یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ / Sunday, 19 August, 2018

گلخانه و کشت گلخانه ای


گلخانه و کشت گلخانه ای
هر یک از گیاهان برای داشتن رشد مطلوب نیاز به شرایط خاصی از نظر شدت نور ، دمای روزانه ، دمای شبانه ، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک دارند . برای تولید و پرورش تجاری گیاهان با کیفیت بالا و در تمام طول سال باید شرایط محیطی مطلوب به همراه کنترل عوامل خسارت زا نظیر باد ، طوفان های ویرانگر ، سرما و یخبندان و ..... از طریق ساختمانی بنام گلخانه هستیم که به عنوان محیط کنترل شده مطرح می گردد و با توجه به نیاز روزافزون بازار ، چه از نظر تولید گل و گیاهان زینتی و چه از نظر سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل این روش تولید امروزه به یکی از سود آورترین بخشهای کشاورزی تبدیل شده است که البته سرمایه گذاری اولیه فراوانی را نیز طلب می کند . با توجه به سرمایه گذاری زیادی که در این زمینه صورت می گیرد فقدان مدیریت صحیح در احداث گلخانه ، انتخاب مکان ، نوع گلخانه و پوشش آن باعث عدم بهره وری مناسب از سرمایه و امکانات خواهد شد .
● تعریف گلخانه
گلخانه یاGreen house به فضای محدودی اطلاق می­شود که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب را برای رشد گیاهان از نواحی مختلف در طی فصول مختلف یک سال داشته باشد. طبق این تعریف از جمله عملکرد گلخانه، فراهم کردن شرایط محیطی لازم و مورد نیاز محصولی معین است.گل­خانه­ها بر حسب اینکه چه نوع مصالح ساختمانی در آن‌ها بکار برده شده است به نوع ثابت و متحرک تقسیم‌بندی می شوند.گلخانه­های ثابت، به گل­خانه­هایی گفته می‌شود که مصالح ساختمانی بکار رفته در آن‌ها از جنس پایدار و با دوام باشد. پس باید سالیان سال از آن‌ها استفاده کرد.
● محل احداث گلخانه
یکی از اولین تصمیماتی که باید اتخاذ شود، این است که گلخانه به صورت یک واحد جداگانه، در تماس باساختمان های موجود و یا بصورت بخشی از ساختمانهای جدید ساخته شود. گلخانه های متصل به هم معمولاً هزینه های ساخت و گرمایش کمتری داشته و دسترسی آسانتری دارند، اما گیاهان نورکمتری دریافت می کنند. گلخانه های متصل به هم باید رو به جنوب ساخته شوند. یک گلخانه مستقل می تواند در محلی دورتر از ساختمانهای موجود ساخته شود. گیاهان در چنین گلخانه ای نور خورشید را از همه جهات دریافت می کنند. این گلخانه ها از لحاظ ساخت و سیستم حرارتی بسیار گران هستند و هزینه های فوق العاده ای برای خطوط آب و برق لازم دارند. یک گلخانه می تواند در هراندازه ای ساخته شود اما کوچکترین گلخانه ای که می توان در نظر گرفت چیزی در حدود ۲۰۰ فوت مربع است (۱۸.۴ متر مربع ). گلخانه های کوچکتر به نسبت از لحاظ ساخت و عملکرد بسیار گران هستند . مسائلی که باید برای احداث گلخانه در نظر داشت عبارتند از:
دسترسی به راههای حمل و نقل که با احداث هر چه نزدیکتر به راههای اصلی این مشکل به حداقل می رسد .
نوع سوخت مصرفی در گلخانه؛در مناطقی که امکان دسترسی به گاز طبیعی وجود دارد می توان با کاربرد این سوخت ارزان هزینه ها را به مقدار زیادی در تولید فصل سرما کاهش داد .
دسترسی به منابع آب با کیفیت و کمیت مناسب .
اثرات محیطی؛ جایی که دائماً دارای آب و هوای نامساعد ، بارانهای شدید ، سایه ناشی از واقع شدن در دامنه شمالی کوههای بلند و یا درختان سربه فلک کشیده می باشد مناسب احداث گلخانه نیست . شدت نور یکی از عوامل تعیین کننده محسوب می گردد .
نوع محصولی که در برنامه تولید قرارمی گیرد . با توجه به اینکه گرایشها به سمت تولید اختصاصی محصولات است و دستور کار تولید پس از مطالعه ابتدایی بازار داخلی و خارجی مشخص می گردد قبل از احداث ، ابتدا بایستی تعیین کنند که چه محصولی تولید شود سپس تصمیم به احداث گلخانه در منطقه و اقلیمی مناسب آن محصول بگیرید . *در نظر داشتن قوانین مربوط به زمین محدوده های شهری و احداث و بهره برداری از گلخانه ها و .... محل احداث بایستی حتی الامکان مسطح باشد چرا که در صورت ناهمواری و شیبدار بودن ، ایجاد یک گلخانه بزرگ با مشکلات و هزینه های زیادی برای تسطیح همراه خواهد بود .
● جهت گلخانه ها
اسکلت گلخانه سایه ایجاد می کند و با توجه به زاویه تابش این سایه ها متفاوت است لزوم توجه به این امر بویژه در تولید زمستانه حائز اهمیت است چرا که تغییرات اندکی دردرصد نور رسیده به گیاهان می تواند نقش بسزایی در کمیت و کیفیت تولید داشته باشد .موقعیت گلخانه باید به صورتی باشد که بیشترین مقدار نور را دریافت نماید. اولین انتخاب برای موقعیت گلخانه به صورت نمای جنوبی یا جنوب شرقی می باشد. نور تمام روز بهترین شرایط را برای گیاه فراهم می کند. البته نور تابیده شده ازجانب شرق، به هنگام صبح، برای گیاهان کافی می باشد. نور صبح بیشترین مطلوبیت را داراست، زیرا که به گیاهان اجازه داده می شود که فرایند تولید غذا را زودتر آغاز نمایند.واین موضوع منجر به حداکثر رشد می شود. بالطبع انتخابهای بعدی، نمای جنوب غربی و نمای غربی می باشد؛ چرا که دریافت نور دیرتر صورت می گیرد. نمای شمالی کمترین مطلوبیت را دارد و فقط برای گیاهانی که نور کمی احتیاج دارند مناسب می باشد .
درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط می توانند به طور مؤثری از نور شدید بعد ازظهر تابستانی با ایجاد سایه بکاهند. البته باید توجه داشت که درختان در هنگام صبح، بر روی گلخانه سایه نیاندازند. این درختان در زمستان اجازه می دهند که نور کافی به گلخانه برسد؛ چرا که در پاییز برگهای خود را از دست می دهند.
● جریان هوا در گلخانه
گردش هوا در گلخانه ضروری است. وقتی که یک گیاه در معرض جریان هوای تازه درخارج از گلخانه باشد، هوای تازه در نزدیکی برگها تأمین شده و گیاه می تواند اکسیژن پس داده و از دی اکسید کربن تازه استفاده نماید. جریان هوا همچنین به پایین نگه داشتن رطوبت نسبی و کنترل دما در گلخانه کمک می نماید . گلخانه های تجاری به همه نیازمندی های اشاره شده در بالا و حتی بیشتر از آن وابسته اند. در یک گلخانه تجاری هدف اصلی سود دهی است؛ برای رسیدن به این هدف، گلخانه باید از لحاظ تأمین شرایط محیطی مطلوب کارآمد باشد. نور و دمای گلخانه باید به طور سخت و جدی کنترل شود. اخیراً کامپیوترها برای چنین کنترل هایی به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته اند. همچنین وجود گازهای سمی و گرد و غبار در گلخانه ممکن است یک مشکل جدی باشد. این گازها شامل مونو اکسید کربن، اکسید نیتروژن و دی اکسید نیتروژن می باشند؛ که ممکن است از وسایل حرارتی متصاعد شوند .
● کنترل شرایط محیطی گلخانه
فعالیتهای شیمیایی صورت گرفته در فرآیند فتوسنتز گیاهان، مستقیماً متأثر از شرایط محیطی می باشد. فتوسنتز به عواملی مانند دما، شدت نور و وجود آب و مواد غذایی وابسته است. تنفس گیاه نسبت به دما ی محیطی متفاوت می باشد .محدوده دمایی توصیه شده برای بیشتر گیاهان گلخانه ای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی می شود، چیزی بین ۵۰ تا ۸۵ درجه فارنهایت می باشد. بنابراین بدون توجه به اینکه گلخانه برای چه کاری مورد استفاده قرار می گیرد، باید محیط آن کنترل شده باشد؛ این کار برای سلامت گیاهان گلخانه ضروری می باشد.
● درجه حرارت در گلخانه ها
تنظیم درجه حرارت در گلخانه­ها شرط اولیه برای رشد و نمو بسیاری از گیاهان است. نیاز گیاهان به درجه حرارت دامنه­های مختلفی دارد. بعضی از گیاهان درجه حرارت­های بالاتری نیاز دارند مثل گیاهان مناطق گرمسیری. بعضی دیگر در درجه حرارت­های کمتر از ۲۰ درجه سانتیگراد هم بخوبی رشد و نمو می­کنند، مانند گیاهانی که از مناطق سردسیری منقل شده‌اند نظیر پامچال که در جنگل‌های شمال دیده می‌شود. اما چگونگی تنظیم درجه حرارت در گلخانه­ها بستگی به سیستم گرمایی دارد. انواع بخاری‌ها یا سیستم‌های گازی و ... می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند.
سیستم های حرارتی باید توان توزیع یکنواخت دما راداشته باشند و فاقد اثرات زیست محیطی باشند. دمای روزانه و شبانه توصیه شده برای چند محصول متداول گلخانه ای:
▪ محصول دمای شبانه ( F) دمای روزانه ( F)
ـ گوجه فرنگی ۶۶-۶۰ ۸۰-۷۰
ـ کاهو ۵۵ ۷۸-۷۰
ـ خیار ۶۵ ۸۰
ـ فلفل ۶۲ ۸۰-۷۰
ـ گل داودی ۶۳-۶۲ ۸۰-۷۵
ـ گل شمعدانی ۶۰-۵۵ ۷۵-۷۰
● نیاز نوری گیاهان
همه گیاهان به یک اندازه به نور نیازمند نیستند. بعضی از گیاهان نیاز به نور فراوانی دارند و بعضی دیگر به نور کمتری نیاز دارند.گیاهان از نظر نیاز نوری به سه گروه تقسیم می شوند.
گیاهان روز بلندLDP: Long Day Plants برای به گل رفتن بین ۱۰ تا ۱۴ ساعت به نور نیاز دارند، مانند گیاهان فصلی تابستانه نظیر آحار، اطلسی، ناز و میمون.
گیاهان روز کوتاه SDP: Short Day Plants برای به گل رفتن نیاز نوری کمتر از ۱۲ ساعت دارند. که در نقطه مقابل گیاهان روز بلند قرار می‌گیرند، مثل گل داودی. گیاهان بی تفاوت به طول روز NDP: Neutral Day Plants برای نگهداری در منزل بسیار مناسب و مطلوب هستند. مثل گل حنا یا بگونیا که حساسیتی نسبت به طول روز ندارند و در تمام طول سال گل دارند.
● آبیاری گلخانه ها
تأ­مین رطوبت یکی از پارامترهای مهم برای رشد و نمو گیاهان است، البته باید نیازهای رطوبتی گیاهان را بشناسیم. بعد از شناخت نیاز رطوبتی گیاهان، آن‌ها را در گلخانه­های خاص خود جایگزین می­کنیم یعنی همه گیاهان در یک نوع گلخانه نگهداری نمی‌شوند. در سطوح تخصصی و بزرگ، هر گلخانه برای یک محصول و یا تعدادی محصول مشابه با نیاز­های یکسان در نظر گرفته می‌شود.انواع روش های آبیاری به طور خلاصه به شرح زیر است.
آبیاری سطحی(ثقلی) سیستم های آبیاری سطحی راندمان پایینی داشته و اتلاف آب در آن بالا است.در عین حال باعث شستشوی املاح افزایش رشد علف های هرز و بروز انواع بیماری های قارچی و انگلی و پوسیدگی می شود.این سیستم ها به صورت آبیاری کرتی و نواری اجرا می گردد.
● آبیاری تحت فشار
۱) آبیاری بارانی :هدف از آبیاری بارانی توزیع یکنواخت آب برای تمام گیاهان و کاهش دمای محیط و افزایش رطوبت است.راندمان مصرف آب ۷۵در صد است.هزینه اولیه زیاد از معایب این سیستم است.
۲) آبیاری قطره ای :در این روش آب،کودهای شیمیاییو سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول توسط قطره چکان های نصب شده روی لوله های جانبی در اختیار گیاه قرار می گیرد.راندمان مصرف آب ۹۰ در صد است و چون قطره چکان ها در کنار بوته یا ساقه گیاه قرار می گیرند امکان رشد و توسعه علف های هرز از بین می رود.
● گاز کربنیک در گلخانه­ها
کاربرد Co۲ تقریباً معادل استفاده از مواد غذایی، کاربرد پیدا کرده است. در کشور ما که گیاهان از لحاظ نوری در وضعیت مناسبی قرار دارند می‌توان با بالا بردن مصرف Co۲ راندمان محصول را نیز بالاتر برد.وجود Co۲برای انجام عمل فتوسنتز ضروری است. این واکنش شیمیایی منجر به تولید محصول سبز می­شود . در این واکنشCo۲ عامل بسیار مهمی تلقی می­شود.سالهای زیادی است که به منابع غنی سازی دی اکسید کربن در گلخانه ها، برای افزایش رشد و تولید گیاهان پی برده شده است. دی اکسید کربن یکی از ضروری ترین اجزاء فتوسنتز می باشد.فتوسنتز یک فرآیند شیمیایی است که انرژی نور خورشید را برای تبدیل دی اکسید کربن و آب به مواد قندی در گیاهان سبز مورد استفاده قرار می دهد؛ سپس این مواد قندی در خلال تنفس گیاه برای رشد آن مورد استفاده قرار می گیرند. اختلاف بین نرخ فتوسنتز و تنفس، مبنایی برای میزان انباشتگی ماده خشک در گیاهان می باشد. در تولید گلخانه ای، هدف همه پرورش دهندگان، افزایش ماده خشک و بهینه سازی اقتصادی محصولات می باشد. دی اکسید کربن با توجه به بهبود رشد گیاهان، باروری محصولات راافزایش می دهد. بعضی از مواردی که باروری محصولات به وسیله غنی سازی دی اکسید کربن افزایش داده می شود عبارتند از : گلدهی قبل از موعد ،بازده میوه دهی بالاتر،کاهش جوانه های ناقص در گلها،بهبود استحکام ساقه گیاه و اندازة گل.بنابراین پرورش دهندگان گل و گیاه باید دی اکسید کربن را به عنوان یک مادة مغذی در نظر بگیرند.
● زهکشی گلخانه
از موارد مهمی که در احداث یک گلخانه توجه به زهکشی گلخانه است . در مناطقی با زمینهای دارای بافت سخت و با لایه تحت الارض غیر قابل نفوذ با قرار دادن لوله های سفالی منفذ دار زیربسترها و یا به طرق ابتکاری دیگر تمهیدات لازم را در جهت بهبود زهکشی می اندیشند
● بادکشن
در مناطق باد خیز ردیفی از درختان و یا یک مانع طبیعی مثل تپه برای کاهش خسارت باد استفاده می شود . حداقل فاصله درختان از گلخانه در شرق و غرب بایستی حدود ۵/۲ برابر ارتفاع درختان باشد . این فاصله در قسمت جنوبی بیش از یک ارتفاع درختان است .
● انواع پوششهای گلخانه ای
▪ شیشه
تا قبل از سال ۱۹۵۰ فقط گلخانه های شیشه ای وجود داشت امروزه این گلخانه هاپرهزینه ترین نوع گلخانه محسوب می گردد .چون مصرف سوخت در این گلخانه ها بالاست ، نیاز به اسکلت های محکم دارند . بسته به پهنای گلخانه از اسکلتهای مختلفی می توان برای بنای آن استفاده نمود . در پهنای کمتر از ۶ متر اسکلت چوبی بدون نیاز به ستونهای میانی قابل استفاده است . برای گلخانه هایی با پهنای تا حدود ۱۲ متر اسکلت لوله ای بدون نیاز به ستون های عمودی وسط قابل کاربرد هستند ولی بایستی برای استحکام به قاب پنجره ها متصل شوند .
▪ پوششهای پلاستیکی
پوششهای پلاستیکی می تواند از جنس پلی استر ، پلیوینل کلراید (P.V.C) پلی وینل فلوراید(P.V.F) باشد . از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود ۴۰% نسبت به گلخانه های شیشه ای یک لایه است . امروزه گلخانه های پلاستیکی درصد بالایی از گلخانه های دنیا را به خود اختصاص می دهند . ولی در اروپای شرقی محبوبیت چندانی ندارد .عیب پوششهای پلاستیکی دوام کم آنهاست چرا که اشعه ماورای بنفش خورشید باعث شکنندگی و تیرگی پلاستیک می شود . اغلب پوششهای پلاستیکی از نوع پلیاتیلن بوده که معمولاً به ماده مفاوم کننده در مقابل UV( اشعه ماورای بنفش ) آمیخته شده اند که در این صورت طول عمر آنها تا حدود ۳ سال قابل افزایش است . همچنین عیب دیگر این پوششها این است که در زمستان اگر هوای گلخانه سردتر بوده و با برخورد هوای مرطوب داخل گلخانه قطرات بخار آب بر روی آنها تشکژل می گردد که با پیوستن به هم بزرگ شده و با چکیدن قطرات بر سطح برگها باعث بالا رفتن رطوبت سطح برگ و ایجاد بیماری های قارچی می گردند و از طرفی با ریزش قطرات بر کف گلخانه ها باعث افزایش رطوبت بسترخاکها و کاهش میزان اکسیژن خاک می شوند . که تداوم این امر می تواند منجر به کاهش جذب عناصر غذایی و کاهش رشد عمومی گیاه شود . راه حل این مشکل استفاده از اسپری محلول مواد شوینده در آب است که بر روی سطح داخلی پوشش می پاشند که البته این مواد خیلی زود پاک می شوند . حسن این کار جلوگیری از بزرگ شدن قطرات است . امروزه در کشورهای پیشرفته پلی اتیلن و سایر پوششهای پلاستیک را به مواد نگهدارنده نور مادون قرمز (IR) آمیخته می کنند که تلفات دمای گلخانه را در شب ۱۵ تا ۲۵ درصد کاهش می دهند . PVF نیز یکنوع پوشش پلاستیکی جدید است که تا ده سال دوام داشته و واکنش آن نسبت به نور و قیمت آن تقریباً معادل شیشه است . پوششهای دوبل پلاستیکی نیز کاهش هزینه سوخت تا یک سوم نقش موثری دارند . انجام پوششهای دولایه در اسکلت های سوله ای که ستون کمتری دارند راحت تر است . فاصله بین دولایه پایینی از ۱۰-۲۵/۱ سانتی متر کمتر یا بیشتر نباشد.گلخانه های نیمه استوانه ای برای پوششهای دولایه ای مناسب می باشند .میزان کشیدگی پلاستیک بسیار مهم است . هنگامی که در یک روز سرد نصب شود می بایست آن را محکم کشید و در روز گرم کمتر کشیده شود با در هوای سرد منقبض و پاره نگردد . امروزه اکثر گلخانه های جدید در آمریکا چه به صورت دایم و یا موقت با پوششهای پلاستیکی ساخته می شوند.
● سکوها و بسترهای کشت
سکو بخشی از فضای گلخانه است جایگاهی است برای قرار گرفتن گلدان ها یا کشت گیاهان در بستر های بالا تر از سطح زمین همانگونه که از نام آن پیدا است ، سکوها همواره در سطحی بالاتر از کف گلخانه ها قرار می گیرند . این عمل ضمن جلوگیری از گسترش عوامل آلوده کننده و بیماری زای گیاهی به تهویه بهتر و گرم شدن زودتر بستر کمک می کند . انتخاب شکل سکوها و مواد سازنده آنها به نوع گیاه ، گلخانه و سلیقه سازنده بستگی دارد . به طور کلی ویژگی های یک سکوی خوب عبارت است از:
الف) از زهکشی مطلوبی برخوردار باشند .
ب) پهنای آن طوری باشد که کارگران به آسانی به مرکز سکو دسترسی داشته باشند .
ج) طوری نصب شده باشد که حداکثر نور را جذب کنند .
کارکردن با سکوها برای قرار دادن گلدان ها به کارگران این امکان را می دهد که بدون خم شدن کار خود را انجام دهند در صورتی که سکوها برای کشت گیاهان استفاده بهتر است ۳۰-۱۵ سانتیمتر عمق داشته و از زهکشی مناسبی برخوردار باشد . ارتفاع سکوها از سطح زمین می بایست به گونه ای باشد که اقدامات داشت با تسلط کارگر بر محصول امکانپذیر باشد که این امر به نوع محصول بستگی دارد . سکوها را می توان از جنس آلومینیوم ، ایرانیت ، الوار چوبی و یا مواد بتنی ساخت . آلومینیوم عمری طولانی دارد ولی گران قیمت است و چوب ارزان بوده ولی عمر کوتاهی دارد و احتمال پوسیدگی آن نیز زیاد است و همچنین عوامل بیماری زا نیز در آن نفوذ می کنند .
● نحوه قرار گرفتن سکوها
بایستی سکوها را طوری نصب نمود که از حداکثر فضای گلخانه ای برای پرورش گیاهان استفاده شود . تعداد و عرض راهروها بستگی به نحوه استفاده از آنها و نوع محصول دارد .
ارتفاع سکوهای کشت ۹۰-۸۰ سانتیمتر است . پهنای سکوهای مجاور دیواره ها حدود ۹۰سانتیمتر و پهنای سکوهای میانی که از دو طرف قابل دسترسی است حداکثر میبایست ۱۸۰ سانتی متر باشد . سکوهای کشت گیاهان گلدانی نبایست دیواره داشته باشد و کف سکوها تا حد ممکن بایستی منفذدار باشد . تخته های چوبی سوراخدار به همراه تورسیمی محکم برای ساختن کف سکوها مناسبند . در روش نوین به منظور استفاده موثر از حداکثر فضای گلخانه از سکوی متحرک استفاده می کنند . این سیستم فضای تولید را تا بیش از ۹۰% مساحت گلخانه افزایش می دهد . راهروها توسط سکوهای متحرک اشغال شده که با حرکت سکو راهرو از یک سمت باز می شود و از طرف دیگر بسته می شود .
سکوها و بسترهای زمینی گلهای بریده گلهای بریده را در شرایط گلخانه ای به هر دو شکل بسترهای سکوئی و زمینی کشت می کنند . گیاهانی مثل گل داوودی و میمون را می توان بر روی سکوها کشت نمود . ولی این سکوها بایستی نزدیک زمین قرار گیرند تا عملیات حذف جوانه ها ، محلول پاشی و برداشت امکان پذیر باشد ، میخک را نیز به علت حساسیت به بیماری پژمردگی باکتریایی برروی سکوهای کوتاه پرورش می دهند .
ضد عفونی کردن خاک سکوها راحت تر و موفقیت آمیز تر از بسترهای زمینی است . بسترهای زمینی باید به گونه ای باشند که خاک اطراف ریشه را از قسمتهای دیگر مجزا کنند . بتون برای بسترهای زمینی مناسب است .
● تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها
از تجهیزات و ادوات مورد نیاز گلخانه میتوان به سیستم گرمایشی, سرمایشی, ژنراتور و....... اشاره نمود.
▪ انواع سیستم گرمایشی:
۱) سیستم مرکزی:سیستم شوفاژ(برای گلخانه های بالای ۴/.هکتار) در این سیستم از بخار آب یا آب داغ استفاده می شود.
۲) سیستم موضعی: همانند بخاری

نویسنده : فرزین نجفی پور

منبع : شرکت آب و طراحی فرزین

مطالب مرتبط

۱۰ دلیل برای ناکارایی دومین انقلاب سبز آفریقا در مهار گرسنگی و فقر

۱۰ دلیل برای ناکارایی دومین انقلاب سبز آفریقا در مهار گرسنگی و فقر
مدیران دو بنیاد آمریکایی راکفلر و بیل ـ ملیندا گیتس که طرح‌های عمرانی و آموزشی و اجتماعی و علمی مختلفی را در سراسر دنیا به ویژه قاره آفریقا در دست اجرا دارند، اعلام کرده‌اند که در برنامه‌ای مشترک، سرمایه‌گذاری چند صد میلیون دلاری‌ای را برای اجرای دومین انقلاب سبز در آفریقا انجام خواهند داد. منتقدان با اشاره به شکست اولین انقلاب سبز اجرا شده در دهه هفتاد میلادی معتقدند که این طرح تنها به افزایش شکاف میان ثروتمندان و فقرا، تخریب محیط زیست، نابودی تنوع زیستی، بی‌توجهی نسبت به گونه‌های بومی، بدهکاری بیشتر کشاورزان آفریقایی به ابرشرکت‌های تولید کننده کودها و سموم شیمیایی مختلف و در نهایت نادیده‌انگاری رویکردهای بومی دیرپای مردم محلی می‌انجامد. در این مقاله با ده دلیل مطرح شده از سوی نویسندگان برای ناکارایی دومین انقلاب سبز آفریقا در مهار مشکلات گرسنگی و فقر آشنا می‌شوید.
مدیران بنیاد راکفلر و بنیاد «بیل ـ ملیندا گیتس»،‌ اخیراً اعلام کردند که با یک طرح صد و پنجاه میلیون دلاری مشترک، «ائتلاف انقلاب سبز در آفریقا» (AGRA) را در قاره آفریقا بنیان‌گذاری خواهند کرد. آنان انتقادات زود هنگام مطرح شده از سوی کارشناسان در مورد شکست راهبردهای انقلاب سبز در سراسر دنیا را نیز بی‌اساس خوانده‌اند. بانیان این ائتلاف ادعا می‌کنند که طرح آنها منافع زیادی را برای کشاورزان فقیر قاره آفریقا به ارمغان می‌آورد. یک روز بعد و احتمالاً در حرکتی سازمان یافته، ژاک دیوف مدیر سازمان غذا و خواربار سازمان ملل متحد (فائو)، حمایت خود را از «دومین انقلاب سبز» جهت تغذیه جمعیت رو به رشد دنیای امروز اعلام کرد. دبیرکل سازمان ملل هم از این برنامه پشتیبانی کرده است. در طرح «آگرا» که از سوی بانک جهانی و مؤسسه CGIAR، طراحی شده، بین چهل تا چهل و پنج درصد از بودجه سالانه سیصد و پنجاه میلیون دلاری آن در قاره آفریقا سرمایه‌گذاری می‌شود. اگر این منابع عمومی در انقلاب سبز قاره آفریقا سرمایه‌گذاری نشود، در چه بخشی هزینه خواهند شد؟ و در صورت سرمایه‌گذاری مدیران این طرح، باید پرسید که اصولاً آفریقا خواهان چنین انقلابی است و یا خیر؟ و آیا حامیان این انقلاب و یا خود این انقلاب سبز و یا هر دوی آنها فاقد کارایی هستند؟ البته قاره آفریقا یک بار تجربه چنین انقلابی را پشت‌ سر گذاشته است. با وجود شکست این طرح در گذشته، آیا احیای آن به منزله نادیده‌انگاری، تفسیر نادرست حقایق، کج‌ اندیشی و همچنین وخیم‌تر کردن مشکل کنونی نخواهد بود؟ در ادامه با ده دلیل ما برای مخالفت با این طرح آشنا خواهید شد:
۱) انقلاب سبز در حقیقت به بیشتر شدن شکاف میان کشاورزان فقیر و ثروتمند می‌انجامد.
در سال‌های دهه شصت میلادی و همزمان با آغاز نخستین انقلاب سبز، دو بنیاد «راکفلر» و «فورد»، توسعه کشاورزی صنعتی را در کشورهای جنوب با استفاده از بسته‌های تکنولوژیک آن شامل گونه‌های کشاورزی مدرن، کودهای شیمیایی، حشره‌کش‌ها، آفت‌کش‌ها و سیستم‌های نوین آبیاری، در دستور کار خود قرار دادند.
هزینه‌های بالای این نهاده‌های کشاورزی، به افزایش شکاف بین کشاورزان بزرگ و زمین‌داران کوچک انجامید، چرا که صاحبان زمین‌های کوچک قادر به استفاده از چنین تکنولوژی‌هایی نبودند.
در واقع، تعدادی از پژوهشگران با جمع‌بندی سیصد مقاله در مورد انقلاب سبز که در سی سال اخیر نوشته شده‌اند، به این نتیجه رسیدند که در هشتاد درصد این مقالات، به افزایش نابرابری‌های اقتصادی در میان کشاورزان به دلیل تن دادن به این روش‌های انقلاب سبز اشاره شده است. در حقیقت، ادعاهای مدیران طرح آگرا در مورد مزایای این بسته برای کشاورزان فقیر، کاملاً گمراه ‌کننده است. آنان همواره از افزایش محصول برداشته شده در زمین‌های کشاورزی کوچکی که بخش اعظم محصولات مورد نیاز دنیا را تولید می‌کنند، صحبت به میان می‌آورند تا علاوه بر مصرف خود، بقیه آن را به بازارهای محلی بفروشند. اما توسعه پایدار اقتصادهای محلی، تنها در گروی افزایش محصول برداشت شده و رشد اقتصادی نیست. شکست انقلاب سبز به ما آموخت که توسعه بومی نیازمند توزیع مجدد زمین و منابع، دارا بودن بازاری منصفانه و باثبات و مدیریت زیست بوم بهینه برای پایداری می‌باشد.
۲) در سال‌های اخیر، تکنولوژی‌های انقلاب سبز به تخریب اکوسیستم‌های مناطق استوایی منجر شده و کشاورزان در برابر مخاطرات زیست ‌محیطی، آسیب ‌پذیرتر شده‌اند.
به دنبال ناکامی‌های اولیه اقتصادی و اجتماعی، دولت‌ها شروع به پرداخت رایانه جهت تأمین بسته تکنولوژیک انقلاب سبز کردند تا صاحبان زمین‌های کوچک نیز نسبت به به کارگیری چنین روش‌هایی تشویق شوند. در مناطقی که صاحبان زمین‌های کوچک خود را با نیازمندی‌های این طرح منطبق کردند، استفاده از بذرهای اصلاح شده، رشد مصرف حشره ‌کش‌ها و علف ‌کش‌ها و کودهای شیمیایی را به همراه آورد که این شرایط، آسیب‌های زیست ‌محیطی، اقتصادی و سلامتی زیادی را به وجود آورد.
با وجودی که بذرهای اصلاح شده، در سال‌های پربار و با وجود شرایط مناسب، بیش از بذرهای محلی محصول می‌دهند، اما در سال‌های بعد، آنها محصولی کمتر از بذرهای محلی و بومی تولید کرده و اصولاً در مناطق فقیرنشین، این بذرها مقرون به صرفه نیستند. این بذرها در مناطق استوایی، مواد مغذی خاک را نابود کرده و پس از مدتی، نیاز فزاینده‌ای به کاربرد کودهای شیمیایی برای بهبود سطح محصول تولید شده دارند. با از بین رفتن تدریجی خاک، انقلاب سبز باعث نابودی این منبع ارزشمند در سراسر دنیا شده است. همچنین محصولات مشابه کشت شده در روش‌های انقلاب سبز (از لحاظ ژنتیکی)، در برابر بیماری‌ها و آفات گیاهی، بسیار در معرض آسیب قرار دارند. برای حفظ این محصولات در برابر آفت‌های مختلف، ما همه ساله مقادیری هنگفت از آفت‌کش‌ها و حشره‌کش‌های ناکارا را روانه بیوسفر کره زمین می‌کنیم که این شرایط، هزینه‌های جبران ‌ناپذیر انسانی و زیست ‌محیطی به همراه دارد.
۳) انقلاب سبز به نابودی تنوع زیستی در بخش کشاورزی می‌انجامد که این تنوع، مبنایی را درجهت حفظ امنیت زندگی کشاورزان کوچک و پایداری زیست ‌محیطی منطقه‌ای فراهم می‌آورد.
سیستم ایجاد شده توسط انقلاب سبز، به صورت بهت‌آور، همه تمرکز خود را بر روی چند محصول مورد نظر خود قرار می‌دهد. به عنوان مثال در ایالات متحده، تا دو دهه قبل، بین شصت تا هفتاد درصد کل زمین‌های زیرکشت لوبیا، با دو یا سه نوع بذر لوبیا زیرکشت رفته بود. همچنین هفتاد و دو درصد ارقام سیب زمینی و پنجاه و سه درصد ارقام پنبه، به ترتیب تنها از چهار و سه نوع بذر، به دست می‌آید. با معرفی این مدل‌های صنعتی به کشاورزی در حال توسعه، تنوع زیستی محصولات کشاروزی از بین رفت، همان ‌طور که یک فرهنگ غالب تلاش می‌کند بر سراسر دنیای ما سلطه یابد. به عنوان مثال در بنگلادش، گسترش رویکرد به انقلاب سبز در بخش برنج به بهای نابودی تنوع محصولات به ویژه حدود هفت هزار گونه مختلف بومی برنج و بسیاری از گونه‌های ماهی، به دست آمده است. پژوهشگران و تخصصان بارها هشدار داده‌اند که با یکسان‌ سازی ژنتیکی محصولات، آسیب‌پذیری این صنعت تا حد فزاینده‌ای افزایش می‌یابد.
۴) گرسنگی جهانی نتیجه فقدان مواد غذایی نیست، بلکه مردم گرسنه سراسر دنیا فاقد پول جهت خرید مواد غذایی هستند.
آمار تیاسن برنده جایزه نوبل، در مطالعات خود نشان می‌دهد که رواج قحطی نتیجه مستقیم دموکراسی، فقر و نظام توزیع مواد غذایی است. با وجودی که شعار اصلی طرح پرهزینه و گسترده آگرا، افزایش برداشت مواد غذایی است، اما در مورد دلایل رواج گرسنگی و شکست انقلاب سبز در کاهش فقر و گرسنگی هیچ تلاش و کوشش قابل توجهی انجام نمی‌شود.
تقریباً نیمی از جمعیت هفتصد و پنجاه میلیون نفری آفریقا، درآمد سرانه‌ای کمتر از یک دلار در روز دارند. (این رقم به نسبت بیست و پنج سال پیش، تقریباً دو برابر شده است.) مردم آفریقا آنچنان در فقر و عسرت به سر می‌برند که از خریداری مواد غذایی در دسترس خود ناتوان هستند. همچنین به دلیل فقدان نظام بهینه توزیع و دارا نبودن منابع و زمین کافی، آنان قادر به کشت محصولات مورد نیاز خویش نیستند. مدیران آگرا ادعا می‌کردند که با افزایش محصول برداشت شده، صد و هشتاد میلیون کشاورز کوچک آفریقایی را قادر خواهند ساخت که خود و سایر مردم فقیر ساکن صحرای بزرگ آفریقا را تغذیه کنند. اما وجود نسبت بالای محصولات غذایی تولید شده به کل جمعیت ساکن، ضرورتاً نشانگر به وجود نیامدن قحطی نخواهد بود. چرا که مثلاً در آسیا، ما شاهد رواج قحطی در سال‌های پرمحصول به دلیل احتکار، رواج بی کاری، قدرت پایین خرید و یا صادرات، و نه فقدان مواد غذایی بوده‌ایم. بله، درست است که کشور هند از یک وارد کننده دائمی اینک به صادر کننده مواد غذایی به ویژه غلات تبدیل شده، اما چرا با وجود صادرات ششصد و بیست و پنج میلیون دلاری گندم و جو و پنج میلیون تن برنج توسط هندی‌ها در سال ۱۹۹۵ میلادی، دویست میلیون شهروند هندی در این سال از گرسنگی رنج می‌بردند؟
پرسش‌ها و ابهامات جدی‌ای با نگاه به تعداد انسان‌های گرسنه دنیا در سال‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۹۰ میلادی در ذهن به وجود می‌آید. (بیشترین سرمایه‌گذاری‌ها و پیشرفت‌ها در بخش انقلاب سبز در این دو سال انجام شده است.) البته در نگاه اول ممکن است به نظر آید که دستاوردهای بزرگی به دست آمده، چرا که گفته می‌شود مقدار تولید بالا رفته و گرسنگی کاهش یافته است. در این دو دهه، سرانه مواد غذایی تولید شده به ازای هر انسان، یازده درصد افزایش یافته و در عین حال، تعداد انسان‌های گرسنه از نهصد و چهل و دو میلیون نفر به هفتصد و هشتاد و شش میلیون نفر رسید. ( شانزده درصد کاهش) چنین دستاوردی از سوی بنیان‌گذاران انقلاب سبز، بارها اعلام شده، اما باید به چنین ارقامی دقیق‌تر نگریست. اگر شما تعداد چینی‌ها را از این آمار کسر کنید، تعداد گرسنگان دنیا درحقیقت با بیش از یازده درصد افزایش، از پانصد و سی و شش میلیون نفر به پانصد و نود و هفت میلیون نفر افزایش یافته است. در آمریکای جنوبی، در حالی که سرانه مواد غذایی تولید شده به ازای هر فرد، هشت درصد افزایش یافته، اما تعداد انسان‌های گرسنه با افزایش نوزده درصدی رو به ‌رو بوده است. ما باید به روشنی بر یک نکته پافشاری کنیم: دلیل واقعی افزایش گرسنگی، نه رشد جمعیت (چرا که نرخ سرانه محصولات غذایی به ازای هر فرد افزایش یافته است) که ناکامی و شکست در توزیع مناسب غذا و منابع تولید غذا می‌باشد. در جنوب آسیا، سرانه مواد غذایی به ازای هر فرد، نه درصد افزایش یافته، اما در همین مدت، تعداد انسان‌های گرسنه با رشدی نه درصدی مواجه بوده است. از سوی دیگر، کاهش نرخ گرسنگی اعلام شده در چین (از چهارصد و شش میلیون نفر به صد و هشتاد و نه میلیون) با تردیدهای زیادی رو به رو می‌باشد.
۵) بدون حل نابرابری‌های موجود در زیرساخت‌های بازار و سیستم جهانی حاکم سیاسی، رویکرد متکی به استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته با شکست مواجه می‌شود.
افزایش مخاطره‌ آمیز و نگران ‌کننده گرسنگی در آفریقا، نتیجه مستقیم فقیر شدن مردم بومی در مناطق روستایی‌ای است که در گذشته خود غذایشان را تأمین می‌کردند، اما اینک دیگر توانایی کشاورزی ندارند. کشاورزان امروز آفریقا می‌توانند محصولات غذایی بیشتری را کشت کنند، اما به دلیل وجود هزینه‌های هنگفت تأمین اعتبارات مالی جهت زیر پوشش قرار دادن هزینه‌های تولید و عدم وجود خریداران منصفی که حاشیه مناسب سودی را برایشان تعیین کنند، کشاورزی را متوقف کرده‌اند. در چنین شرایطی، ارائه «بسته‌های نوین تکنولوژیک» چه اهمیتی برای کشاورزان دارد؟ بدون توجه به این موضوع که چرا کشاورزان آفریقایی، کشاورزی را رها کرده اند (و یا سطح زیر کشت خود را محدود کرده‌اند)، طرح‌های پر سر و صدایی نظیر آگرا، نخواهد توانست شرایط کنونی را بهبود قابل توجهی دهد.
بخش‌های روستایی آفریقا در سایه بیست و پنج سال اجرای سیاست‌های تجارت آزاد ابرشرکت‌های چند ملیتی و راهبردهای نابود کننده زندگی روستایی، ـ همه این شرایط نتیجه الزام دولت‌های قاره آفریقا به پیروی از دستورالعمل‌ها و سیاست‌های بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول و سازمان تجارت جهانی، ایالات متحده و اتحادیه اروپایی می‌باشد ـ در آستانه نابودی کامل قرار گرفته است. خصوصی ‌سازی اجباری شوراهای محلی بازاریابی مواد غذایی (که در گذشته، تعیین حداقل قیمت‌ها و حفظ ذخیره اضطراری مواد غذایی را برعهده داشتند) و بانک‌های توسعه محلی (که وظیفه پرداخت اعتبارات مالی به کشاورزان را انجام می‌دادند) باعث شد که کشاورزان دیگر نه سرمایه کافی و نه خریدار مناسبی برای محصولات خود داشته باشند. معاهده‌ها و توافق‌نامه‌های تجارت آزاد، به بازرگانان بخش خصوصی (که تنها خریداران و فروشندگان مواد غذایی هستند) اجازه داده که به راحتی مواد غذایی تولید شده با استفاده از یارانه‌های کشورهای اروپایی و آمریکا را وارد کرده و دیگر به مذاکره با هزاران کشاورز کوچک محلی نپردازند.
۶) بخش خصوصی نمی‌تواند به تنهایی مشکلات تولید، بازاریابی و توزیع غذا را حل کند.
اولین انقلاب سبز در هند و مکزیک با حمایت‌های گسترده دولتی همراه بود. وزارت کشاورزی این دو کشور با ارائه خدمات آموزشی، تأمین اعتبارات مورد نیاز، انجام پژوهش‌ها و تحقیقات مختلف، بازاریابی، فراوری و خدمات توزیع به کشاورزان، تکنولوژی‌های انقلاب سبز را در سراسر خاک کشورشان گسترش دادند. پرداخت این حجم گسترده یارانه باعث شد که بخش خصوصی با ورود به فعالیت‌های حوزه بذر، کودهای شیمیایی، مکانیزاسیون و تجارت محصولات کشاورزی، به نقش‌آفرینی بپردازد. پس از گذشت چند دهه، دیگر اکثر این خدمات وجود ندارند. امروزه و در چهارچوب برنامه‌های اصلاحات ساختاری دیکته شده از سوی بانک جهانی و صندوق بین المللی پول، دولت‌های کشورهای جنوب مجبور شده‌اند که ارائه بسیاری از خدمات خود را متوقف کرده و فعالیت‌های وزارتخانه‌های کشاورزی خود را تا بیشترین حد ممکن کاهش دهند. اکنون در این سازمان‌ها به ندرت می‌توان از خدمات کارشناسان و متخصصان حرفه‌ای بهره برد. دیگر هیچ خودرویی برای بردن کارشناسان به زمین‌های کشاورزی وجود ندارد (در صورت وجود خودرو نیز، بودجه‌ای برای تهیه بنزین ندارند.) تنها زمین داران بزرگ و ثروتمند می‌توانند از خدمات مشاوره‌ای ترویجی کارشناسان کشاورزی فعال در بخش خصوصی بهره گیرند.
درست بودن ادعاهای مدیران بنیاد راکفلر در مورد توانایی‌های عرضه‌ کنندگان محلی در ارائه خدمات تکنیکی و مشاوره‌ای و مدیریتی لازم به کشاورزان و بهبود روش‌های بازاریابی محصولات نیز با تردید زیادی رو به ‌روست. چرا که این فروشندگان محلی، در بهترین صورت، کارگزاران شرکت‌هایی خارجی برای فروش محصولاتی شیمیایی هستند که شامل کودهای شیمیایی، آفت‌کش‌ها و حشره‌کش‌های گران ‌قیمت، غیر ضروری، خطرناک و آسیب ‌رسان بوده و در عین حال برای عرضه غلات ارزان قیمت خارجی که به نابودی کشاورزان محلی می‌انجامد، تلاش می‌کنند.
۷) توسعه مهندسی ژنتیک (که نیروی پیش برنده طرح آگرا می‌باشد) زمین‌ داران و کشاورزان کوچک صحرای بزرگ آفریقا را با آسیب‌های زیست‌ محیطی رو به ‌رو می‌کند.
مدیران طرح آگرا، بارها در مجامع عمومی خاطرنشان کرده‌اند که برنامه‌های آنها در راستای گسترش بهره‌گیری از تکنولوژی‌های مهندسی ژنتیک (GE) می‌باشد. هر دوی این بنیادها (بیل ـ میلیندا گیتس و راکفلر) به تأمین مالی پروژه‌های مهندسی ژنتیک می‌پردازند. (البته بنیاد گیتس، سرمایه‌گذاری‌هایی خصوصی هم در این حوزه داشته است). به هر ترتیب، مهندسی ژنتیک، مخاطرات مربوط به ناکامی‌های زیست‌ محیطی کشاورزان کوچک و فقیر را افزایش خواهد داد. گسترش کاشت ذرت و سویای ترا ریخته در آفریقا، نه تنها به محدود کردن تنوع ژنتیکی محصولات کشاورزی انجامیده، بلکه ریسک‌های زیست ‌محیطی را دوچندان کرده است. کارشناسان و متخصصان مستقل بارها نسبت به شکل‌گیری مخاطرات و آسیب‌های به وجود آمده در محیط زیست به دلیل رشد تجاری ‌سازی گسترده محصولات تولید شده با استفاده از روش‌های ژنتیک، هشدار داده‌اند. در ادامه به تعدادی از این موارد اشاره می‌کنیم:
الف )مقاوم شدن تدریجی حشرات و آفات نسبت به حشره ‌کش‌ها و آفت ‌کش‌های استفاده شده در زمین‌های کشاورزی؛
ب ) از بین بردن ارگانیسم‌های بهینه محلی به بهای گسترش بذرهای تراریخته؛
ج )تکامل تدریجی حشراتی که در برابر سموم کنونی مقاومت ژنتیکی یافته‌اند.
د ۰ باقی ماندن مواد سمی حشره ‌کش و آفت‌ کش مختلف در خاک و به وجود آمدن آثار دراز مدت مخرب؛
هـ )از بین رفتن راه کارهای طبیعی کنترل حشرات، به همراه نابودی دشمنان طبیعی آنان با کاربرد گسترده انواع سموم مختلف؛
و ) نابودی فاجعه‌ آمیز باکتری‌های مفید خاک و به وجود آمدن گیاهان هرز مقاوم در برابر سموم علف‌کش؛
ز ) از بین رفتن تدریجی گونه‌های کم محصول مقاوم در برابر آفات مختلف و نادیده ‌انگاری ویژگی‌های دیرپای تاریخی آنها؛
ح ) نابودی غیر قابل اجتناب حشرات مفیدی که در لقاح غیر جنسی گیاهان نقش مهمی داشته‌اند (نظیر پروانه‌ها و سنجاقک‌ها)به دلیل کاربرد گسترده انواع سموم.
ط ) انتقال افقی ژن‌های ناقل در طبیعت و ایجاد ارگانیسم‌های ناشناخته و جدید بیماری‌زا؛
ی ) نابودی گونه‌های محلی انطباق یافته با شرایط محلی به بهای فروش بذرهای ساخته شده با روش‌های مهندسی ژنتیک و نابودی امینت غذایی کشورهای جنوب.
۸) کاشت محصولات تراریخته در زمین‌های کشاورزی کشاورزان کوچک به بدهکارهای بیشتر آنان می‌انجامد.
طرح‌های توسعه کاشت محصولات تراریخته در کشورهای جنوب، که با هدف گسترش بازارهای ابرشرکت‌های چندملیتی در کشورهای جنوب، حمایت می‌شود، در حالی صورت می‌گیرد که ما در کشورهای صنعتی شاهد مخالفت‌های گسترده عمومی با مصرف غذاهای تولید شده با محصولات کشاورزی تراریخته هستیم. از سوی دیگر، در حالی که در گذشته از روش‌های انقلاب سبز به عنوان گلوله نقره‌ای مبارزه با گرسنگی یاد می‌شد، این محصولات با وابسته کردن کشاروزان فقیر به داده‌های گران ‌قیمت وارداتی، آنان را به سوی فقیرتر کردن بیشتر سوق می‌دهند.
محصولات تراریخته فرصت‌های مناسبی را برای ابرشرکت‌های چند ملیتی فراهم می‌آورند تا همه فرآیندهای تولید در مزارع کوچک را کنترل کرده و سودآوری خود را تضمین کنند. صاحبان این مزارع کوچک با از دست دادن آزادی عمل خویش، بوم ‌شناختی زراعی خود در تقویت خاک، کنترل بذرها و یا مدیریت آفت‌ها مجبورند که تنها از بذرهای تراریخته بهره گیرند. و فراموش نکنیم که دیگر در جوار مزارع انقلاب سبز قاره آفریقا، امکان تداوم حیات مزارع کوچک بومی وجود ندارد. مشکل اساسی به وجود آمده این است که با گسترش مزارع تراریخته، سایر مزارع کوچک، پایداری خود را از دست داده و در صورت نپذیرفتن این طرح‌ها، با جریمه‌های سنگین از سوی شرکت‌های عرضه بذر به دلیل اتهام سرقت مواد ژنتیکی انحصاری آنها رو به ‌رو می‌شوند.
۹) پافشاری مدیران طرح آگرا بر عدم وجود هیچ روش جایگزین، نادیده گرفتن بسیاری از رویکردهای غیرابرشرکتی و بوم‌ شناسانه در توسعه کشاورزی، با وجود شکست انقلاب سبز خواهد بود.
مبارزه مؤثر با گرسنگی نیازمند تغییر سیاست‌ها و نه تغییر تکنولوژی‌هاست. و همان‌طور که اقتصاد دانان می‌گویند، اتکا بر بخش عرضه (نظیر بذرها و کودهای شیمیایی) تا زمانی که مشکل تقاضا (قیمت‌های عادلانه و منصفانه) وجود دارد،‌ ناکارا خواهد بود. لذا اتکا بر تکنولوژی مناسب، تنها نقشی تکمیل ‌کننده خواهد داشت. بسیاری از کارشناسان یادآوری می‌کنند که تنها تکنولوژی‌های بوم‌شناختی کشاورزی‌ای که تأثیرات مثبتی بر توزیع ثروت، درآمد و دارایی‌ها دارند، (تکنولوژی‌های حامی فقرا) می‌توانند اثرات فزاینده‌ای بر کاهش فقر و گرسنگی داشته باشند. در کشورهای در حال توسعه، هزاران نمونه از کاربرد بوم‌شناسی کشاورزی وجود دارد که علاوه بر تأمین غلات و محصولات اصلی مورد نیاز آنها (نظیر گندم، سیب‌زمینی، جو، برنج، لوبیا و ذرت) از بهره‌وری بالایی برخوردار بوده و در عین حال بر تنوع زیستی، کار خانوادگی و دانش نوین و سنتی بوم‌شناختی محلی اتکا می‌کنند.
همزمان با ناکامی طرح‌های انقلاب سبز، نباید فراموش کرد که انبوهی از روش‌های جایگزین مبتنی بر بوم‌شناختی، همراه با کارایی اقتصادی برای تولید بهینه وجود دارد. در آفریقا، آمریکای جنوبی و آسیا، نهضت‌های اجتماعی کشاورزان، تیم‌های پژوهشی متشکل از کشاورزان محلی و مدارس بومی کشاورزی، دستاوردهای زیادی درجهت افزایش محصول، توزیع منافع به دست آمده حفاظت خاک، حفظ منابع آب و ارتقای تنوع زیستی در بخش کشاورزی و برای صدها هزار کشاورز دارای زمین‌های کوچک آسیب دیده از روش‌های انقلاب سبز داشته‌اند. مطالعه صورت گرفته بر روی چهل و پنج پروژه کشاروزی پایدار در هفده کشور مختلف آفریقایی (با زیرپوشش داشتن هفتصد و سی هزار خانوار) نشان داد که رویکرد بوم‌ شناختی در کشاورزی، توانسته با تأمین پایدار غذا، امنیت غذایی را برای خانوارها به ارمغان بیاورد. با حمایت کافی از این دستاوردها و گستراندن چنین روش‌هایی به صدها هزار مزرعه دیگر، خانواده‌های کشاروز می‌توانند به استقلال غذایی و نه وابستگی به ابرشرکت‌ها دست یابند.
۱۰) ائتلاف اجرای طرح آگرا به کشاروزان کوچک اجازه نمی‌دهد که در بهبود روش‌های کشاورزی خود، نقش‌آفرینی کنند.
مدیران بنیادهای راکفلر و بیل ـ ملیندا گیتس، ضمن مشاوره با بزرگ‌ترین شرکت‌های تولید کننده بذر و کود شیمیایی و مؤسسات بزرگ خیریه بین‌المللی سازمان‌های چند جانبه توسعه، هیچ توجهی به نظرات مؤسسات ایجاد شده توسط کشاورزان کوچک ندارند و تنها در صدد توسعه کشاورزی‌ای هستند که معتقدند، می‌تواند منافع آن بخش‌های خارجی را تأمین کند.
در پایگاه اینترنتی www.Viacampesina.org، مؤسسات تشکیل شده توسط کشاورزان خرده پا و کوچک سراسر دنیا به ویژه آفریقا، در مورد سیاست‌های اصلاحی مورد نیاز جهت بهبود کشاورزی در سراسر دنیا، به بحث و بررسی، می‌پردازند. آنان در مباحث خود خواهان اصلاح اساسی نظام تجارت آزاد و بنیادگرایی بازار، افزایش حمایت از خانواده‌های کشاورز، بهبود دسترسی فقیران به زمین‌های زراعی، آب و بذرهای محلی و توسعه روش‌های کشاورزی بوم ‌شناختی هستند که این سیاست‌ها را می‌توان «استقلال غذایی» نامید. بدون چنین تغییراتی، هیچ تکنولوژی کشاورزی‌ای (به ویژه بر مبنای روش‌های مهندسی ژنتیک و به کارگیری مواد شیمیایی) نمی‌تواند بر گرسنگی جهانی غلبه کند.
موضوع استقلال غذایی که مطالعات و تحقیقات زیادی در مورد آن توسط مدیران پایگاه «ویاکامپسینا» صورت گرفته، همزمان با برپایی اجلاس جهانی غذا (۱۹۹۶) به عنوان الگویی جایگزین در راستای تأمین غذا و محصولات کشاورزی مورد نیاز دنیا، برای شرکت‌ کنندگان در اجلاس تشریح شد. این مباحث از آن زمان در کانون توجه سازمان‌های اجتماعی کشورهای جنوب و شمال قرار گرفته است. آنان مسأله کشاورزی و تأمین مواد غذایی را فراتر از مسایل تجاری می‌دانند و معتقدند که مسأله تأمین مواد غذایی برای جوامع محلی و بومی در مقایسه با صادرات آن، از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و به توسعه بومی مناطق فقیر و پایان دادن به گرسنگی نیز می‌انجامد. آنان می‌گویند که همه کشورها و افراد، حق و توانایی تأمین غذا و تعیین سیاست‌های غذایی خود را دارند و باید بتوانند از بازارهای محلی خود محافظت کنند. به علاوه، دسترسی کشاورزان به یارانه‌های دولتی نباید در جهت دامپینگ، صادرات، افزایش تولید و آسیب ‌رساندن به سایر کشورها صورت گیرد. براساس این رویکردها، قیمت‌های پایین، بزرگ‌ترین مانع فراروی کشاورزان فقیر دنیاست و ما نیازمند سیاست‌هایی مؤثر جهت مبارزه با دامپینگ و سیاست‌های انحصارگرایانه در سطوح ملی و جهانی هستیم تا مسأله مازاد تولید در کشورهای پیشرفته، قانونمند شده و پرداخت همه یارانه‌های مستقیم و غیرمستقیم و آشکار و پنهان، پایان یابد. به بیان دیگر، باید تعیین قیمت‌های عادلانه و نه پایین، در کانون توجه همه دولت‌ها باشد. به علاوه آنان با ثبت انحصاری مالکیت بذرها مخالفند. این رویکردها در سراسر دنیا با استقبال انجمن‌های مصرف‌ کنندگان، حاشیه ‌نشینان فقیر، مردم بومی، اتحادیه‌های تجاری، حامیان محیط زیست، فعالان حقوق بشر و پژوهشگران و کارشناسان رو به‌ رو شده است. همچنین سازمان فائو نیز همکاری‌های خود را با حامیان این موضوع آغاز کرده است.
بی‌تردید، اگر بنیادهای راکفلر و گیتس‌ها واقعاً خواهان پایان دادن به گرسنگی و فقر در سراسر آفریقا هستند، باید کمک‌های چند صد میلیون دلاری خود را در جهت دستیابی به استقلال غذایی توسط سازمان‌های کشاورزان کوچک و متحدانشان صرف کنند.

وبگردی
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی - اشک های جمشید مشایخی برای عزت الله انتظامی در بیمارستان و واکنشش به درگذشت همبازی و همکار چندین دهه اش
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.