یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

«ژولیده نیشابوری»


«ژولیده نیشابوری»
● از سرزمین سپیده و صبح ...
محمدحسن فرحبخشیان، فرزند محمداسماعیل، در سال ۱۳۲۰ خیامی در منطقه‌ی فرح‌بخش نیشابور دیده به جهان گشود و روزگار کودکی و نوجوانی را در دیار سپیده و صبح بالید. هر چند تحصیلات وی تا مقطع سیکل متوسطه، بیشتر، فرجام نیافت اما رویدادی در دوره‌ی جوانیش، دریچه‌ی دیگری از زندگی بر روی وی گشود ... خرداد سال ۱۳۴۲ –از این رویداد بیشتر خواهیم گفت- اما اکنون بازگشتی خواهیم داشت به رویش ریشه‌های شعر در نهاد کودکی محمد حسن فرحبخشیان ...
● بارش شعر
وجود محمدحسن فرحبخشیان، از همان اوان کودکی و نوجوانی با دلبستگی به ائمه‌ آمیخته شد، در جایی از آن زمان چنین می‌گوید: «اولین بار که با مادرم در مجلس عزاداری امام حسین (ع) شرکت کرده بودم، سخنران درباره‎ی حضرت فاطمه زهرا (س) و علت شهادت و محل دفن آن بانوی بزرگوار سخن می‌گفت و در پایان مداحی به ذکر مصیبت ایشان پرداخت که من زار زار گریه کردم و در آن هنگام در قلبم جرقه‌ای زد که ای کاش می‌توانستم من هم در مدح و ثنای این بانوی دو عالم شعر بگویم در همانجا از بی‌بی‌خانم فاطمه(س) خواستم مرا کمک کند و همان هم شد.» و سرانجام زلال باران شعر در یکی از روزهای ۱۲ سالگی بر نهاد شیفته‌ی محمد حسن باریدن گرفت ... :«یک شب خوابیده بودم در خواب دیدم وارد مجلسی شدم که بزرگان همه جمع بودند و در مدح اهل بیت شعر می‌گفتند. در میان آنها بشیر و شهریار را دیدم که مورد عنایت اهل بیت قرار گرفتند، خیلی ناراحت شدم که چرا من نباید شعر بگویم، در یک لحظه یکی از بزرگان مرا به اسم صدا زد و گفت، حسن کوچک هم شعر بخواند. صبح آن روز که از خواب بیدار شدم، بی‌اختیار شعر مثل باران از دهانم خارج می‌شد و من که در آن زمان ۱۲ سال بیش نداشتم، شروع کردم به نوشتن اشعاری که می‌سرودم، روز به روز بیشتر از محبت اهل بیت (ع) به خصوص فاطمه زهرا (س) و سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) بهره‌مند شدم.»
● این ژولیده‌ شوریده خاکی
اما نهاد شیفته و طوفانی فرحبخشیان بیست و دو ساله در امتزاج با یکی از بزرگترین وقایع تاریخ معاصر ایران، جوهره‌ای دیگر گرفت؛ وی همزمان با نخستین جرقه‌های انقلاب اسلامی ایران، به رهبری امام خمینی بود، با سرودن دو بیت شعر، که بهای آن، بازداشت و تحمل سه سال و هشت ماه حبس در زندان ساواک بود، با انقلاب ایران همراه شد:
پیــام رهبــر ایران در این جهــان این است
سـکوت در برابر ظالم، خـلاف آییـــن است
چـو دید عکس خمینی، به خود گفتا شاه:
کسی که کاخ مرا زیر و رو کند، این است!
«خرداد سال ۴۲ در مدرسه فیضیه پای منبر امام خمینی(ره) دو بیت شعر درباره اهمیت و ارزش ولایت فقیه سرودم و مجلس چنان متحول شد که بعد از پایان سخنرانی امام، مرا دستگیر و به زندان ساواک قم بردند و تا ۱۵ روز زیر شکنجه دژخیمان در بدترین وضعیت اذیت و آزار و بعد از آن به بند یک زندان قصر منتقل شدم. بعد از چند روز در بین راه بند، تا محل بازپرسی، مرحوم آیت‌الله طالقانی را ملاقات کردم و همین برخورد باعث شد که وی به دژخیمان گفت، این ژولیده‌ی شوریده‌ی خاکی را از کجا آوردید. بعد از آن با این مرد خدا چندین بار دیدار داشتم که او نام ژولیده را بر من نهاد».
ژولیده پس از آزادی از زندان، تا سال ۱۳۵۷، دو بار دیگر و در جمع، ۶ ماه دیگر زندان را تجربه کرد.
وی در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نیز در جبهه‌های نبرد حضور یافت و برخی سروده‌های حماسی وی به آن دوران بر‌می‌گردد.
● سکونت در ورامین
ژولیده‌ی نیشابور، پس از رهایی از زندان قصر مدتی در ورامین ساکن شد، و سپس به وطن مراجعت نمود و در مرحله‌ی دوم از سال ۱۳۶۸ در ورامین سکونت گزید و در جوار احترام و مهمان‌نوازی مردمان این دیار، تا واپسین لحظه‌های حیاتش را در این شهر پایید.
سرانجام، ژولیده‌ی نیشابور، در عصرگاه روز پنجشنبه، نوزدهم مهر ۱۳۸۶ خیامی، در بیمارستان سوم شعبان تهران بر اثر سکته‌ی قلبی، دیار خاکی را ترک گفت و پیکر شیدایی‌اش، در گورستان ورامین -موسوم به گلزار شهدای حسین‌ رضا- در کنار فرزند شهیدش، آرام گرفت.
● آثار ژولیده‎ی نیشابور
درونمایه‌ی اغلب سروده‌های این شاعر آئینی و دغدغه‌مند، مذهب، مدح اهل بیت (ع)، انقلاب و دفاع مقدس می‌باشد. از این شاعر نازک‌اندیش و بدیهه‌سرای نیشابوری تا کنون بالغ بر ۳۰ اثر در قالب کتاب و جزوه مشتمل بر مجموعه آثاری از قبیل: «گلبانگ عشق»، «ای قلبها بسوزید»، «ای چشمها بگریید»، «چه کنم، دام می‌سوزد» و ... به زیور طبع آراسته گردیده که برخی از این آثار بیش از ۱۵ بار تجدید چاپ شده است.
اما برخی شعرهای ژولیده‌ی نیشابور، سال‌هاست که همچون جوی روان بر زبان مردم، پوسترها و اعلامیه‌ها و سایر جراید و رسانه‌ها جاری‌اند، از آن جمله‌اند: «در بهار آزادی جای شهدا خالی» و «ای شهیدان وطن پر لاله گلزار شماست» و ... .
● راز شعر عاشورایی
ژولیده، زیارت عاشورا را هم به زبان شعر درآورده است. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه‌ی کیهان، انگیزه‌ی این کار را چنین ترسیم می‌نماید: «در یک شب جمعه، بعد از خواندن زیارت عاشورا، به خانم فاطمه زهرا (س) متوسل شدم. بعد از گریه و زاری به خواب رفتم ساعت ۲ بعد از نیمه شب بود که در خانه به صدا درآمد. وقتی رفتم دم در، یک آقای بزرگواری با شال سبز مرا به اسم صدا زد و گفت، چرا زیارت جدم را به شعر نمی‌گویی و سپس از نظر رفت و من آن شب تا صبح تمام زیارت عاشورا را به شعر درآوردم.»
با بازخوانی قطعه شعری ژولیده‌ای، حرمت اندیشه‌اش را پاس مینهیم:
▪ «لطف حق»
دلت را خانــه‌ی مــا کـن، مصفّـا کردنش با من
به‌ ما درد دل افشـا کـن، مـــداوا کردنش با من
اگر گم کــــرده‌ای ای‌دل، کلیـــد استجــابت را
بیا یک لحظــه با ما باش، پیـــدا کردنش با من
بیفشان قطره‌‎ی‌اشکی که من‌هستم خریدارش
بیاور قطــره‌ای اخـــلاص، دریـــا کردنش با من
اگر درهـا به‌رویت بستـــه شـد دل برمکن بازآ
درِ این خـانه دق‌البــــاب کُـــن واکردنش با من
به من گــو حاجت خود را، اجـابت می‌کنم آنی
طلب‎کن آنچه می‌خواهی،مهیّا کردنش با من
بیا قبل از وقـــوع مرگ روشـن کن حسابت را
بیاور نیک و بد را، جمـع و منــها کردنش با من
چو خوردی روزی امـــروز ما را شـکر نعمت کن
غم فــردا مخـور، تأمیـــن فـــردا کردنش با من
به‌ قــرآن آیه‌ی‌رحمت فــراوان است ای انسان
بخـوان این آیه را، تفسیر و معنا کردنش با من
اگر عمـری گنـه کردی، مشو نومیــد از رحمت
تو نام تـــوبه را بنویـس، امضـــا کردنش با من

فهرست منابع:
ـ «ژولیده نیشابوری به جوار رحمت خدا کوچید»، هفته‌نامه‌ی صبح نیشابور، سال نوزدهم، شماره ۷۱۳، یکشنبه ۲۲ مهر ۱۳۸۶، ص۸.
ـ « گفت و گوی کیهان با استاد ژولیده در آخرین روزهای زندگی لقب «ژولیده» را آیت الله طالقانی بر من نهاد »، روزنامه کیهان، سال شصت و ششم، پنجشنبه دهم آبان ماه ۱۳۸۶
ققنوس شرق (فرزند نیشابور)
http://abarshahr.blogfa.com

مطالب مرتبط

بیدل دهلوی

بیدل دهلوی
میرزا عبدالقادر بیدل به سال ۱۰۵۴ هجری قمری برابر با ۱۶۴۴ میلادی در هندوستان شهر پتنه به دنیا آمد. بیدل خود به محل زادگاهش اشاره نداشته اما اكثر پژوهش گران متفق القول براین باورند كه بیدل در همان شهر به دنیا آمده است. پدر بیدل عبدالخالق مردی سپاهی بود و به گروه صوفی قادری تعلق داشت. او از مریدان مولانا كمال بود و پس از تولد فرزند از او خواست تا نامی را برای فرزندش برگزیند. مولانا كمال نام عبدالقادر را برای او انتخاب كرد. برخی از مورخین تلاش كردند تا ریشه و اصل و نسب او را دریابند و تا آن جا پیش رفتند كه بیدل را از طایفه مغول دانستند. به هر حال بیدل و قبیله اش همچنان در هاله ای از ابهام باقی مانده است و محققین تاكنون قبیله او را شناسایی نكرده اند. با این اوصاف آن ها اطلاعاتی هرچند اندك از دوران كودكی او به دست آورده اند.
بیدل در سن چهار سالگی پدرش را از دست داد. در پی آن بیدل مادر خود را از دست داد و كاملاً تنها ماند. بعد از مرگ مادر، برادر عبدالخالق سرپرستی این طفل بی گناه را برعهده گرفت. در این سال ها بود كه بیدل صرف و نحو عربی را فرا گرفت و با آثار ارزشمند نظم و نثر ادبیات فارسی آشنا گشت. وی همچنین توانست در آن مقطع زمانی شیوه قرائت قرآن كریم را بیاموزد. بیدل در سن ده سالگی اولین شعر خود را سرود:
یارم هرگاه در سخن می آید
بوی عجبیش از دهن می آید
این بوی قرنفل است یا نكهت گل
یا رایحه مشك ختن می آید
بیدل این شعر را به این مناسبت سرود كه روزی یكی از همكلاسی هایش ظاهراً قرنفل در دهان داشته و از جویدن آن هوا عطرآگین شده بود. در همان زمان كسانی كه این رباعی را شنیدند بسیار متعجب گشتند و باور نداشتند كودكی در این سن توانایی سرودن چنین رباعی را داشته باشد. در همان سال به دلیل روی دادن یك نزاع میان شاگردان میرزا قلندر بیدل را از ادامه تحصیل باز داشت و بر آن شد تا شرایط تحصیل او را در منزل فراهم سازد.
درپی آن بیدل كه تحت تأثیر عموی خویش قرار داشت به مطالعه و تعمق پیرامون آثار ادبی منظوم و منثور مشغول گشت تا آن جا كه تا اواخر عمر نتوانست از مطالعه آثار ادبی دست بردارد. او با آثار كلاسیك و زمانه خود به خوبی آشنا بود و همین مسأله باعث شد تا اشعار پایدار و قوی خلق كند. بیدل در سن هفده سالگی با شاه قاسم هواللهی آشنا گشت. این مرد عارف، شاعر و اندیشمند زمان خود بود.
بیدل جدای عرفان نزد دایی اش میرزا ظریف كه استاد بی مانند فقه و حدیث بود به فراگیری تفسیر قرآن مشغول گشت. بیدل با حاكمانی بیشتر ارتباط برقرار می كرد كه از دنیای دین، ادبیات و عرفان آگاه بودند و به هیچ عنوان حاضر نبود با حاكمان زر و زور ارتباط برقرار سازد.
بسیاری از پژوهش گران غربی و اسلامی همچون خوشگو- در كتاب سفینه خوشگو- چنین اظهار داشته است كه بیدل در سنین جوانی درپی عرفان و مسایلی از این دست بود اما در سن سی سالگی به فلسفه روی آورد و می توان او را یك فیلسوف تمام عیار به حساب آورد.
بر هیچكس پوشیده نیست كه بیدل دهلوی در ایران آنچنان شناخته شده نیست و در دانشگاه ها اشعار او به بوته نقد سپرده نمی شود. این در حالی است كه بیدل در آسیای میانه و در كشورهایی چون تاجیكستان، هندوستان و افغانستان بسیار مشهور است و چهره شاخصی به حساب می آید. بیدل به واسطه عمو و دایی خویش توانست با شش شخصیت برجسته زمان خود دیداری داشته باشد و بعدها در چهار عنصر به تفصیل درباره آن ها صحبت كرده است. وی در چهار عنصر چنین می گوید:
ای بسا معنی روشن كه ز حرص شعرا
خاك جولانگه اسپ و خر اهل جاه است
وی بسا نسخه كه در مكتب تشویش طمع
رو سیاه ابد از مدح امیر و شاه است
مرجع معنی این سست خیالان دریاب
تا بدانی چقدر فطرتشان كوتاه است
صله مشتاق گدا طبع ز مضمون بلند
گرهمه پای بر افلاك نهد، در چاه است
تمامی صاحبنظران ادبی دوری گزیدن بیدل را از دربار پادشاهان تصدیق كرده اند.
بیدل در طی ۶۷ سال تمام به فعالیت ادبی پرداخت. اشعار و آثار منثور او عبارتند از: دیباچه، عرفان، طور معرفت، نكات، اشارات و حكایات و رقعات، چهار عنصر، محیط اعظم، طلسم حیرت، غزلیات، رباعیات، قصاید، قطعات، تركیبات و ترجیعات و تشبیهات و تمثیلات.
منظومات بیدل به طور تقریبی هفتاد و پنج هزار مصرع است. جالب این است كه در میان اشعار بیدل سخنان ضد و نقیض دیده می شود و نشان می دهد شاعر در طی حیات طولانی خود دچار تحولات روحی و فكری بسیار شده است.
انسان كه فلك هاست سرافكنده او
در حیرت خود گم است داننده او
دارد خاصیتی كه در خارج و ذهن
هر چیز كه آفرید، شد بنده او
عاقبت بیدل پس از وفات فرزند خردسالش به سال ۱۱۳۳ هجری در دهلی در خانه خود درگذشت و در صحن حویلی (حیاط) خود مدفون گشت.

وبگردی
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!