چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ / Wednesday, 20 September, 2017

بازپسین چریک پیر!


بازپسین چریک پیر!
محمود درویش شاعر فلسطینی متولد روستای <بروه> سال ۱۹۴۲ در روز جمعه پس از سال‌ها مبارزه و دست‌وپنجه با مرگ، در بیمارستانی در شهر هوستون ایالت تکزاس تسلیم مرگ شد. این مبارزه با مرگ او از زمانی که در جبهه آزادبیخش فلسطین چریک بود، ادامه داشت و در عمل و شعر بارها مرگ را به زانو درآورده بود. اما عاقبت پس از ۴۸ ساعت مبارزه و بعد از آنکه در اثر جراحی قلب به بیهوشی رفته بود، تن به مرگ داد و بدینسان شاعری که شعر <شکستمت دادم ‌ای مرگ> را نوشته بود، تسلیم مرگ شد. آن سوی مبارزه با مرگش شعر غنایی - حماسی او بود که سرشار از سرزندگی و زیبایی بود و جهان مبارزات استقلا‌ل‌طلبانه سال‌های ۶۰-۵۰ آن را چون ورق زرینی در دل خود ذخیره کرده است، اما امروز این بازپسین چریک پیر شعر در حالی جهان ما را وداع می‌گوید که هنوز تحقق شکل‌گیری یک صلح - وطن فلسطینی را به چشم خود ندیده است! ‌
آیا جهان دوره آمال و آرزوها به پایان رسیده بود که محمود درویش چنین راحت آن را وداع گفت؟ آیا دیگر آرزویی برای او نمانده بود تا این پیرمرد پراحساس را که شیفتگان زیادی در جهان داشت، سرپا و زنده نگه دارد...؟ ‌
هرچند که متاسفانه محمود درویش از همان ابتدا در ملک ما پیر بود؛ چریکی پیر و آخرین کتاب چاپ شده‌اش در ایران مجموعه شعر <آخر شب- > به ترجمه موسی اسوار - هنوز کتابی بود که دغدغه‌های حماسی روزگار جوانی محمود درویش را یدک می‌کشد و مربوط به سال‌های جوانی اوست. ‌
و ما هنوز با شعرهای ۳۰ سال اخیر او روبه‌رو نشده‌ایم. آخرین کاری که من از او در ایران دیده‌ام ترجمه‌ای است از شعری به نام <طوق کبوتر دمشقی> و مقاله‌ای به نام <کبوتران در دمشق پشت حصارهایی از حریر پرواز می‌کنند> در فصلنامه ادبی <پاپریک> شماره ۳، تابستان ۱۳۸۵. ‌
محمود سال گذشته (ژوئیه ۲۰۰۷) بعد از سال‌ها دوری و تبعید دوباره به قدس و سرزمین‌های اشغال شده فلسطین بازگشت. او در سالن <اودیتوریوم> در حیفا دست زدن هزاران فلسطینی و یهودی را دید که از شهرها و روستاهای مختلف فلسطین برای بزرگداشت او به پا برخاسته بودند. در این مراسم گفت: <ما در یک مساله پیروز شدیم؛ پیروز شدیم که زنده بمانیم و نمیریم؛ تا بفهمیم که شاید صلح هم روی این زمین ممکن باشد، زمینی که مجازا آن را زمین محبت و صلح نامیده‌ایم؛ هرچند تاکنون به صلح دست پیدا نکرده‌ایم.> و این کلا‌م نشان می‌داد که هرچند هنوز محبوب توده‌های مردم فلسطین است، اما دغدغه‌هایش با گذشته فرق کرده است. مجله‌ای درباره حضور مردم اسرائیل و عدم‌حضور وزیر فرهنگ‌شان در شعرخوانی محمود درویش نوشت: <محمود درویش بالا‌تر از سیاست ایستاده بود و این شب‌شعر مردم بود؛ مردم فلسطین و اسرائیل.> ‌
و واقعا محمود شاعر و دوست مردم بود. شعر او تاریخ و هستی مردم و نگاه به فلسطینی‌ها را عوض کرده بود. همچنان که بازپسین دیدار او از مادر - شهر خود فلسطین، دیدار - وداعی بود که معنا و مفهوم وطن را برای دوستدارانش و خودش تغییر داده بود؛ مفهومی که شاید در شکلی پارودیک مقاومتش را فرسوده بود و باعث شد که راحت مرگ را در آغوش بگیرد. هنوز سالن حیفا که با پرده‌های بزرگ تلویزیونی و پوشش ماهواره‌ای پر شده است به یاد دارد که شاعری فریاد می‌زند: ما هنوز زنده‌ایم، پیروز شدیم که زنده بمانیم. فریادی که مشترکا در مقابل هزاران نفر از ساکنان یهودی و فلسطینی زده بود و امل مرقص گوینده برنامه در میان تاثر هزاران بیننده گفته بود: <پیامبری که به وطن خود بازگشت: محمود درویش... امشب شب دوستی است، امشب نزد تو آمده‌ایم تا در گرمای آغوش تو باشیم و از شر تفرقه در امان بمانیم، باشد که هر کدام از ما خودش را در تو ببیند.> ‌
شعر محمود درویش جایگاه ویژه‌ای را در شعر عربی امروز جهان به خود اختصاص داده است، نه فقط به این اعتبار که شعر او شعر منحصربه‌فردی بوده، بلکه به این جهت که توانسته با جسارت نوعی توازن میان زیباشناسی هنر و ادبیات و میان زیست‌محیط واقعی خود به وجود آورد. درحقیقت شعر او بیشتر اهمیتش را از همین حوزه زیستگاه ایدئولوژیک و نگاه فلسفی به خود می‌گیرد، فلسفه‌ای از این نظر که شاعر در آخر عمر خود به این اعتقاد می‌رسد که هستی شناسی جزءلا‌ینفک ادبیات است و بگوییم که شعر زیر سایه زبان ادبی و هستی‌شناسی ادبی به حیات خود ادامه می‌دهد، در همان حالی که از زیست خود و از مخاطبان خود جدا نیست. ‌
محمود درویشی که امروز قرار است به خاک سپرده شود، دیگر از آن محمود درویش حماسی - مقاومت فاصله گرفته است، همچنان که خود او از انسانی ایدئولوژیک و حماسی به انسان - شهروند جهان تبدیل شده است. همین که او در فلسطین به دنیا آمده و سپس به بیروت مهاجرت کرده و بعد در کشورهای اروپایی زیسته و اکنون در آمریکا است، نشان می‌دهد که زیست انسان و از جمله محمود درویش از محدوده امیال ملی‌گرایی و طایفه‌گرایی به درآمده است.
این تغییرات نشان می‌دهد که او انسانی ایستا نبود و با انسان به‌سان مقوله‌ای متغیر برخورد می‌کرد. او در اوج سال‌های ۶۰ -۵۰ که مساله ملی‌گرایی عمده بود، صرفا به مسائل و مشکلا‌ت مردم خودش (فلسطین) نگاه دارد... اما کم‌کم انسان او انسانی کامل‌تر می‌شود و به سوی خاستگاه اجتماعی و مشکلا‌ت مردم عرب و خاورمیانه حرکت می‌کند و در مجله سوسیالیستی <اتحاد> مشغول به کار می‌شود. تا اینکه بعد از خروج از فلسطین از دایره اقلیمی و منطقه‌ای بیرون می‌آید و به‌سان شاعر -فیلسوف خاورمیانه سخن می‌گوید و از سال ۱۹۸۰ مجله <الکرمل> را که تخصصی شعر و نظریه شعر با رویکردی فلسفی است تا به امروز ادامه داده است. ‌
محمود درویش با این تغییرات بود که توانست شعر خود را از شعر تک‌محوری و آکادمیک قرن بیستم عربی به درآورد و به افق‌های آینده و سال‌های هزاره سوم مرتبط کند. بر این اساس برخلا‌ف اکثر شاعران معاصرش شاهد تکرار در آثار او نیستیم. شاعری است که شعر را همچون زندگی با نگاهی فرارونده می‌نگرد و به تجدد مستمر ابزارهای آن فکر می‌کند و هیچ وقت در تکنیک یا وضعیتی واحد و جامد متوقف نمی‌ماند و هر دوره شعری‌اش را بسان سکوی پرشی برای یافتن آفاق جدید به تجربه می‌کشد. این رویکرد فرارونده در شعر او تبدیل به حرکتی آفرینشگرانه می‌شود که زندگی را در تغییرات دائم آن پی می‌گیرد و به تجددش در هر مرحله ویژگی‌های منحصر به فرد خود را می‌دهد. ‌
بر این مبنا دوره‌های شعری او را می‌توان به چند مرحله تقسیم کرد: شعر مرحله پیش از خروج از وطن که بیشتر شعری حماسی و غنایی و تک‌صدایی است و تحت‌تاثیر دیگر شاعران چونان نزار قبانی و ابوسلمی است، با این ویژگی که شعری متعهد و ملتزم به مشکلا‌ت مردم فلسطین است و سپس مرحله پس از خروج از وطن و زندگی در تبعید که در این شعر با نوعی برخورد با تناقضات زیست انسان عربی مواجه می‌شویم؛ مقولا‌تی مانند گفت‌وگو، روایت و پرسش‌های مستمر تا جایی که مضمون‌های مختلفی را در عمق شعر نشانه می‌گیرد، مانند اسطوره، مذهب، دین و تاریخ. و در مرحله دیگر شعر او به نوعی تاملا‌ت فردی و انسانی عام می‌رسد. این مرحله با مجموعه <چرا اسب را تنها گذاشتم> شروع می‌شود، با توجهاتی مدرن در حوزه بیان و تعبیر از ذات فردی و جمعی با توجه به شرایط زیست انسان فلسطینی و عرب به ویژه بعد از خروج از بیروت و جنگ‌های داخلی آن و هراس و کابوس‌هایی که این جماعت درباره آینده و امیدها و تبعیدشان دارند. ویژگی‌های زبانی این دوره شعری، زبانی بسیار موجز و فشرده با محمل‌های رمزی و اسطوره‌ای است، با تکیه بر سطرهای بلند شعری که به‌نوعی ایهام و پیچیدگی می‌رسد. ‌
شعرهای او که از سال ۱۹۶۲ با <شاخه‌های زیتون> شروع شده بود؛ با افت‌وخیزهایی تا سال ۱۹۴۴ که محمود درویش مجموعه کامل آثار خود را منتشر کرد ادامه یافت، اما شعرهای بعد از این مجموعه شعرهایی متفاوت هستند، مانند <چرا اسب را تنها گذاشتم( > ۱۹۹۶) و <بستر غریبه( > ۱۹۹۹) و <دیوار نوشته‌ها> ۲۰۰۰۰.) ‌
محمود درویش علا‌وه بر شعرهایش متن‌نوشته‌هایی هم دارد که معمولا‌ حاوی روایت و گزارش هستند، مانند <چیزی از وطن> ۱۹۷۱۱)، <یادداشت‌های روزانه اندوه‌های عادی> ۱۹۸۱۱)، <خداحافظ جنگ> ۱۹۸۴۴)، <نامه‌ها> ۱۹۹۰۰)، <عابران در کلا‌می گذرا> ۱۹۹۱۱) و <حافظه برای فراموشی> ۱۹۹۷۷.) ‌ در آخرین مرحله شعری او که با مجموعه <بستر غریبه> شروع می‌شود، به گونه‌ای تاملا‌ت فلسفی درباره ذات انسانی - فردی از کودکی تا دوران کهولت روبه‌رو می‌شویم که همانقدر که به نوستالژی و کودکی اهمیت می‌دهد، به همان اندازه هم <مرگ‌اندیشانه> است. شعر معروفی در باب مرگ دارد به نام <شکستمت ‌ای مرگ.> ‌
و آخرین شعری که من در مجلا‌ت عربی از او دیده‌ام، شعری است به نام <سیناریو جاهز( >سیناریوی آماده) در القدس العربی؛ ۲۲/۰۷/۲۰۰۸. در این شعر - سناریو، یک عرب و یک اسرائیلی در گفت‌وگو با هم در نهایت به پوچی معصومانه‌ای می‌رسند که می‌گویند: <هر آنچه مال من بود مال من است و هر آنچه تو داری مال من است و مال توست! و مال من...> و در نهایت راوی می‌گوید: <در سرزمین ما (اینجا) قاتل و مقتول در یک حفره می‌خوابند.> ‌
آری! محمود پیش از آنکه جهان را ترک کند، به مفهومی جدید از وطن رسیده بود. شاید هم درویش مقتول همان جهان شعرش بود که در آن ناگزیر شده بود در یک حفره (گور) با قاتلا‌نش (در آمریکا)! بخوابد؛ در زمانه‌ای که دیگر چریک‌هایی چون چه‌گوارا و محمود (دوره اول) جهان را وداع گفته‌اند و انسانی مانند نلسون ماندلا‌ می‌گوید: اگر من دشمنانم را به زندان و به جوخه‌های مرگ بفرستم، با آنان چه تفاوتی دارم!

منابع:
اخبار الا‌دب، شماره ۷۱۱، ۲۲فوریه ۲۰۰۷ ‌
- روزنامه <دارالحیات>، ا/۸/۲۰۰۸

منبع : روزنامه اعتماد ملی

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
خدمات متنوع امداد و نجات , محدود فرهنگی 168 شهر , سیدمصطفی احمدی , صلح دوست ترین کشور , ادغام وزارتخانه ها , پیلان , دیدار اقتصادی , مدیرعامل سازمان آتش نشانی , حق بیمه , اعتبارات شهرستانی , الحویجه , ربات دانشمند , مدیر کل تبلیغات اسلامی , استانداری ارستان , کنفرانس، , بیمه روستائیان و عشایر , جمهوری خودمختار روسیه , بزرگترین سفره افطار در مشهد , ایوب سلیمانی , پیامدهای بمباران هسته ای , رسوب کالا در بنادر , ژیان اسپرت , کمیته استقبال از امام , شعبه قضائی , هوای چین , تخم مرغ خام , معاون سابق صدام , الهیاری , جهاد کشاورزی ایلام , مسابقات نقد کتاب انگلیسی , اضافه کردن , استامبول , حاشیه مذاکرات , یهودیان سیاهپوست , دکتر موسوی , تجهیزات دریایی , رییس اتحادیه طلا و جواهر کشور , سندیکای کاغذ , جوانان، , طرح راز و جرگلان , هزینه دارویی , بولتون , مازندران , پرواز بمب افکن آمریکا , محترم , همتای روس , براق کردن , آزمایشات ژنتیکی , وحید نائینی , انرژی تجدیدپذیر ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
جدول حجم محصولات مهم صنعتی , اوضاع اجتماعی , میوزیت / میونکروز , تشخیص، علایم و نشانه‌ها , جدا شدن‌ جفت‌ قبل‌ از زایمان‌ ـ abruptio placentea , در آداب وعظ , بقیه‌ی حکایت نابینا و مصحف , مشتریان , موسیقی و نمایش , فتق مغبنی لغزنده , مخمس , کجا باشد دورویان را میان عاشقان جایی , گئورگ فریدریش هندل (۲) , با مدعی مگویید اسرار عشق و مستی , گواهینامه , خطت خورشید را در دامن آورد , وسعت و ابعاد , موارد مواجهه با مشکلات متعدد فوریت پزشکی , ای از بنفشه ساخته بر گل مثالها , تپه باباجان ,

برخی منابع مهم خبری
pana.ir پانا , musicema.com موسیقی ما , bazarkhabar.ir بازارخبر , computernews.ir رایانه خبر , ical.ir کتابخانه مجلس , iranfile.ir ایران فایل , weblogina.com وبلاگینا , poolnews.ir پول نیوز , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , ghasednews.ir قاصد , asriran.com عصرایران , 598.ir 598 , sinanews.ir سینا , bankvarzesh.com بانک ورزش , hhnews.ir حوزه هنری , jahanesanat.ir جهان صنعت , bartarinha.ir برترینها , sedayiran.com صدای ایران , patogh98.com پاتوق 98 , mellatonline.net ملت آنلاین , zamannews.ir زمان نیوز , tarikhirani.ir تاریخ ایرانی , javanemrooz.com جوان امروز , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , honarpress.com هنر پرس , musicerooz.ir موسیقی روز , ebrat.ir عبرت , gsm.ir جی اس ام , rooznamehsaba.ir روزنامه صبا , marznews.com مرزنیوز ,

وبگردی
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟ - جیلی، چری، لیفان، ام وی ام، جک و ... همگی اسامی ماشین های چینی است که در چند سال اخیر بازار ایران را قرق کرده اند. ماشین های خوش بر و رویی که حالا مشتری های زیادی هم پیدا کرده اند و به دلیل آپشن های مختلفی که دارند، خیلی ها را به سمت خودشان جلب کرده اند اما از آنجا که پشت سر اجناس چینی هیچ وقت خوب حرف نمی زنند، این ماشین ها هم هیچ وقت با اقبال عمومی مواجه نشدند.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم - فیلم - اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش بعد از شروع زندگی مشترک را تی وی پلاس منتشر کرد.
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار!
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار! - امیر کچلیک، کودک خوش زبان مازندرانی را حالا همه می شناسند. کودک بامزه ای که با ویدئوی کچلیک در اینستاگرام مشهور شد و به برنامه ماه عسل هم راه پیدا کرد. او چندی پیش در یک ویدئوی دیگر گفت که آرزو دارد محمدرضا گلزار را ببیند. آرزوی امیر حالا برآورده شده و او توانسته با محمدرضا گلزار دیدار کند. عکس العمل تماشایی امیر کچلیک را در لحظه دیدن گلزار در ویدئوی زیر ببینید.
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر - فیلم - تصاویر ضبط شده دوربین مداربسته از لحظه اسید پاشی در یک مغازه در خیابان ولی عصر تهران را در ویدئوی زیر می‌بینید.
پربازدیدها