پنج شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶ / Thursday, 22 February, 2018

«ژولیده نیشابوری»


«ژولیده نیشابوری»
● از سرزمین سپیده و صبح ...
محمدحسن فرحبخشیان، فرزند محمداسماعیل، در سال ۱۳۲۰ خیامی در منطقه‌ی فرح‌بخش نیشابور دیده به جهان گشود و روزگار کودکی و نوجوانی را در دیار سپیده و صبح بالید. هر چند تحصیلات وی تا مقطع سیکل متوسطه، بیشتر، فرجام نیافت اما رویدادی در دوره‌ی جوانیش، دریچه‌ی دیگری از زندگی بر روی وی گشود ... خرداد سال ۱۳۴۲ –از این رویداد بیشتر خواهیم گفت- اما اکنون بازگشتی خواهیم داشت به رویش ریشه‌های شعر در نهاد کودکی محمد حسن فرحبخشیان ...
● بارش شعر
وجود محمدحسن فرحبخشیان، از همان اوان کودکی و نوجوانی با دلبستگی به ائمه‌ آمیخته شد، در جایی از آن زمان چنین می‌گوید: «اولین بار که با مادرم در مجلس عزاداری امام حسین (ع) شرکت کرده بودم، سخنران درباره‎ی حضرت فاطمه زهرا (س) و علت شهادت و محل دفن آن بانوی بزرگوار سخن می‌گفت و در پایان مداحی به ذکر مصیبت ایشان پرداخت که من زار زار گریه کردم و در آن هنگام در قلبم جرقه‌ای زد که ای کاش می‌توانستم من هم در مدح و ثنای این بانوی دو عالم شعر بگویم در همانجا از بی‌بی‌خانم فاطمه(س) خواستم مرا کمک کند و همان هم شد.» و سرانجام زلال باران شعر در یکی از روزهای ۱۲ سالگی بر نهاد شیفته‌ی محمد حسن باریدن گرفت ... :«یک شب خوابیده بودم در خواب دیدم وارد مجلسی شدم که بزرگان همه جمع بودند و در مدح اهل بیت شعر می‌گفتند. در میان آنها بشیر و شهریار را دیدم که مورد عنایت اهل بیت قرار گرفتند، خیلی ناراحت شدم که چرا من نباید شعر بگویم، در یک لحظه یکی از بزرگان مرا به اسم صدا زد و گفت، حسن کوچک هم شعر بخواند. صبح آن روز که از خواب بیدار شدم، بی‌اختیار شعر مثل باران از دهانم خارج می‌شد و من که در آن زمان ۱۲ سال بیش نداشتم، شروع کردم به نوشتن اشعاری که می‌سرودم، روز به روز بیشتر از محبت اهل بیت (ع) به خصوص فاطمه زهرا (س) و سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) بهره‌مند شدم.»
● این ژولیده‌ شوریده خاکی
اما نهاد شیفته و طوفانی فرحبخشیان بیست و دو ساله در امتزاج با یکی از بزرگترین وقایع تاریخ معاصر ایران، جوهره‌ای دیگر گرفت؛ وی همزمان با نخستین جرقه‌های انقلاب اسلامی ایران، به رهبری امام خمینی بود، با سرودن دو بیت شعر، که بهای آن، بازداشت و تحمل سه سال و هشت ماه حبس در زندان ساواک بود، با انقلاب ایران همراه شد:
پیــام رهبــر ایران در این جهــان این است
سـکوت در برابر ظالم، خـلاف آییـــن است
چـو دید عکس خمینی، به خود گفتا شاه:
کسی که کاخ مرا زیر و رو کند، این است!
«خرداد سال ۴۲ در مدرسه فیضیه پای منبر امام خمینی(ره) دو بیت شعر درباره اهمیت و ارزش ولایت فقیه سرودم و مجلس چنان متحول شد که بعد از پایان سخنرانی امام، مرا دستگیر و به زندان ساواک قم بردند و تا ۱۵ روز زیر شکنجه دژخیمان در بدترین وضعیت اذیت و آزار و بعد از آن به بند یک زندان قصر منتقل شدم. بعد از چند روز در بین راه بند، تا محل بازپرسی، مرحوم آیت‌الله طالقانی را ملاقات کردم و همین برخورد باعث شد که وی به دژخیمان گفت، این ژولیده‌ی شوریده‌ی خاکی را از کجا آوردید. بعد از آن با این مرد خدا چندین بار دیدار داشتم که او نام ژولیده را بر من نهاد».
ژولیده پس از آزادی از زندان، تا سال ۱۳۵۷، دو بار دیگر و در جمع، ۶ ماه دیگر زندان را تجربه کرد.
وی در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نیز در جبهه‌های نبرد حضور یافت و برخی سروده‌های حماسی وی به آن دوران بر‌می‌گردد.
● سکونت در ورامین
ژولیده‌ی نیشابور، پس از رهایی از زندان قصر مدتی در ورامین ساکن شد، و سپس به وطن مراجعت نمود و در مرحله‌ی دوم از سال ۱۳۶۸ در ورامین سکونت گزید و در جوار احترام و مهمان‌نوازی مردمان این دیار، تا واپسین لحظه‌های حیاتش را در این شهر پایید.
سرانجام، ژولیده‌ی نیشابور، در عصرگاه روز پنجشنبه، نوزدهم مهر ۱۳۸۶ خیامی، در بیمارستان سوم شعبان تهران بر اثر سکته‌ی قلبی، دیار خاکی را ترک گفت و پیکر شیدایی‌اش، در گورستان ورامین -موسوم به گلزار شهدای حسین‌ رضا- در کنار فرزند شهیدش، آرام گرفت.
● آثار ژولیده‎ی نیشابور
درونمایه‌ی اغلب سروده‌های این شاعر آئینی و دغدغه‌مند، مذهب، مدح اهل بیت (ع)، انقلاب و دفاع مقدس می‌باشد. از این شاعر نازک‌اندیش و بدیهه‌سرای نیشابوری تا کنون بالغ بر ۳۰ اثر در قالب کتاب و جزوه مشتمل بر مجموعه آثاری از قبیل: «گلبانگ عشق»، «ای قلبها بسوزید»، «ای چشمها بگریید»، «چه کنم، دام می‌سوزد» و ... به زیور طبع آراسته گردیده که برخی از این آثار بیش از ۱۵ بار تجدید چاپ شده است.
اما برخی شعرهای ژولیده‌ی نیشابور، سال‌هاست که همچون جوی روان بر زبان مردم، پوسترها و اعلامیه‌ها و سایر جراید و رسانه‌ها جاری‌اند، از آن جمله‌اند: «در بهار آزادی جای شهدا خالی» و «ای شهیدان وطن پر لاله گلزار شماست» و ... .
● راز شعر عاشورایی
ژولیده، زیارت عاشورا را هم به زبان شعر درآورده است. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه‌ی کیهان، انگیزه‌ی این کار را چنین ترسیم می‌نماید: «در یک شب جمعه، بعد از خواندن زیارت عاشورا، به خانم فاطمه زهرا (س) متوسل شدم. بعد از گریه و زاری به خواب رفتم ساعت ۲ بعد از نیمه شب بود که در خانه به صدا درآمد. وقتی رفتم دم در، یک آقای بزرگواری با شال سبز مرا به اسم صدا زد و گفت، چرا زیارت جدم را به شعر نمی‌گویی و سپس از نظر رفت و من آن شب تا صبح تمام زیارت عاشورا را به شعر درآوردم.»
با بازخوانی قطعه شعری ژولیده‌ای، حرمت اندیشه‌اش را پاس مینهیم:
▪ «لطف حق»
دلت را خانــه‌ی مــا کـن، مصفّـا کردنش با من
به‌ ما درد دل افشـا کـن، مـــداوا کردنش با من
اگر گم کــــرده‌ای ای‌دل، کلیـــد استجــابت را
بیا یک لحظــه با ما باش، پیـــدا کردنش با من
بیفشان قطره‌‎ی‌اشکی که من‌هستم خریدارش
بیاور قطــره‌ای اخـــلاص، دریـــا کردنش با من
اگر درهـا به‌رویت بستـــه شـد دل برمکن بازآ
درِ این خـانه دق‌البــــاب کُـــن واکردنش با من
به من گــو حاجت خود را، اجـابت می‌کنم آنی
طلب‎کن آنچه می‌خواهی،مهیّا کردنش با من
بیا قبل از وقـــوع مرگ روشـن کن حسابت را
بیاور نیک و بد را، جمـع و منــها کردنش با من
چو خوردی روزی امـــروز ما را شـکر نعمت کن
غم فــردا مخـور، تأمیـــن فـــردا کردنش با من
به‌ قــرآن آیه‌ی‌رحمت فــراوان است ای انسان
بخـوان این آیه را، تفسیر و معنا کردنش با من
اگر عمـری گنـه کردی، مشو نومیــد از رحمت
تو نام تـــوبه را بنویـس، امضـــا کردنش با من

فهرست منابع:
ـ «ژولیده نیشابوری به جوار رحمت خدا کوچید»، هفته‌نامه‌ی صبح نیشابور، سال نوزدهم، شماره ۷۱۳، یکشنبه ۲۲ مهر ۱۳۸۶، ص۸.
ـ « گفت و گوی کیهان با استاد ژولیده در آخرین روزهای زندگی لقب «ژولیده» را آیت الله طالقانی بر من نهاد »، روزنامه کیهان، سال شصت و ششم، پنجشنبه دهم آبان ماه ۱۳۸۶
ققنوس شرق (فرزند نیشابور)
http://abarshahr.blogfa.com

مطالب مرتبط

جست وجوگر آشیانه تفکر


جست وجوگر آشیانه تفکر
فردریش هولدرلین شاعر برجسته آلمانی در سال ۱۷۷۰ متولد شد و به همراه هگل و شلینگ در توبینگن درس خواند. فضای زندگی و اشعار او به گونه یی بود که هایدگر در پایان جنگ جهانی دوم تفسیرهایی از اشعار هولدرلین ارائه کرد. او را «شاعرترین شاعران» خواند و از هومر، شکسپیر و دانته برتر دانست و گفت؛«هولدرلین شاعری است که در این زمانه نیاز در روشنگاه بودن قرار گرفته است.» به رغم آنکه شاعران و نویسندگان بسیاری از او تاثیر گرفتند اما دوره شاعری هولدرلین کوتاه و گران سنگ بود. او پس از چندی به وادی سکوت و جنون کشیده شد که این حالت تا پایان عمر باقی ماند. نشست هفتگی شهرکتاب با حضور دکتر کریم مجتهدی به بررسی جایگاه این شاعر اهل فلسفه اختصاص داشت که چکیده یی از آن در ذیل خواهد آمد.
● هولدرلین فرزند قرن روشنگری
دکتر کریم مجتهدی معتقد است ارزش اشعار هولدرلین را تنها در زبان مادری او می توان دریافت. هولدرلین در قرن روشنگری به دنیا آمد؛ قرنی که غرب به نهایت قدرت و اوج رسید و دیگر نمی شد اصل علم را زیر سوال برد. قرن هجدهم متعلق به نویسندگان دایره المعارف است که درصدد بسط دادن علم در زمینه های گوناگون اند. اواخر این قرن واکنش شدیدی علیه منورالفکری نوع قرن هجدهمی آغاز می شود. این عکس العمل در آلمان و در میان شعرا شدیدتر از فرانسه و انگلستان بود هرچند ژان ژاک روسوی فرانسوی نخستین کسی است که مضار پیشرفت سریع صنعتی را در غرب افشا کرد و نشان داد انسان غربی، به رغم اتحاد در قدرت صنعت و علم در مسیر انحطاط افتاده و فطرت اصلی اش را از دست می دهد اما این مساله در فرانسه انعکاسی نمی یابد و انعکاس آن در آلمان بیشتر از فرانسه است. سه جریان مهم و تاثیرگذار در اروپای قرن هجدهم رخ می دهد؛ نخست انقلاب صنعتی انگلستان است که در افکار و نظریات آدام اسمیت تبلور می یابد.
دوم انقلاب اجتماعی و سیاسی فرانسه است که در ۱۷۸۹ شروع می شود و تا کودتای ناپلئون طول می کشد و در کشورهای دیگر هم انعکاس می یابد. سوم نهضت فرهنگی آلمان است که نه حالت انقلاب صنعتی انگلستان را دارد و نه انقلاب سیاسی - اجتماعی فرانسه را. اما یک نوع نهضت فرهنگی است که آن را اصطلاحاً «توفان روحی» می نامند. در این دوره گویی دفعتاً تمام استعدادهای جوان در آلمان به منصه ظهور می رسد و نوعی نهضت همه جانبه در تئاتر و شعر ایجاد می شود که نوید دهنده روزگار جدیدی است. در این نهضت تنها در ادبیات باقی نمی ماند و به رفتار مردم، نحوه لباس پوشیدن آنها، موسیقی، معماری و هنرهای دیگر هم تسری می یابد. این نهضت خاص فرهنگی آلمان به نوعی واکنش در برابر فرانسوی هاست. اگر فریدریک دوم در دستگاه درباری اش به زبان فرانسه صحبت می کرده است، «هردر» ادعا می کند زبان فرانسه مصنوعی، درباری و مجلسی است و زبان آلمانی ریشه در طبیعت دارد و روح طبیعت را نشان می دهد و رابطه انسان را با عناصر طبیعت، نبات، حیوان، جنگل ها و رودخانه ها بروز می دهد.
● معنای شعر در سنت آلمانی
معنای شعر در آلمان با سنت های فرانسوی و انگلیسی تفاوت دارد. یک لغت در زبان آلمانی کاربرد بسیار وسیع تری از زبان های دیگر دارد. در زبان یونانی به شعر پوئتیکا می گویند که این لغت در یونانی بر صنعت دلالت دارد و شاعر چیزی را با شعرش می سازد. در دوره رمانتیک، صنعت الزاماً وزن و قافیه نیست. شاعر صنعتگر است و چیزی را می سازد. زبان با مفاهیم فرق دارد و منطوق ها مطرح اند نه الزاماً مفهوم. لازم نیست یک لغت در شعر، دلالت بر یک مفهوم دقیق و معینی بکند. شاید خود آن لفظ تنها به صورت صوتی مطرح باشد. شعر خصوصاً در آلمان، عین موسیقی است. هولدرلین نیز اهل موسیقی بوده و در آخر عمر برای سرودن شعر پیانو می نواخته است. دوره او دوره بتهوون است و رمانتیسم اصلی آلمانی در موسیقی آن بروز کرده است.
● شاعری میان فلاسفه
شخصاً به این اعتقاد ندارم که فلاسفه شاعرند یا شعرا فیلسوف اند اما هولدرلین با شلینگ و هگل هم کلاس و هم درس بوده است و پنج سال با هم در شبانه روزی زندگی کرده اند. وقتی خبر انقلاب کبیر فرانسه به آلمان می رسد، هگل، شلینگ و هولدرلین در حیاط مدرسه یی که درس می خواندند، درختی را به نام «درخت آزادی» کاشتند. اگر در میان فلاسفه آلمان در آن دوره کسی باشد که به رمانتیک های آلمانی نزدیک باشد، شلینگ است. شلینگ فیلسوف - شاعر است و از حیث زندگی، گرایش فکری و ارتباط خیلی به هولدرلین نزدیک است. حتی اگر حمل بر افراط گویی نشود منبع فکر هگل و شلینگ، هولدرلین است. فکر اصلی از آن هولدرلین است و هگل و شلینگ آن را به صورت فلسفه طبیعت و فلسفه تاریخ و حقوق یا علوم سیاسی بیان کرده اند. هولدرلین تمام مظاهر فرهنگ یونان را به خوبی می شناخته است. اشعاری به سبک شعرای یونان دارد و حتی تلفظ یونانی را در آلمانی تقلید کرده است. او در جست وجوی مثل افلاطونی است و می خواهد آنها را زنده کند. او کانت را خوب می شناخت و بر سر کلاس فیخته حاضر می شد گرچه بر این باور بود که فیخته رابطه انسان را با طبیعت قطع می کند. با اینکه هولدرلین افکار شعرای آلمانی و معاصران خود را خوب می شناخت اما فیلسوف به معنای متداول نیست بلکه شاعری است در میان فلاسفه. شعر برای هولدرلین مابعد و ماقبل فلسفه است و هیچ وقت بر فلسفه منطبق نمی شود.
● اشعار انضمامی هولدرلین
هولدرلین فرزند خانواده یی مذهبی بود و تا پایان عمر به امر قدسی اعتقاد داشت و آنچه شعرش را زیبا می کند نوعی توجه دادن به امر قدسی است. درباره روزهای آخر زندگی او مطالب بسیاری نوشته اند اما به نظر می رسد جنون با نبوغ رابطه یی ندارد چون تمام شعرهای ارزشمند هولدرلین به پیش از حالت جنون او بازمی گردند. جنون شاید پیش از آنکه رخ دهد، سازنده باشد اما وقتی می آید دیگر سازنده نیست و شاعر فقط در توهمات است و نمی تواند به کار اصلی اش بپردازد. هولدرلین با وجود بیماری ها و افسردگی هایش، شعف را با شعرش به دیگران هدیه می کند. شعرش سرود زندگی است. آنچه در اشعار هولدرلین اهمیت دارد و شاید به همین دلیل نمی توان آن را ترجمه کرد این است که در آن روح زبان مطرح است و از طریق روح زبان، روح قوم آلمانی مطرح می شود که می خواهد خود را نزدیک طبیعت حس کند. در دوره معاصر نقاشی از تصویری به انتزاعی متمایل است اما در موسیقی عکس این مساله روی داده و هرچه به دوران معاصر نزدیک می شویم، موسیقی های کلاسیک از حالت انتزاعی به انضمامی نزدیک تر می شوند. شعر هولدرلین هم یک شعر انضمامی و ملموس است و سعی می کند آن را به واقعیت روزمره نزدیک تر کند.
● شعر خانه وجود است
یکی از کسانی که شعر هولدرلین را به سبک خودش تفسیر کرده و او را شاعری دانسته که به ذات شعر پی برده و آن را در آثار خودش متبلور کرده، هایدگر است. به نظر هایدگر زبان محل عبور وجود است یعنی از طریق زبان به وجود اشاره می کنیم و در اینجا انسان شبان و پاسدار وجود است و غیر از انسان هیچ موجود دیگری در جهان راجع به مساله هستی و نیستی تامل نمی کند. انسان از مساله وجود پاسداری می کند و شعر خانه وجود است و شاعر حافظ خانه وجود است. با اینکه هولدرلین فیلسوف نیست اما شعرش طوری است که هایدگر توصیف و تفسیر می کند و نحوه یی از بیان هستی شناسی است. از دید او با شعر آن انکشاف و اختفای وجود بروز می یابد. اگر شاعر فیلسوف نیست، به این معنا نیست که شاعر متفکر هم نیست. شاعر آشیانه تفکر را جست وجو می کند. از نظر هایدگر شعر معنای ناگفته و مستقیمی است که نباید آن را معنی کرد.


وبگردی
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا - پرواز تمام هواپیماهای «آسمان» در اروپا ممنوع است
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
سیف و بازی تکراری غیر مجازها !
سیف و بازی تکراری غیر مجازها ! - حرفهای تکرای بانک مرکزی در مورد صرافی ها و موسسات مالی غیر مجاز با یک جستجوی ساده در اینترنت.
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    درس‌ هایی از غول‌ های دنیای فناوری
    به نظرم رهبران بسیاری از سازمان‌های بزرگ اعتقادی به تغییر ندارند؛ اما با نگاهی به گذشته، رد پای تاریخ را خواهید دید. بدانید که اگر کسب‌ و کاری بی‌رمق دارید، مسلما با مشکلاتی روبه‌رو خواهید بود.