باشد. آنچه بر ما عیان است انسان از تقلید اصوات و سکوت ، نغمه و وزن را پدید می آورد و از ابزار پیرامون خود در طبیعت ، سازهایی می سازد. که بدان وسیله مکاشفه خود را در جهان صوت آغاز می کند. و بدین سان در تقلید از خدایان خود ،آفریده گار می شود و طبیعت دیگری را در انتزاع و مصنوع می آفریند.
خداوندی که در جهان صوت بنده و برده نمی آفریند. زیباییها هستند که همچنان طنین می افکنند و آفریده می شوند.
از تکنوازی زهه کمان شکارچی تا آریژی بر سر انگشتان چالاک خویش بر هارپ قرون را می نوردد. با وزنهای بینهایت گسترده خویش پای می کوبد، دست افشانی می کند. با موسیقی اش به جنگ می رود، به سرای عشق میرود به دنیای خیال گذر می کند، به اندیشیدن می نشیند، شاد و شادمان به سرایش خنده می پردازد، به اندوه می نشیند، به نیایش می پردازد ، راوی می شود ، به تفسیر خیال و واقع می پردازد ، از این جهان بیکران درون ، از خویش خویش سخن می گوید. با واژگانی منتزع ، با صوت.
انسان امروز در جهان صوت و جهان سکوت ، د ر جهان هم آغوشی صدا و سکوت می زیید، و عواطف خود را در اشکال گوناگون و با سلیقه هایی که خود آفریده گارش بود بیان می کند. انسان همواره در فراشد حیاط و تکامل خویش از جادو تا جهان بینی های سیاسی نیرویی برای تسخیر و اسارت خویش پدید می آورد. و خدایی خویش را در مرتبه های تکرار، قربانی خدایان بیشمار خود آفریده خود می کند. اینگونه موسیقی نیز چون ابزاری برای تحمیق ، برای سکون، الی رقم نیاز درونی خود بکارگرفته می شود. موسیقی کلیسای قرون وسطی چون عظمت معماریهای کلیسایی تسلیم ،خضوع ، فروتنی و طاعت انسان را نه در برابر خدا بلکه در برابر نمایندگان زمینی خدا می آفریند. ا زهمان آغازین واحه های این مکاشفه آنگاه که انسان به اوج و عظمت تاثیر پذ یری نغمه پی می برد، این تضاد تاریخی از آن منشعب میگردد ، آنهم به دست آفریدگارانش.
به دوره دیگری از حیات و رشد موسیقی می پردازیم. به دوره ای که سازمان یافتگی نغمات اقوام و ملل ،بیان عاطفه و هویتی قومی را شناسایی می کند.
از آن هنگام که مکاشقات سنت می گردند. و در برابر فردای تحول به مقاومت می پردازند. هیهات که هنوز در این هنگامه ما ، پس از گذشتن از سنتهای بیشمار به بدعتهای بیشمار باز سخن از سنت و قیام در برابر جوهر تحول و نوآوری می رود. این هماره ایستایی و این هماره برپایی برای چیست؟ روایتی اسطوره ای از یونان کهن می گوید: نوازنده ای که از شرق یونان به آتن آمده بود و در برابر سیتارای مقدس فرم تیکس را (دو نوع ساز زخمه ای متفاوت ا زهم) زینت و زیور آرسته بود، زنده زنده پوستش را کندند تا خدای موسیقی رحمتش را از آن سرزمین هنر پرور باز نستاند. هنگامی که زریاب به تغییرعود می پردازد و سیمی بر آن از روده شیر می افزاید و مضرابی از ناخن عقاب، خشم استادش اسحق موصلی را بر می انگیزد زیرا که آن جوان از سنت به تحول گذار نموده بود. بنابراین می بایست جلای وطن کند و راهی دیار تبعید گردد. در دوران معاصر بر تضاد سنت و بدعت بعدی تازه نیز افزون می شود.
هنر ایدئولوژیک، اندیشه ای که هزاران موسیقی دان را در زندانها اردوگاه های کار اجباری، اتاق گاز و تبعید در جهان نگری فاشیسم هیتلری می کشاند. اندیشه ای که شوستاکویچ را پس از اجرای" لیدی مکبث" با مقاله ای که استالین با نام مستعار، پیرامونش به عنوان ضد خلق و بیگانه بودن می نگارد، در دلهره ای جان گیر قرار می دهد تا آنکه به خود سانسوری و نوعی بردگی گردن نهد. اندیشه ای که خانواده موسیقی ایرانی را از هم می پاشد. گروهی را به کار تحقیرآمیز اجباری وا می دارد، گروهی دیگر را از خانه برون می نهد و یا در خانه محبوس می سازد.

سیروس ملکوتی

منبع : پایگاه اطلاع‌رسانی رادیو ندا

مطالب مرتبط

ساز دم‌دمی‌ مزاج‌ها

ساز دم‌دمی‌ مزاج‌ها
شاید بسیار صعب‌الوصول‌ بودن‌ آن‌ است‌ كه‌ بر اعجازش‌ می‌افزاید جز برای‌ كسی‌ كه‌ برده‌وار و از صمیم‌ قلب‌ خود را تسلیم‌ این‌ ساز كند.این‌ را حتما باید مدنظر قرارداد كه‌ هیچ‌ ویولنی‌ مثل‌ ویولن‌ دیگر نیست‌ و هر یك‌ مانند یك‌ موجود بشری‌ ویژه‌ و منحصر به‌ فرد است‌.در نواختن‌ ویولن‌ نوازنده‌ موجودی‌ مستقل‌ است‌ و هیچ‌ دست‌ بیگانه‌یی‌ در ملك‌ او اختیار ندارد و هیچ‌ گوشی‌ جز گوش‌ او زیر و بم‌ صدا را تعیین‌ نخواهد كرد و به‌ محض‌ اینكه‌ آرشه‌اش‌ را لمس‌ كند، چالشی‌ شگفت‌انگیز آغاز می‌شود و این‌ ارتباط‌ شگفت‌ بین‌ ویولن‌ و نوازنده‌ است‌ كه‌ این‌ ساز را منحصر به‌ فرد ساخته‌ است‌.این‌ ساز هیچ‌ محل‌ ؤابت‌ و ساكنی‌ به‌ عنوان‌ تكیه‌گاه‌ ندارد و خود نوازنده‌ نیز چنین‌ وضعی‌ دارد جز در نقاطی‌ كه‌ پایش‌ زمین‌ را لمس‌ می‌كند.دست‌های‌ نوازنده‌ باید تا حد زیادی‌ انعطاف‌پذیر و قوی‌ و دارای‌ حالت‌ فنری‌ باشد و همیشه‌ در سطح‌ شانه‌ یا در حدود آن‌ به‌ كار گرفته‌ شوند.ویولن‌ یك‌ ساز ظریف‌ و فرنگی‌ است‌ طبق‌ نمونه‌هایی‌ كه‌ ساخته‌ می‌شود از ۵۸ قطعه‌ مختلف‌ كه‌ به‌ طرز دقیقی‌ با هم‌ جور شده‌اند و وزن‌ آن‌ در حدود ۴۰۰ گرم‌ است‌.این‌ ساز ابتدا توسط‌ سازنده‌ ایتالیایی‌ گاسپارو برتولونی‌ اختراع‌ شده‌ است‌.از شاگردان‌ مشهور گاسپارو «آآماتی‌» بود كه‌ او هم‌ بهترین‌ سازنده‌ ویولن‌ در سطح‌ جهان‌ (آنتونیو استرادیواریوس‌) را پرورش‌ داد....
تاكنون‌ كسی‌ در جهان‌ پیدا نشده‌ كه‌ نه‌ تنها بتواند هنر آنتونیو را تكمیل‌ كند بلكه‌ قادر نبوده‌ ویولنی‌ بسازد كه‌ از حیث‌ زیبایی‌ و صوت‌ بتواند با ویولن‌های‌ او برابری‌ كند.جلا و ظاهر خوش‌ ویولن‌ استرادیواریوس‌ چیزی‌ در حد كیفیت‌ خورشید است‌ كه‌ روی‌ پوست‌ ابریشمی‌ تابیده‌ باشد.همچنین‌ نرمی‌،لطافت‌ منحصر به‌ فرد و پختگی‌ می‌توان‌ در آن‌ یافت‌.تاكنون‌ متجاوز از سه‌ قرن‌ از اختراع‌ اولین‌ نمونه‌ ویولن‌ توسط‌ گاسپارو برتولونی‌ می‌گذرد و در این‌ مدت‌ با وجود كشفیات‌ جدیدی‌ كه‌ در علوم‌ فیزیك‌ و شیمی‌ رخ‌ داده‌ نه‌ تنها توانسته‌اند در ساختمان‌ ویولن‌ تغییر بدهند بلكه‌ از رموز كار سازندگان‌ قدیم‌ نیز چیزی‌ درك‌ نكردند.
ویولونیست‌ نابغه‌
یهودی‌ منوهین‌ رالكین‌ یكی‌ از خوش‌قریحه‌ترین‌ ویولونیست‌ها و هنرمندان‌ جهان‌ در قرن‌ بیستم‌ بود، هنرمندی‌ كه‌ به‌ نیروی‌ درمانگر موسیقی‌ ایمان‌ داشت‌ و نه‌ تنها با موسیقی‌اش‌ بلكه‌ با اعمال‌ انسان‌دوستانه‌اش‌ انسان‌ها را متاؤر می‌كرد.وی‌ در ۲۲ آوریل‌ ۱۸۹۶ در ایالت‌ نیوجرسی‌ امریكا به‌ دنیا آمد.اجداد منوهین‌ از روحانیون‌ مقیم‌ روسیه‌ بودند.او در خانواده‌یی‌ به‌ دنیا آمد كه‌ تعلیم‌ ویولن‌ بسیار مرسوم‌ بود و هنگامی‌ كه‌ او پنج‌ سال‌ بیشتر نداشت‌ شروع‌ به‌ آموختن‌ ویولن‌ كرد و طی‌ چند ماه‌ اصول‌ اولیه‌ ویولن‌ را نزد مادرش‌ فراگرفت‌ و بعد برای‌ تعلیم‌ موسیقی‌ نزد زیگموند انكه‌ رفت‌.اندكی‌ بعد مسوولیت‌ تعلیم‌ او را لویس‌ پرزینگر برعهده‌ گرفت‌ كه‌ خود از شاگردان‌ یسایز بلژیكی‌ و در كودكی‌ به‌ عنوان‌ نخستین‌ كودك‌ نابغه‌ نوازنده‌ ویولن‌ در امریكا شهرتی‌ زودگذر یافته‌ بود.اما شهرت‌ پرزینگر بزودی‌ تحت‌الشعاع‌ نبوغ‌ و استعداد درخشان‌ شاگردش‌ قرار گرفت‌ كه‌ در سن‌ هفت‌سالگی‌ با اجرای‌ سمفونی‌ اسپانیل‌ اؤر ادوار لالو تحت‌ رهبری‌ آلفردهارتز در اركستر سمفونیك‌ سانفرانسیسكو چشمها را به‌ خود خیره‌ ساخت‌.پرزینگر، منوهین‌ را در مكتب‌ فرانسوی‌ بلژیكی‌ آموزش‌ داد.او در همین‌ زمان‌ از آموزش‌های‌ آدولف‌ بوش‌نیز در شهر بازل‌ سویس‌ بهره‌مند شد.یهودی‌ در سن‌ سیزده‌سالگی‌ به‌ عنوان‌ تك‌نواز در صحنه‌های‌ بین‌المللی‌ ظاهر می‌شد و به‌ نام‌ «كودك‌ نابغه‌ و ویولونیست‌ قرن‌» مورد ستایش‌ قرار می‌گرفت‌.پس‌ از آن‌ پیشرفت‌های‌ منوهین‌ سرعت‌ نفسگیری‌ پیدا كرد بطوری‌ كه‌ منوهین‌ در دهه‌های‌ بعد با بهترین‌ اركسترهای‌ دنیا و معروفترین‌ رهبران‌ اركستر همكاری‌ كرد.او در سال‌ ۱۹۳۵ با ۱۰ اركستر در ۶۳ شهر كنسرت‌ اجرا كرد و پس‌ از آن‌ دو سال‌ در انظار عموم‌ ظاهر نشد.شعله‌ور شدن‌ آتش‌ جنگ‌ جهانی‌ دوم‌ منوهین‌ را به‌ مسوولیت‌ مهمی‌ كه‌ به‌ عهده‌ داشت‌ واقف‌ ساخت‌. برقراری‌ صلح‌ و تفاهم‌ بین‌ ملت‌ها و ارتقای‌ سطح‌ همكاری‌های‌ بین‌المللی‌، وظیفه‌یی‌ بود كه‌ او تا آخر عمر برعهده‌ گرفت‌.علاقه‌ او به‌ فرهنگ‌های‌ دیگر و عرصه‌های‌ گوناگون‌ موسیقی‌ باعث‌ شد كه‌ وی‌ سفرهای‌ متعددی‌ را به‌ شرق‌ داشته‌ باشد. چندین‌ بار به‌ ایران‌ سفر كرد و با اركستر سمفونیك‌ تهران‌ كنسرت‌هایی‌ اجرا كرد.در سال‌ ۱۹۶۲ یك‌ مدرسه‌ شبانه‌روزی‌ را برای‌ كودكان‌ با استعداد در رشته‌ موسیقی‌ در لندن‌ بنا نهاد و سال‌ ۱۹۷۲ آكادمی‌ موسیقی‌ بین‌المللی‌ برای‌ نوازندگان‌ زهی‌ جوان‌ در سویس‌ را پایه‌گذاری‌ كرد.ملكه‌ الیزابت‌ دوم‌ به‌ او نشان‌ لیاقت‌ مقام‌ شوالیه‌یی‌، عنوان‌ لرد و عضویت‌ مادام‌العمر در حكومت‌ سلطنتی‌ اعطا كرد. منوهین‌ در سال‌ ۱۹۹۲ به‌ عنوان‌ سفیر حسن‌ نیت‌ یونسكو برگزیده‌ شد.یهودی‌ منوهین‌ در روز ۱۲ مارس‌ ۱۹۹۲ در شهر برلین‌ به‌ علت‌ نارسایی‌ قلبی‌ درگذشت‌.«هر آنچه‌ انسان‌ واقعا خواهان‌ آن‌ است‌ و دوست‌ دارد انجام‌ دهد، باید هر روز به‌ انجام‌ آن‌ بپردازد برای‌ هنرمند می‌بایست‌ این‌ كار به‌ همان‌ آسانی‌ باشد كه‌ پرواز برای‌ پرنده‌ است‌. نمی‌توانیم‌ پرنده‌یی‌ را تصور كنیم‌ كه‌ به‌ خود بگوید: «خب‌ امروز خسته‌ام‌، امروز پرواز نمی‌كنم‌» .
یهودی‌ منوهین‌
فرزادكفیلی‌

وبگردی
دادستانی که به قانون تمکین نکرد
دادستانی که به قانون تمکین نکرد - نکته دیگری که برای شخص من در ماجرای مرتضوی بسیار مهم‌تر از شرایط او در زندان است، عدم تمکین ایشان به قانون است. مرتضوی به عنوان یک دادستان و شخصیت‌های برجسته و بانفوذ قوه قضائیه حاضر نشد به قانون تمکین کند. حالا دیگر اهمیتی ندارد که مرتضوی در بند 241 باشد یا 309 یا چقدر به مرخصی بیاید، مهم این است که اتفاقات اخیر نشان داد که او هیچ پایبندی به قانون نداشته و ندارد
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟ - بعد از انقلاب، به واسطه تنیده شدن حکومت و دین بسیاری از پست‌ها و سمت‌های سیاسی با هاله‌ای رو به رو شد که اجازه نمی‌داد صاحب آن منصب مورد نقد قرار بگیرد....
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر از 30 فروردین با حضور فیلم سازانی از ایران و نمایندگانی ازسینمای 78 کشور جهان تا 7 اردیبهشت در پردیس سینمایی «چارسو» برگزار می شود.
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک!
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک! - کتک خوردن دختری که جز التماس دوستانش هیچ فریادرسی ندارد از یک پلیس زن عضو گشت ارشاد که ماموران مرد هم آنها را همراهی می کردند، آنقدر دردناک است که کمتر وجدان بیداری به آن واکنش نشان نداده است.
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!