چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ / Wednesday, 20 June, 2018

نمایندگان‌ مجلس‌ و حادثه‌‌ ترور آیت الله سید حسن مدرس‌


نمایندگان‌ مجلس‌ و حادثه‌‌ ترور آیت الله سید حسن مدرس‌
قضاوت‌ در خصوص‌ یک‌ شخصیت‌، اگرچه‌ در طول‌ زندگی‌ آن‌شخصیت‌ روی‌ می‌دهد، اما بخش‌ اصلی‌ قضاوت‌ها، به‌ طور معمول‌ به‌دوره‌ی‌ پس‌ از حیات‌ وی‌ باز می‌گردد. بدین‌ترتیب‌، بررسی‌ قضاوت‌های‌انجام‌ شده‌ در مورد یک‌ فرد درزمان‌ پس‌ از حیاتش‌، نقش‌ مهمی‌ را درارزیابی‌ کلی‌ از شخصیت‌ وی‌ داراست‌؛ اما قضاوت‌های‌ افراد گوناگون‌ درمورد مدرس‌، نه‌ تنها در دوره‌ی‌ پس‌ از مرگ‌ او که‌ در دوره‌ی‌ حیات‌ او نیزبه‌ دلیلی‌ خاص‌ فراوان‌ است‌. این‌ دلیل‌ نیز مسأله‌ی‌ ترور مدرس‌ در دوره‌ی ‌ششم‌ مجلس‌ بود. از پس‌ این‌ حادثه‌، مدرس‌ مدت‌ ۶۴ روز بستری‌ بود ودر طول‌ این‌ مدت‌، بحث‌ها و سخنان‌ فراوانی‌ در مورد مدرس‌، شخصیت‌او و فعالیت‌های‌ او از سوی‌ موافقان‌ و مخالفان‌ مطرح‌ گردید.
قضاوت‌های‌یاد شده‌ از دو جهت‌ حایز اهمیت‌ است‌. نخست‌ بدان‌ دلیل‌ که‌ این‌قضاوت‌ها در دوران‌ حیات‌ مدرس‌ اتفاق افتاد و افرادی‌ که‌ این‌ قضاوت‌هارا انجام‌ می‌دادند یا مخاطبانی‌ که‌ آن‌ها را می‌شنیدند، در موقعیتی‌ قرارداشتند که‌ می‌توانستند با مدرس‌ از نزدیک‌ برخورد داشته‌ باشند وشخصیت‌ وی‌ را دریابند. دوم‌ آن‌که‌ بسیاری‌ از این‌ قضاوت‌ها از سوی‌نمایندگان‌ مردم‌ در مجلس‌ و از تریبون‌ آن‌ بیان‌ گردید که‌ با سخنان‌ افرادعادی‌ که‌ در اماکن‌ عادی‌ بر زبان‌ها جاری‌ می‌شود، تفاوت‌ دارد.
از رهگذر آن‌چه‌ بیان‌ گردید، پاره‌ای‌ از قضاوت‌های‌ نمایندگان‌ درجلسه‌ی‌ علنی‌ مجلس‌ را مورد بررسی‌ قرار می‌دهیم‌.
یاسایی‌ معروف‌ به‌ «صدرالادباء یزدی‌» که‌ از سمنان‌ و دامغان‌ به‌وکالت‌ دوره‌ی‌ پنجم‌ مجلس‌ انتخاب‌ شد، در این‌ زمینه‌ عقیده‌ داشت‌:
«تأثر و تأسف‌ فوقالعاده‌ که‌ از قضیه‌ی‌ هایله‌ی‌ دیروز برای‌نمایندگان‌ و جامعه‌ تهران‌، بلکه‌ ایران‌ دست‌ داده‌ است‌، محتاج‌ به‌توضیح‌ نیست‌. آقای‌ مدرس‌، قطع‌ نظراز مقام‌ روحانیت‌، سمت‌هم‌قطاری‌ ما را داشتند. در مسایل‌ مهمه‌ی‌ مملکتی‌، همیشه‌ایشان‌ یک‌ قدم‌های‌ برجسته‌ برداشته‌ و هر وقت‌ مذاکره‌ می‌شدکه‌ شبهه‌ می‌رفت‌ مخالف‌ با حیات‌ سیاسی‌ مملکت‌ باشد،اساساً با هر مخاطره‌ای‌ حاضر می‌شدند. زحمات‌ و مشتقاتی‌ که‌در راه‌ تثبیت‌ اصول‌ حکومت‌ ملی‌ متحمل‌ شده‌اند، قابل‌ بحث‌نیست‌ و ماها هر یک‌ به‌ سهم‌ خود، فوق العاده‌ متأثر شده‌ واهتمام‌ و جدیّت‌ برای‌ کشف‌ قضیه‌ داریم‌.»
سیداحمد بهبهانی‌ فرزند آیت‌الله‌ عبدالله‌ بهبهانی‌ که‌ در دوره‌های‌پنجم‌ تا چهاردهم‌ از تهران‌ به‌ نمایندگی‌ مجلس‌ انتخاب‌ شده‌ بود، اظهارمی‌داشت‌:
«مطالبی‌ که‌ آقایان‌ بیان‌ کردند، مطالبی‌ است‌ که‌ از نقطه‌نظر قانون‌و سیاست‌ مملکت‌ و صیانت‌ مملکت‌ و حفظ‌ وکلا و سایرمردم‌، البته‌ همین‌طور است‌ که‌ فرمودند، ولی‌ در این‌جا یک‌قدری‌ باید باریک‌تر شد و تصدیق‌ کرد که‌ مدرس‌ آدم‌فوق العاده‌ای‌ است‌. مدرس‌ یک‌ شخص‌ عادی‌ نیست‌. زدن ‌مدرس‌ و ترور کردن‌ مدرس‌ در این‌ مملکت‌ و در این‌ موقع‌، یک‌مسأله‌ی‌ خالی‌ از سیاست‌ نیست‌. گذشته‌ از این‌که‌ مدرس‌ درعملیات‌ خود، آدم‌ فوقالعاده‌ای‌ است‌، اعم‌ از وکالت‌ و جنبه‌ی‌علمیت‌ و سیاست‌، شخصاً عنوانی‌ دارد که‌ از عراق عرب‌ و عجم‌و تمام‌ مملکت‌ ایران‌، یک‌ شخصیت‌ و مقامی‌ را حایز شده‌ که‌محل‌ غبطه‌ی‌ مسلمین‌ است‌. در این‌ واقعه‌ که‌ واقع‌ شده‌، مجلس‌شورای‌ ملی‌ و وکلا هر یک‌ به‌ نوبه‌ی‌ خود اظهار تأثر از وقوع‌ این‌واقعه‌ می‌کنند و البته‌ دولت‌ و ملت‌ هم‌ در این‌ تأثر شریکند.»
محمدعلی‌ بامداد نماینده‌ای‌ دیگردرخصوص‌ این‌ ترور اعلام‌ داشت‌:
«در دوره‌ی‌ قبل‌، یکی‌ دو نفر وکیل‌ را کتک‌ زدند ]مدرس‌،حائری‌زاده‌، کازرونی‌[ و تعقیب‌ نشد. حالا هم‌ یک‌ چنین‌قضیه‌ای‌ اتفاق افتاده‌ است‌. بنده‌ نمی‌خواهم‌ از مقامات‌آقای‌ مدرس‌ عرض‌ کنم‌. عرض‌ بنده‌ این‌ است‌ که‌ ما بایدپیش‌ خودمان‌ حساب‌ کنیم‌ و ببینیم‌ قضیه‌ چه‌ بوده‌ است‌.مدرس‌ کسی‌ را کشته‌ بود و قصاص‌ نشده‌ بود که‌ در عوض‌آن‌ باید مبادرت‌ به‌ چنین‌ اقدامی‌ شود؟ خانواده‌ی‌ کسی‌ را از هستی‌ ساقط‌ کرده‌ بود؟ این‌ها که‌ نبود، پس‌ چه‌ بوده‌؟بنده‌ پیش‌ خود حساب‌ کردم‌، دیدم‌ مدرس‌ یک‌ صراحت‌لهجه‌ و یک‌ شجاعت‌ ادبی‌ دارد. مدرس‌ اگر به‌ چیزی‌عقیده‌ پیدا کند، می‌گوید. مدرس‌ یک‌ دل‌ دارد و یک‌ زبان‌ واین‌ خصلت‌، البته‌ برای‌ مملکت‌ یک‌ منافعی‌ دارد. اصل‌استفاده‌ی‌ یک‌ مملکت‌ و ملت‌ از وکیل‌ در همین‌جاست‌ که‌وکیل‌ نماینده‌ی‌ یک‌ ملتی‌ بتواند حرف‌ خود را بزند. در دنیاپس‌ از مطالعات‌ زیاد، اصل‌ مصونیت‌ نماینده‌ را از همین‌لحاظ‌ قبول‌ کرده‌اند. مدرس‌ این‌ صفت‌ را داشت‌ و این‌صفت‌ و خصلت‌ مدرس‌ است‌ که‌ مورد حمله‌ شده‌ است‌.»
از دیگر افرادی‌ که‌ درخصوص‌ مدرس‌ ـ پس‌ از ترور وی‌ـ سخن‌ گفته‌،علی‌اکبر داور، رییس‌ فرهنگ‌، وکیل‌ چند دوره‌ی‌ مجلس‌، وزیر فوایدعامه‌، وزیر دادگستری‌ و وزیر دارایی‌ است‌. او در این‌ ارتباط‌ چنین‌ گفته‌بود:
«دیروز یک‌ صدای‌ مهیبی‌ بلند شد. این‌ صدا به‌ ما می‌گویدباخبرباشید. این‌ مسأله‌، یک‌ مسأله‌ی‌ ساده‌ نیست‌. شخص‌مدرس‌ با کسی‌ اختلاف‌ ملکی‌ نداشت‌ که‌ کسی‌ از نقطه‌ نظرخصوصی‌ چنین‌ اقدامی‌ نماید...»
سیدیعقوب‌ انوار اردکانی‌، ملقب‌ به‌ «صدرالعلما» که‌ در دوره‌ی‌ دوم‌ ازخراسان‌، در دوره‌ی‌ چهارم‌، ششم‌ و هفتم‌ از شیراز، در دوره‌ی‌ پنجم‌ ازفارس‌ و دردوره‌های‌ دوازدهم‌ و سیزدهم‌ از کاشان‌ به‌ نمایندگی‌ مجلس‌رسید، این‌ گونه‌ اظهار داشت‌:
«آن‌چه‌ از احوالات‌ نمایندگان‌ ملت‌ در دنیا دیدم‌، این‌ است‌ که‌نمایندگان‌، نماینده‌ی‌ احساسات‌ ملت‌ هستند. همین‌ احساسات‌ملت‌ را نمایندگان‌ در مجلس‌ شورای‌ ملی‌، اظهار می‌کنند. بنده‌ وچند نفر از آقایان‌ که‌ تقاضا کردیم‌ هیأت‌ محترم‌ دولت‌ به‌ مجلس‌تشریف‌ بیاورند، برای‌ این‌ بود که‌ به‌ دولت‌ بنمایانیم‌ امروز،احساسات‌ ملت‌ ایران‌ جریحه‌دار است‌... ما در این‌ مسأله‌ کاملاًمطمئن‌ از طرف‌ دولت‌ هستیم‌ زیرا خود آقای‌ رییس‌الوزرا یکی‌از مریدهای‌ آقای‌ مدرس‌ بوده‌ و همین‌طور آقایان‌ وزرا همه‌ به‌ایشان‌ ارادت‌ داشتند. آقای‌ مدرس‌ از علمای‌ طراز اول‌ و دارای‌درجه‌ی‌ اجتهاد بود... مجلس‌ شورای‌ ملی‌ با کمال‌ نفرت‌ وانزجار به‌ این‌ مطلب‌ نگریسته‌... و به‌ دولت‌ می‌گوییم‌ که‌ این‌ کاررا با کمال‌ اهمیت‌ تلقی‌ کرده‌ و خیلی‌ جدی‌ دنبال‌ کند.»
● نمایندگان‌ بعد از شهریور ۱۳۲۰ و مدرس‌
قضاوت‌ها در مورد مدرس‌، پس‌ از مرگ‌ وی‌ هم‌چنان‌ ادامه‌ دارد. ازاین‌ رهگذر، پس‌ از شهریور سال‌ ۱۳۲۰ برخی‌ نمایندگان‌ به‌ مناسبت‌سالگرد فوت‌ مدرس‌ از او یاد می‌کنند که‌ در این‌جا از باب‌ نمونه‌، به‌سخنان‌ برخی‌ از آن‌ها می‌توان‌ اشاره‌ نمود.
سیدابوالحسن‌ حایری‌زاده‌ که‌ در دوره‌های‌ چهارم‌، پنجم‌ و ششم‌ از یزد و در دوره‌های‌ پانزدهم‌، شانزدهم‌، هفدهم‌ و هجدهم‌ از تهران‌ به‌نمایندگی‌ مجلس‌ رسید، در این‌ خصوص‌ چنین‌ اظهار می‌دارد:
«... هر جماعت‌ و ملتی‌ که‌ زحمات‌ اشخاص‌ فداکارخود رافراموش‌ کند، محکوم‌ به‌ زوال‌ است‌ و حیات‌ ملل‌ در سایه‌ی‌رجال‌ علم‌ و ادب‌ و قلم‌ و سیف‌، پاینده‌ و برقرار است‌. البته‌شمشیر، دنبال‌ قلم‌ و قلم‌ دنبال‌ علم‌ و ادب‌ باید باشد و سیف‌باید مطیع‌ اراده‌ی‌ صاحبان‌ علم‌ و قلم‌ باشد. باید ملل‌ در سایه‌ی‌فداکاری‌ رجال‌ علم‌ و ادب‌ و قلم‌ باشد تا ملک‌ و ملل‌، آتیه‌ی‌نیکو داشته‌ باشد.
مقصود از این‌ مقدمه‌ این‌ است‌ که‌ در ایران‌، رجال‌ فداکار بودند وهستند که‌ بعضی‌ از آن‌ها، محور سیاست‌ جهان‌ را در سایه‌ی‌فداکاری‌ خود عوض‌ کردند... ما باید همیشه‌ از رجال‌ فداکار ومخصوصاً از شهدا و بزرگان‌ خود که‌ در علم‌ و تقوا و زهد وشجاعت‌ کم‌نظیر بوده‌اند، یادآوری‌ نماییم‌ و عمل‌ آن‌ها درس‌بزرگی‌ است‌ برای‌ نسل‌های‌ آتیه‌.
چهار روز از سیزده‌ سال‌ فقدان‌ مرحوم‌ سیدحسن‌ مدرس‌ گذشته‌است‌. این‌ سید بزرگوار که‌ در زهد و تقوا و رشادت‌ و شجاعت‌ وصراحت‌ لهجه‌ و موقع‌شناسی‌، کم‌نظیر بود، حقیقتاً مظلوم‌ بود.چرا؟ زیرا در موقعی‌ با انگلستان‌ دست‌ و پنجه‌ نرم‌ کرد که‌انگلستان‌، فرمانفرمای‌ جهان‌ بود و آمریکا و اتحاد جماهیرشوروی‌ دخالتی‌ در سیاست‌ جهان‌ نداشتند... در آن‌ روز باقرارداد ۱۹۱۹ مخالفت‌ کردن‌، کار آسانی‌ نبود. سید بزرگوارمخالفت‌ کرد، موفق‌ شد و گرفتار انتقام‌ انگلستان‌ گردید. سیدمبارزه‌ را ادامه‌ داد تا در رمضان‌ ۱۳۵۸ ق مطابق‌ با ۲۶ آبان‌۱۳۱۷ش‌ در شهر کاشمر از دست‌ رفت‌.
سید بزرگوار بسیار مظلوم‌ بود، حتی‌ بعد از درگذشت‌، آقای‌شیخ‌الاسلام‌ ملایری‌ به‌ دعوی‌، موضوع‌ را در مجلس‌ طرح‌نمودند و دولت‌، مشغول‌ تعقیب‌ پرونده‌ی‌ مدرس‌ شد. به‌ جای‌این‌که‌ این‌ پرونده‌ در دیوان‌ جنایی‌ مطرح‌ شود، در دیوان‌کیفرمطرح‌ شد وآقایان‌ قضات‌ می‌دانستند که‌ تفاوت‌ عمل‌ اززمین‌ تا آسمان‌ است‌، زیرا که‌ دیوان‌ کیفر، صلاحیت‌ صدور حکم‌اعدام‌ را ندارد.
سید بزرگوار، بسیار مظلوم‌ بود که‌ سیزده‌ سال‌ از رفتن‌ او گذشت‌و یک‌ مدرسه‌ یا کتاب‌خانه‌ یا میدان‌ یا خیابان‌ به‌ نام‌ اونیست‌.»
از میان‌ دیگرافرادی‌ که‌ پس‌ از فوت‌ مدرس‌ در مورد او به‌ قضاوت‌پرداخته‌اند، به‌ دکتر محمد مصدق می‌توان‌ اشاره‌ کرد. اگرچه‌ مصدق درسه‌ دوره‌ی‌ سوم‌، چهارم‌ و پنجم‌ مجلس‌، همکار مدرس‌ بود، اما ازجمله‌ی‌ طرفداران‌ وی‌ محسوب‌ نمی‌شد. با این‌ همه‌، مصدق در مجلس‌چهاردهم‌، هنگام‌ مخالفت‌ با اعتبارنامه‌ی‌ سیدضیاءالدین‌، تدین‌ و سهیلی‌،در سخنانی‌ به‌ مناسبت‌ یادبود مدرس‌ اظهار داشت‌:
«برای‌ خیر این‌ مردم‌ و برای‌ آزادی‌ این‌ جامعه‌، باید هرگونه‌ فحش‌و ناسزا بشنوم‌. مگرنبود که‌ مدرس‌ درهمین‌ مجلس‌ سیلی‌خورد؟ مگر نه‌ این‌ است‌ که‌ مقام‌ مدرس‌ در این‌ جامعه‌، به‌ خاطرمشقاتی‌ است‌ که‌ دید؟ مگرنه‌ این‌ است‌ که‌ شربت‌ شهادت‌چشید؟»


منبع : مرکز اسناد انقلاب اسلامی

مطالب مرتبط

کند و کاو در زندگی سید حسن مدرس

کند و کاو در زندگی سید حسن مدرس
آیت‌الله سید حسن مدرس از نامدارترین و وطن‌پرست‌ترین رجال سیاسی و مذهبی ایران زمین، در قریه سرابه كچو از توابع شهرستان اردستان (در استان اصفهان) و در سال ۱۲۸۷ ق / ۱۲۴۹ ش پای به عرصه وجود نهاد. در آن هنگام حدود ۲۰ سال از آغاز سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در ایران سپری می‌شد. پدر و جد او كه از سادات طباطبایی و اصلاً زواره‌ای بودند، هنگامی كه سید‌حسن مدرس شش ساله بود به قمشه در جنوب اصفهان مهاجرت كردند. مدرس بالاخص تا سن ۱۴ سالگی از محضر درس و تعلیم جدش میرعبدالباقی كه خود از علمای آن روزگار بود بهره فراوان برد و پس از درگذشت ایشان بر حسب وصیتی كه كرده بود سید حسن مدرس در ۱۶ سالگی جهت ادامه تحصیل در علوم دینی و حوزوی به اصفهان مراجعت كرد. زمان توقف و تحصیل او در اصفهان حدود ۱۳ سال به طول انجامید. مدرس در ۲۱ سالگی پدر خود را نیز از دست داد. (پدر بزرگ فاضل و زاهدش میرعبدالباقی در ۱۴ سالگی مدرس مرحوم شده بود.) مدرس در طول دوران تحصیل علوم دینی در اصفهان در محضر درس بیش از سی‌تن از اساتید و علمای برجسته آن روزگار حضور داشت كه از جمله مهمترین و برجسته‌ترین آن اساتید می‌توان از آقا میرزا عبدالعلی مرندی نحوی، جهانگیرخان قشقایی وآخوند ملا‌محمد كاشانی نام برد.
مدرس به دنبال واقعه تحریم تنباكو (۱۸۹۰ ـ ۱۸۹۲ م / ۱۳۰۸ ـ ۱۳۱۰ ق) جهت ادامه تحصیل و بهره‌مندی از محضر آیت‌ الله حاج‌میرزا حسن شیرازی (صاحب فتوای مشهور تحریم تنباكو) راهی نجف شد و حدود هفت سال نزد علما و اساتید علوم دینی و حوزوی آن دیار تلمذ اختیار كرد. چنانكه خود ایشان تقریر كرده، ‌آیات عظام آخوند خراسانی، شیخ محمد كافی، و آیت‌الله سید‌محمد كاظم طباطبایی یزدی از بزرگترین و تأثیرگذارترین اساتید او بوده‌ اند. هر دو این حضرات از علمای مهم دوران شكل‌گیری نهضت مشروطه در آغازین سالهای دهه نخست قرن بیستم میلادی و پس از آن بوده‌اند.
مدرس سپس به اصفهان بازگشت و در مدرسه «جده كوچك» در رشته فقه و اصول به تدریس پرداخت. این روند تا سالهای اوج‌‌گیری و پیروزی نهایی انقلاب مشروطیت تداوم پیدا كرد. مدرس چنانكه منابع موجود نشان می‌دهد به لحاظ مالی و اقتصادی زندگی پرمشقت و فقیرانه‌ای داشت. با این احوال از همان آغاز دوران جوانی به مسائل سیاسی و اجتماعی علاقمندی نشان داد و همین امر موجب شد در زندگی و فعالیت خود با برخی صاحبان قدرت و نفوذ كه راه ناصواب می‌پیمودند درگیر شود. چنانكه پس از بازگشت به اصفهان و به خاطر اعتراض و مبارزه با موقوفه خواران و حیف و میل كنندگان اموال عمومی كه به درگیری او با بعضی از حكام مستبد شهر انجامید در مدرسه «جد بزرگ» مورد سوء قصدی نافرجام قرار گرفت. پس از پایان دوره استبداد صغیر كه مقرر شد پنج تن از علمای طراز اول در مجلس دوم مشروطیت حضور پیدا كنند، سید حسن مدرس با تأیید و تأكید علما و روحانیون نجف اشرف و اصفهان به عنوان نماینده مجلس برگزیده شد و پس از واگذاری منزل مسكونی‌اش در اصفهان برای امور عام‌المنفعه راهی تهران شد. بدین ترتیب دوران حضور سودمند او در پنج دوره پیاپی مجلس شورای ملی (دوره دوم تا ششم) آغاز شد. مدرس كه در دوران مشروطیت همراه با علمای بزرگ اصفهان در انجمن ولایتی این شهر عضویت یافته و در دوران موسوم به استبداد صغیر با محمد‌علیشاه آشكارا به مخالفت برخاسته بود، فقط از جلسه ۱۹۵ دوره دوم مجلس كه در ۲۸ ذی‌الحجه ۱۳۲۸ منعقد شده بود، به عنوان نماینده در مجلس حضور پیدا كرد.
او برای اولین بار در جلسه ۱۹ محرم۱۳۲۹ مجلس به ایراد سخن پرداخت و به دنبال آن طی جلسات آتی مجلس، نطق‌های كارشناسانه را پی گرفت و خیلی زود حضور سودمند او در مجلس و نقش قاطعی كه می‌توانست در ارتقاء جایگاه مجلس شورای ملی بر عهده بگیرد، مورد توجه نمایندگان، مجموعه حكومت و دولت و مردم قرار گرفت. از جمله مهمترین موضع‌گیری‌های سید‌حسن مدرس در مجلس دوم مخالفت صریح با اولتیماتوم روسیه در واپسین روزهای عمر این دوره از مجلس و در ذی‌حجه ۱۳۲۹ بود كه نهایتاً تحت فشار روسیه تزاری و برغم مخالفت نمایندگانی از مجلس اولتیماتوم روسیه مبنی بر اخراج هیأت مستشاری مالی امریكایی تحت سرپرستی مورگان شوستر از سوی دولت وقت ایران پذیرفته شد و به دنبال آن مجلس دوره دوم هم در ۳ دی ۱۲۹۰ / ۱۴ دسامبر ۱۹۱۱ منحل شد. مدرس در دوره فترت میان مجلس دوم و سوم سخت با دیكتاتوری ناصرالملك نایب‌السلطنه وقت به مخالفت برخاسته خواستار برگزاری هر چه سریعتر انتخابات دوره سوم مجلس شورای ملی شد و نهایتاً هم با رأی مردم تهران نماینده دوره سوم مجلس شورای ملی شد.
با این احوال و به دنبال آغاز و تداوم جنگ جهانی اول و اشغال ایران توسط نیروهای متخاصم، مجلس دوره سوم به نیمه نرسیده به تعطیلی گرایید بدین ترتیب تا برگزاری مجدد انتخابات دوره چهارم حدود هفت سال فاصله افتاد. در شرایطی كه برغم اعلام بیطرفی ایران در جنگ جهانی اول، روس و انگلیس بخش‌های وسیعی از خاك ایران را اشغال كرده بودند، گروهی از رجال كشوری و لشكری و نیز نمایندگان مجلس از جمله سید‌حسن مدرس در همگامی و توافق ضمنی با میرزاحسن‌خان مستوفی‌الممالك نخست‌وزیر وقت در اعتراض به اوضاع بحرانی به قصد مهاجرت و تشكیل دولت موقت، تهران را به سوی مناطق غربی ایران ترك كردند. در این میان گروههای وسیعی از مردم نیز مهاجرین را به سوی غرب كشور همراهی ‌كردند. به طوری كه در اندك زمانی نیروی نظامی قابل توجهی به طرفداری از موضع مهاجرین در قبال اشغالگران انگلیسی و روسی در كرمانشاه و غرب كشور تشكیل شد. رهبران مهاجرین مدت كوتاهی پس از ورود به كرمانشاه، دولتی موقتی به ریاست نظام‌السلطنه مافی (حسینقلی‌خان) تشكیل دادند كه در این كابینه موقتی و به اصطلاح دولت در سایه سید‌حسن مدرس وزیر عدلیه و نیز اوقاف بود. گفته می‌شد هدف از این اقدام جلوگیری از فشار مضاعف روس و انگلیس به دولت مركزی ایران در تهران بود تا هرگاه تحت فشار اشغالگران بالاجبار تحمیل خلاف قاعده‌ای را متقبل شد، حكومت و دولت موقت مهاجرین با غیر قانونی خواندن دولت مركزی در تهران، قرارداد‌ها و تصمیمات تحمیلی فوق را غیر‌قانونی و فاقد وجاهت اعلام كند.
در طول این دوران سید‌حسن مدرس چند بار از سوی افراد و گروههای ناشناس مورد سوء قصد نافرجام قرار گرفت. گفته می‌شد كه تروریست‌ها و سوءقصد‌كنندگان از عوامل دولت بریتانیا و روسیه تزاری بودند.
پس از اشغال مناطق غربی ایران توسط نیروهای روسیه تزاری دولت موقت مهاجرین خاك ایران را ترك گفته و حكومت خود را به اسلامبول منتقل كرد و طی دوران حضور دولت موقت در اسلامبول سید‌حسن مدرس با سلطان عثمانی و رجال آن كشور ملاقات و گفت و گوهایی انجام داد. این دولت بالاخص جهت حفظ استقلال سیاسی و ارضی ایران از سوی كشورهای متخاصم در جنگ هم اقدامات دیپلماتیك و سیاسی قابل اعتنایی انجام داد و در همان حال به انحاء گوناگون ستمكاری كشورهای روس و انگلیس را در ایران و نیز تحمیل شرایط سخت سیاسی و اقتصادی و نظامی به دولتهای وقت ایران در تهران را محكوم كرد. فقط پس از پایان جنگ اول بود كه دولت موقت مهاجرین علت وجودی خود را از دست داد و سید‌حسن مدرس به ایران بازگشت و در شرایط فقدان مجلس شورای ملی به مخالفت با دولتهای طرفدار بریتانیا پرداخت. به ویژه به دنبال آشكار شدن طرح عقد قرارداد ۱۹۱۹ میان وثوق‌ الدوله و انگلیسی‌ها مدرس به شدت به مخالفت با آن برخاست «مدرس برای این كه مخالفت خود را با قرارداد ۱۹۱۹ تشدید كرده باشد ملاقات‌هایی با مقامات روحانی به عمل آورد و شمشیر مخالفت را از رو بر كمر بست و وارد كارزار شد.» ۱
هر چند برخی بر این باور هستند كه سید‌ حسن مدرس پیشاپیش در جریان وقوع كودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ قرار داشت، با این حال به دنبال كودتا و به دستور سیدضیاءالدین طباطبایی مدرس دستگیر و تا پایان دوران سه ماهه نخست‌وزیری سید‌ضیاء در قزوین به حالت تبعید به سر برد مجلس دوره چهارم شورای ملی كه انتخابات آن قبل از كودتا و در دوران نخست‌وزیری وثوق‌الدوله برگزار شده بود، پس از سقوط سید‌ضیاء و در دوران نخست‌وزیری قوام‌السلطنه افتتاح شد و سید‌حسن مدرس در مقام نماینده مردم تهران وارد مجلس چهارم شد. ایشان در این دوره از مجلس رهبر جناح اكثریت مجلس بود و مكرراً در غیاب ریاست مجلس به عنوان نماینده اول رئیس، مجلس را اداره می‌كرد.
با آغاز تحركات خلاف قاعده سردار سپه در شئون مختلف و اقدامات و دست‌اندازی‌های غیر قانونی وی، سید‌حسن مدرس كه در آغاز امر با او رفتار محتاطانه‌ای در پیش گرفته بود، به تدریج در صدر مخالفان او قرار گرفت. او به ویژه رضاخان را هشدار داد كه در مقام وزیر جنگ و ریاست عملی‌‌اش بر قشون و نیروهای نظامی از شأن و جایگاهی كه در اختیارش نهاده شده است، سوء استفاده نكند. بدین ترتیب رضاخان از همان نخستین ماههای پس از كودتا با مخالف سرسختانه و غیر قابل انعطاف سید‌حسن مدرس مواجه شد. مدرس در همان حال دولت‌های وقت را به دلیل عدم توجه جدی به مشكلات مبتلا به كشور و بی‌كفایتی مورد پرسش و اعتراض قرار داده و آنان را به كم‌كاری و اهمال در انجام وظایف قانونی متهم می‌ساخت. با این احوال رضاخان كه به تدریج ولی دائماً در حال تثبیت موقعیت خود در مجموعه حاكمیت بود، و در حالی كه در میان نمایندگان مجلس طرفدارانی برای خود دست و پا كرده بود، موجبات سقوط كابینه مستوفی‌الممالك را فراهم آورد. سید‌حسن مدرس نیز دولت مستوفی را به دلایل ضعفی كه در آن راه یافته بود، مورد انتقاد قرار داده و با ‌آن مخالفت كرد، اما طرفداران سردارسپه با صحنه گردانی ماهرانه درصدد بودند بازی را به نفع رضاخان خاتمه دهند. اما هنوز تا اشغال پست نخست‌وزیری از سوی رضاخان مدتی زمان لازم بود. بدین ترتیب با ابراز تمایل مجلس میرزا حسن‌خان مشیرالدوله نخست‌وزیر شد و فقط در سوم آبان ۱۳۰۲ بود كه رضاخان پست نخست‌وزیری را با وزارت جنگش توأم ساخت. در حالی كه در واپسین ماههای عمر مجلس چهارم رضاخان غائله جمهوری‌خواهی را براه انداخته بود، مدرس در مقام نماینده مجلس سخت به مخالفت با این ترفند برخاست. علیرغم اعمال فشار و مداخلات شدید رضاخان و طرفدارانش سید‌حسن مدرس و اقلیت كوچكی از مخالفان وی به مجلس شورای ملی دوره پنجم راه یافته و در حالیكه غائله جمهوری‌خواهی به شدت ادامه داشت، مدرس مخالفت خود با آن را كماكان تداوم داد. مدرس بالاخص از همان نخستین جلسات دوره پنجم مجلس تلاش كرد از تصویب اعتبارنامه نمایندگان طرفدار رضاخان جلوگیری كرده و با ایراد نطق‌هایی مفصل و در عین حال مخالفت‌آمیز با رضاخان موضوع جمهوری‌خواهی بدون پایه و اساس او را با شكست و ناكامی روبرو كند. مدرس به ویژه نمایندگان دوره پنجم را برگزیدگان رضاخان و محصول دخالت عوامل او ارزیابی كرده و آنان را فاقد شأن نمایندگی مردم در مجلس دانست. در حالی كه رضاخان به نمایندگان هوادارش در مجلس فشار می‌آورد هر چه سریعتر موجبات تأیید و تصویب طرح جمهوری‌خواهی او را فراهم آورده وی را به فتح قله‌های قدرت و حكومت نزدیك كنند، مدرس تقریباًً یك تنه و سرسختانه در راه عقیم گذاردن این طرح توطئه آمیز می‌كوشید. تا جایی كه تا واپسین روزهای سال ۱۳۰۲ و اوایل فروردین ۱۳۰۳ اساساً با پایمردی و مخالفت جانانه سید‌حسن مدرس طرفداران رضاخان در مجلس پنجم امكانی برای طرح موفقیت‌آمیز موضوع جمهوری‌خواهی او پیدا نكردند. اما در این میان یكی از طرفداران رضاخان در مجلس، دكتر حسین بهرامی (احیاءالسلطنه) خبطی بسیار مؤثر (و گویا با تحریك سید‌‌محمد تدین) انجام داد و با پایان جلسه روز ۲۷ اسفند ۱۳۰۲ مجلس سیلی محكمی بر گوش سید‌حسن مدرس نواخت به طوری كه عمامه مدرس از سرش افتاد اما صدای این سیلی نه تنها مانند رعد در تهران و اطراف منعكس وپراكنده شد، بلكه مانند كبریتی كه به انبار باروت برسد چنان انفجاری در افكار و احساسات مردم پایتخت به وجود آورد كه پیام آن شكست قطعی غائله جمهوری‌‌خواهی قلابی رضاخانی و ناكامی قطعی در اردوی طرفداران رضاخان در داخل و خارج از مجلس بود. ملك الشعرای بهار در سروده‌ای كه به همین مناسبت و تحت عنوان «جمهوری‌نامه» تنظیم كرده، به نقش قاطع سیلی خوردن مدرس در از میان برداشته شدن غائله جمهوری‌خواهی رضاخان چنین اشاره كرد:
از آن سیلی ولایت پر صدا شد
دكاكین بسته و غوغا به پا شد
به روز شنبه مجلس كربلا شد
به دولت روی اهل شهر وا شد
چو آمد در میان خلق سردار
برای ضرب و شتم و زجر و كشتار
دریغ از راه دور و رنج بسیار
قشونی خلق را با نیزه راندند
ولی مردم به جای خود بماندند
رضاخان را به جای خود نشاندند
بجای گل بر او آجر پراندند
نشاید كرد با افكار پیكار
بباید خواست از مخلوق زنهار
دریغ از راه دور و رنج بسیار
و كوهی كرمانی شاعر و منتقد دیگر غائله جمهوری‌خواهی هم درباره تأثیر قاطع سیلی خوردن مدرس در ناكامی طرح قلابی جمهوری‌خواهی رضاخان چنین سرود:
شد مسخره جمهوری از آقای تدین
شد مملكت آشفته ز غوغای تدین
آواز جماعت هله آواز خداداد
آن سیلی بی‌پیر عجب خوب صدا داد
آن سلطنت نیمه رمق را چه دوا داد
یك هاتفی از غیب مرا دوش ندا داد
شد مسخره جمهوری از آقای تدین
شد مملكت آشفته زغوغای تدینهر چند سیلی دكتر حسین بهرامی بلافاصله جبران شد و سید‌محی‌الدین مزارعی نماینده شیراز و از طرفداران مدرس بلافاصله كشیده‌ای به مراتب سنگین‌تر و گوش‌نوازتری را نثار بهرامی كرد اما موضوع سیلی خوردن مدرس از طرف حامیان رضاخان با واكنش شدید و سریع مردم تهران و شهرهای بزرگ دیگر مواجه شد و مخالفت با رضاخان و جمهوری‌خواهی قلابی او گسترش فزاینده‌ای پیدا كرد تا جایی كه كمتر از یك روز بعد و در ۲۸ اسفند ۱۳۰۲ هزاران تن از مردم در مخالفت با این غائله در مسجد شاه و اطراف آن گرد‌ آمدند و خیلی زود آشكار شد كه برغم تمهیدات گسترده‌ رضاخان و عوامل او در گوشه و كنار كشور مخالفان جمهوری‌خواهی و شخص رضاخان اكثریتی قابل توجه از مردم كشور را تشكیل می‌دهند.
بدین ترتیب و به دنبال سیلی خوردن مدرس در مجلس حتی در تركیب نمایندگان مجلس در برابر موضوع جمهوری‌خواهی هم اختلاف افتاد و بسیاری از طرفداران رضاخان به خیل مخالفان او پیوسته به حمایت از مدرس برخاستند.
در همان حالی كه مخالفت با جمهوری‌خواهی رضاخانی در بیرون از مجلس در حال گسترش بود، مدرس به انحاء گوناگون می‌كوشید موافقان جمهوری‌خواهی را در مجلس از اكثریت بیاندازد و همزمان با ایراد سخنان تند و قاطع در مخالفت با این پدیده تلاش می‌كرد گروهی از نمایندگان را به بهانه‌های مختلف از صحن علنی مجلس دور ساخته و مانع از رسیدن تعداد نمایندگان به حد نصاب رأی گیری شود. این طرح در آغازین روزهای سال ۱۳۰۳ با موفقیت بیشتری به كار گرفته شد.
بر خلاف انتظار و خواسته رضاخان و با پایمردی مدرس سال ۱۳۰۲ ش در حالی به پایان رسید كه طرح جمهوری‌خواهی قلابی او دیگر شانسی برای موفقیت نداشت و نهایتاً هم پس از بی‌نتیجه ماندن اقدامات خلاف قاعده سردارسپه و طرفدارانش در داخل و خارج از مجلس غائله جمهوری‌خواهی در ۱۲ فروردین ۱۳۰۳ با اعلام تسلیم رضاخان به پایان راه خود رسید. در این میان رضاخان كه اعتبار و جایگاهش سخت آسیب دیده بود، در ۱۸ فروردین از نخست‌وزیری كناره‌گیری كرد و این در حالی بود كه مدرس مخالف سرسخت رضاخان در میان افكار عمومی جایگاهی بس رفیع پیدا كرده بود. در چنین شرایطی بود كه طرفداران رضاخان جهت بازگشت دوباره او به مقام نخست‌وزیری و خلاصی از مخالفت در مجلس، وی را به بهانه اینكه رضاخان درصدد است با او آشتی كند، به نقطه‌ای دور از صحن علنی مجلس بردند. در حالی كه مدرس منتظر ورود رضاخان بود، نمایندگان طرفدار رضاخان بدون مواجهه با حضور و مخالفت مدرس بار دیگر به او رأی اعتماد دادند.
ضیاءالملك فرهمند از نمایندگان وقت مجلس نقل می‌كند كه مدرس به او گفته بود: «آقای ضیاءالملك فهمیدید رفقا چه بلایی بر سر من درآوردند؟ گفتم خیر گفت: «دیروز فلان فلان شده‌ها مرا دزدیدند كه در جلسه خصوصی حاضر نشوم تا مجلس بدون مخالفت من به سردارسپه اظهار تمایل نمایند.» ۲با پایان غائله جمهوری‌‌خواهی فراكسیون اقلیت مجلس پنجم رسماً با رهبری سید‌حسن مدرس اعلام موجودیت كرد. در همین زمان رضاخان و عوامل او تلاش‌های ناموفقی صورت می‌دادند تا مدرس را فردی وابسته به انگلیسی‌ها قلمداد كنند و حتی در این راستا به سند‌سازی‌های جعلی هم متوسل شدند. اما صداقت، درستكاری و وطن‌پرستی مدرس بسیار فراتر از آن بود كه این گونه اقدامات سوء مشكلی قابل اعتنا برای او بوجود بیاورد.
پس از پایان غائله جمهوری‌خواهی رضاخان مخالفتش با مدرس را كمتر رو در رو و بیشتر خدعه‌آمیز دنبال كرد. او در این راستا عمداً به بهره‌گیری از سیاست فریب افكار عمومی روی آورده و چنین وانمود ‌ساخت كه نسبت به باورهای دینی و مذهبی مردم كشور پایبندی نشان می‌دهد اما در همان حال مأموران او در شهربانی وغیره به سیاست رعب و وحشت افكنی و سركوب مخالفان ادامه می‌دادند.
به دنبال ترور میرزاده عشقی، سید‌حسن مدرس به شدت این عمل سخیف را محكوم كرد، وی نطق‌های مفصلی بر ضد محركین و تروركنندگان ایراد كرد و این در حالی بود كه بسیاری از نشریات و روزنامه‌های طرفدار اقلیت مجلس و مدرس به دستور رضاخان توقیف شده بودند. به دنبال اعمال روش‌های غیر قانونی و خلاف قاعده رضاخان بود كه سید‌حسن مدرس و اقلیت مجلس در ۷ مرداد ۱۳۰۳ دولت او را استیضاح كردند. رضاخان هم كه سخت از استیضاح وحشت داشت تلاش كرد با اقدامات و جار و جنجال‌های خلاف رویه عوامل خود در داخل و خارج مجلس استیضاح را بهم بزند. در روز ورود رضاخان به مجلس طرفداران او شعار مرده باد مدرس ـ زنده باد سردارسپه را سردادند. در واكنش به این شعار بلافاصله طرفداران پرشمار مدرس هم بدون محابا با شعار «زنده باد مدرس» از او استقبال كردند. در این هنگام «مدرس متهور و شجاع روی خود را به طرف جمعیت برگردانیده و به آن دسته‌ای كه می‌گفتند: مرده‌ باد مدرس، آن جمله تاریخی را می‌گوید: اگر مدرس بمیرد دیگر كسی به شمال پول نخواهد داد.»
مدرس در واكنش به شعارهای مخالفان چنانكه خود سردارسپه هم شنید شعار زنده باد مدرس و مرده باد سردارسپه را با صدای بلند سرداد. تا جایی كه رضاخان به شدت عصبانی شد و با مشت گره كرده به سوی مدرس حمله كرد و چنانكه نقل ‌شده: «سردار سپه قوی هیكل به طرف مدرس رفت و با دست راست خود گلوی مدرس را گرفته به دیوار فشار می‌داد. سیدحسن زعیم (از نمایندگان مجلس) دید كه نزدیك است پیرمرد ضعیف را خفه كند، از عقب سر سردارسپه دو انگشت راست خود را در دهان سردارسپه گذارده به طوری كشید كه نزدیك بود دهان سردار سپه پاره شود. ناچار دست از گریبان مدرس برداشت ولی به طوری انگشتان زعیم را گاز گرفت كه خون جاری شد والا سردارسپه مدرس را خفه كرده بود. به همین جهت هم سردارسپه به عوامل خود دستور داد كه هنگام خروج از مجلس نمایندگان اقلیت را كه استیضاح كرده بودند مصدوم و مضروب نمایند.» ۳
اما رضاخان كه با اشاره یكی از وزرایش از ادامه ضرب و شتم مدرس اجتناب كرده بود «با دست به مدرس اشاره كرد و با صدای خشن خود گفت: شما محكوم به اعدام هستید. شما را از بین خواهم برد» به مجرد خروج مدرس از مجلس هم بار دیگر عوامل رضاخان او و همراهانش را به شدت مورد ضرب و شتم قرار دادند تا مانع از استیضاح دولت او شوند و بدین ترتیب با اعمال فشار و رعب‌افكنی رضاخان و عوامل او در مجلس از ادامه استیضاح رضاخان اجتناب می‌كرد. اما مدرس كماكان شجاعانه مخالفتش را با رضاخان ادامه داد و طی نطقی مبسوط اوضاع كشور را سخت ناگوار خواند و به طور ضمنی نمایندگان مجلس را مورد انتقاد قرار داد كه در برابر زورگویی‌ها و اقدامات خلاف قاعده رضاخان مماشات می‌كنند.
رضاخان در مرحله بعد جهت متقاعد كردن مدرس برای موافقت با فرماندهی او بر كل قوای نظامی كه گام مهمی جهت تثبیت موقعیتش در مجموعه حكومت و قدرت بود، دست به حیله زد و با مدرس از در دوستی وچاپلوسی وارد شد و با رفتن به منزل مدرس و ادای احترام و تملق تلاش كرد تا نظر موافق مدرس را با اعطای فرماندهی كل قوا از سوی مجلس به خود جلب كند.
گام دیگر سردارسپه و طرفدارانش تلاش برای گذرانیدن لایحه انقراض قاجاریه از مجلس در آبان ۱۳۰۴ بود كه البته همزمان با گسترش رعب و وحشت و ترور و قتل و بازداشت مخالفان سردارسپه صورت عملی به خود گرفت. برغم مخالفت‌های سرسختانه مدرس نمایندگان طرفدار وی در مجلس به این لایحه رأی مثبت دادند.
مدرس درحالی كه صحن علنی مجلس را در انتقاد به رأی مثبت نمایندگان به این ماده واحده ترك می‌كرد اضافه نمود كه: «صد هزار رأی هم بدهید خلاف قانون است»۴
بدین ترتیب و با آغاز انتخابات دوره ششم مجلس شورای ملی تقلبات رضاخان و عوامل او در شهربانی، شهرداری و فرمانداری و غیرو در جریان انتخابات گسترش چشمگیرتری پیدا كرد و فقط اقلیت بسیار كوچكی توانستند با رأی طبیعی مردم به كرسی نمایندگی دوره ششم تكیه بزنند. سید‌حسن مدرس در رأس این اقلیت قرار داشت. اما نظیر دوره سابق از همان نخستین جلسات مجلس مخالفت خود را با اعتبارنامه نمایندگانی كه به دستور رضاشاه و مداخله عوامل او پیروز از انتخابات اعلام شده بودند، آغاز كرد و این در حالی بود كه رعب و وحشتی مثال زدنی در عرصه سیاسی، اجتماعی كشور حاكم شده و مخالفان رضاشاه با شدت و سرعت هر چه تمامتری سركوب می‌شدند. مدرس طی جلسات نخست مجلس صراحتاًً از دخالت نظامیان وعوامل رضاشاه در انتخابات سخن به میان آورده و تداوم مخالفتهای بدون پروای او سبب شد تا روز هفتم ‌آبان ۱۳۰۵ گروهی از عوامل رضاشاه ایشان را در جلو مسجد سپهسالار هدف چند گلوله قرار دهند.
اما چنانكه در منابع تاریخی جریان آن به طور مفصل ذكر شده است عمدتاً به خاطر مهارت و تیزهوشی مدرس تیرهای تروریست‌ها نتوانست به عمر ایشان خاتمه دهد.
با پخش خبر ترور مدرس جمعیت زیادی از مردم پایتخت به سوی بیمارستان شهربانی هجوم بردند كه بیم ‌آن می‌رفت مأمورین شهربانی و دیگر عوامل رضاشاه موجبات قتل مدرس را فراهم آوردند. نهایتاً با همت مردم مدرس مجروح ولی سخت پرتوان و باروحیه قوی از بیمارستان تحت كنترل شهربانی به بیمارستان احمدی در خیابان سپه انتقال داده شد. رضاشاه در اقدامی عوامفریبانه از محل حضورش در مازندران پیام احوالپرسی برای مدرس ارسال كرد و پاسخش داد كه :«به كوری چشم دشمنان مدرس نمرده است».۵
گفته می‌شد: «نقشه ترور كه طرح شد رضاخان تعمداً به مازندران مسافرت نموده بود تا گفته شود ترور مدرس در غیبت و مسافرت شاه بوده و ترور طبیعی و بدون دخالت شهربانی بوده است.» بدنبال ترور مدرس نمایندگانی اندك به حمایت از مدرس برخاستند. ولی اكثر نمایندگان طرفدار رضاشاه در این باره به ایراد سخنانی عبث و انحرافی پرداختند.
اما از آنجایی كه رعب و وحشت قابل توجهی در عرصه كشور حاكم شده بود این واقعه و مسببین اصلی آن در نشریات و مجامع رسمی انعكاس روشنی و آشكاری پیدا نكرد. مدرس حدود ۶۴ روز دوره معالجه ناشی از اصابت گلوله تروریست‌ها را در بیمارستان گذرانید. او از جلسه ۴۷ مجلس در یكشنبه ۱۱ دی ۱۳۰۵ بار دیگر در جمع نمایندگان حضور پیدا كرد. نطق‌ها و اظهار نظرهای مدرس در مجلس ششم پیرامون مسائل مختلف مبتلا به كشور از مهمترین مباحث مطروحه در این دوره از مجلس به شمار می‌رود و نشان می‌دهد كه او در مقام ایفای نمایندگی مجلس وظایف محوله را با جدیت تمام دنبال می‌كرده است. در جریان قیام حاج‌آقا نورالله اصفهانی در آبان ۱۳۰۶ هم سید‌حسن مدرس با او همراهی كرد.
شواهد و مدارك موجود نشان می‌داد كه رضاشاه برای مدتی طولانی نخواهد توانست وجود مخالف بی‌پروایی نظیر سید‌حسن مدرس را تحمل كند. او كه سالها طعم تلخ مخالفت‌های مدرس را چشیده و بارها توسط او تحقیر شده بود، مایل بود در اولین فرصت او را از سر راهش بردارد. مجلس ششم به آخرین عرصه مخالفت اقلیت بسیار كوچك تحت رهبری آیت‌الله مدرس با اقدامات رضاشاه تبدیل شد وبا پایان این دوره آشكار شد كه دیگر هیچگاه مخالفان رضاشاه امكانی برای ورود دوباره به مجلس شورای ملی را پیدا نخواهند كرد.
در حالی كه رعب و وحشت بر كشور حاكم شده بود، مأموران شهربانی با درایت و مباشرت سرتیپ محمد درگاهی (معروف به محمد چاقوكش) رئیس كل شهربانی در روز دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۰۷ مدرس را شب هنگام و به طرز بسیار زننده‌ای دستگیر كرده و چنانكه مطلوب رضاخان بود به شهرستان دور افتاده خواف در جنوب شرقی استان خراسان تبعید كردند. ایشان حدود ۹ سال در این منطقه بدون این كه امكانی برای مراوده و ملاقات با بستگان و اطرافیانش را داشته باشد زندگی محقر و پر درد و رنجی را پشت سر نهاد و نهایتاً به دستور رضاخان به كاشمر انتقال یافت. در شب دهم آذر ۱۳۱۶ در پایان یك روز از ماه رمضان و در حالی كه به انتظار افطار نشسته بود، مأمورانی از شهربانی او را در محل اقامتش با چای مسموم كرده و سپس با عمامه‌اش وی را خفه نموده و ناجوانمردانه به شهادت رسانیدند. مدرس كه در طول دوران طولانی تبعیدش در شهر خواف یك آب‌ انباری برای استفاده عموم مردم ساخته بود، «دارایی‌اش در هنگام شهادت عبارت بود از: ۳۰ ریال وجه نقد (كه ۱۲ ریال آن خرج تكفین و تدفین وی شد) یك جلد قرآن، یك عینك، یك عصای چوبی، یك حوله حمام، یك سجاده نماز و یك پیراهن كرباس».۶
فقط پس از عزل و تبعید رضاشاه از ایران و در سال ۱۳۲۱ بود كه دادگاهی برای شناسایی و محاكمه جنایتكاران دوره حكومت خشن و غیر انسانی رضاشاه و از جمله قاتلین سید‌حسن مدرس تشكیل شد و تعدادی از مأموران شهربانی به اتهام قتل مدرس و دهها تن دیگر از رجال و مردم كشور دستگیر و محاكمه شدند. سپس آشكار شد كه به دستور مستقیم رضاشاه افراد زیر در شهادت سید‌حسن مدرس دست داشته‌اند: سرپاس مختاری (ركن‌الدین مختار) رئیس وقت شهربانی كل كشور؛ رسدبان دوم محمود مستوفیان؛ حبیب‌الله خلج، یاور محمد‌كاظم جهانسوزی؛ پاسیار منصور وقار.
گفته شده است كه قبل از آن دوبار به پاسیار نوایی رئیس شهربانی خراسان دستور داده شده بود تا سید‌حسن مدرس را به قتل برساند. اما او هر دو بار استنكاف كرده بود. به همین دلیل او را در ۳۰ آبان ۱۳۱۶ به تهران احضار و پاسیار منصور وقار را به ریاست شهربانی خراسان منصوب كرده تا مأموریت محوله را به انجام برساند.

وبگردی
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان - به گزارش ورزش سه، هواداران تیم ملی ایران در جام جهانی روسیه برای حمایت از تیم کشورمان مقابل اسپانیا به شهر کازان رسیدند.
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!