آقای دولت! طاقت مردم برابر گرانی‌ها دارد تمام می‌شود

منبع: تسنیم

رکنا: رئیس‌کل بانک مرکزی با بیان اینکه سیاست‌های اخیر شتاب رشد تورم را نسبت به ماه گذشته به نصف کاهش داده است، از تشدید برخورد با بانک‌های متخلف، افزایش ذخایر اسکناس بانک مرکزی و رشد ۳۰ درصدی تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی خبر داد و گفت: «شاید من بشم «بدمن» دولت»؛ که در واقع هر کسی پول بخواهد می گویم شرمنده نداریم.

 رئیس کل بانک مرکزی در گفت‌وگوی ویژه خبری با تشریح آخرین اقدامات این نهاد برای کنترل تورم و ساماندهی نظام بانکی، از کاهش شتاب تورم، برخورد با بانک‌های متخلف، افزایش ذخایر اسکناس و تامین ارز مورد نیاز بخش‌های مختلف خبر داد.

همتی گفت: «توقف تورم روندی تدریجی است، اما سیاست‌های اخیر موفق شده شتاب رشد آن را نسبت به ماه گذشته به نصف کاهش دهد.»

وی افزود: «به‌رغم برخی پیش‌بینی‌ها مبنی بر وقوع ابرتورم‌های سه‌رقمی، روند فعلی نشان‌دهنده مهار این بحران است.»

همتی در ادامه تاکید داشت: تاکنون چیزی از پول‌های بلوکه‌شده در راستای تفاهم‌نامه آزاد نشده است

رئیس کل بانک مرکزی درباره اقدامات این نهاد برای کنترل شبکه بانکی گفت: «بانک مرکزی اقدامات قاطعی را برای کنترل ترازنامه بانک‌ها، اصلاح سپرده قانونی و ممنوعیت اضافه برداشت آغاز کرده است.»

وی ادامه داد: «برخورد انضباطی با مدیران متخلف، قطع پاداش و حتی سلب صلاحیت آنان، بخشی از تدابیر جدی برای برقراری انضباط مالی و مهار نهایی تورم به شمار می‌رود.»

علی قاسمی:  با نزدیک‌شدن شاخص کل بورس به مرز روانی ۶‌میلیون واحد، ردپای خریداران در تالار شیشه‌ای کمرنگ‌تر شده است. شدت‌گرفتن عرضه‌ها در روزهای معاملاتی اخیر نیز گمانه‌زنی‌ها درباره پایان رالی بورس را تقویت کرده است. بازدهی حقیقی یک‌ساله بورس تهران، یعنی فاصله بازدهی اسمی شاخص با تورم، به 30 درصد رسیده است؛ به این معنا که نماگر اصلی بازار در یک سال گذشته 30 درصد بیشتر از تورم رشد کرده است. این در حالی است که پس از سال ۱۳۹۹، بورس تهران با یک تغییر ساختاری مواجه شده و بازدهی حقیقی سالانه آن در بیشتر دوره‌ها منفی بوده است. با این حال، در رالی‌های کوتاه‌مدت سال‌های اخیر، هر زمان بازدهی سالانه بورس از تورم سبقت گرفته، بازار در ادامه با اصلاح مواجه شده است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا سبقت بورس از تورم، زنگ پایان رالی بازار سهام را به صدا درآورده است؟ خودنمایی بورس در برابر تورم

بورس تهران در اواخر دهه ۸۰ و بخش عمده دهه ۹۰ شمسی، در اغلب مقاطع عملکردی بهتر از تورم داشت. به جز دوره‌ای کوتاه در اوایل دهه ۹۰ و مقطع اجرای برجام که بورس با نرخ بهره حقیقی مثبت مواجه بود، سرمایه‌گذاران بازار سهام تا پیش از سال ۱۳۹۹، در مقیاس بلندمدت، امکان کسب بازدهی بالاتر از تورم را داشتند. به بیان دیگر، افزایش قیمت سهام صرفا بازتابی از رشد سطح عمومی قیمت‌ها نبود و در بسیاری از دوره‌ها، بازار توانسته بود بازدهی حقیقی مثبت ایجاد کند. بخشی از این وضعیت را می‌توان در شرایط اقتصاد کلان آن دوره جست‌وجو کرد. تورم در بخش‌هایی از این دوره پایین‌تر از سطوح سال‌های اخیر بود و صنایع نیز از دسترسی به انرژی و تامین مالی با هزینه‌هایی برخوردار بودند که فشار کمتری بر ساختار هزینه آنها وارد می‌کرد. در کنار این موضوع، ریسک‌های سیاسی و اقتصادی نیز اگرچه همواره وجود داشت، اما در بسیاری از مقاطع به اندازه سال‌های اخیر بر انتظارات فعالان بازار سایه نینداخته بود.

با این حال، سال ۱۳۹۹ نقطه عطفی برای بازار سهام بود. جهش تاریخی بورس در نیمه نخست آن سال و سپس سقوط شدید قیمت‌ها، تنها یک نوسان معمول در چرخه بازار نبود؛ بلکه رفتار سرمایه‌گذاران و رابطه میان بازار سهام، تورم و سایر بازارهای دارایی را نیز تحت‌تاثیر قرار داد. پس از آن، بورس وارد دوره‌ای شد که در آن کسب بازدهی حقیقی مثبت به مراتب دشوارتر از گذشته بود. پایان مبارزه با تورم

بازار سهام که در دهه‌های قبل در نبرد با تورم اغلب پیروز میدان بود، پس از سال ۱۳۹۹ به دلایل مختلف عقب نشست. افزایش نرخ‌های بهره، رشد هزینه‌های تولید، تشدید تورم، نااطمینانی‌های سیاسی و افزایش تنش‌های نظامی، مجموعه عواملی بودند که فضای فعالیت شرکت‌ها و ارزش‌گذاری سهام را تحت‌تاثیر قرار دادند. بررسی بازدهی سالانه بازار سهام پس از سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد که در بیشتر مقاطع زمانی، سهامداران در مقیاس یک‌ساله نتوانسته‌اند عملکردی بهتر از تورم ثبت کنند. در واقع، حتی زمانی که قیمت سهام افزایش یافته، رشد سطح عمومی قیمت‌ها به اندازه‌ای بوده که بخش قابل‌توجهی از این بازدهی اسمی را خنثی کرده است. از این منظر، رشد اسمی شاخص به تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از وضعیت سرمایه‌گذار بورسی ارائه کند.

البته این روند بدون استثنا نبوده است. در بهار ۱۴۰۲، رشد قیمت سهام همزمان با کنترل نسبی تورم باعث شد بازدهی بازار در مقطعی از تورم پیشی بگیرد. این دوره اما پایدار نبود و بورس بار دیگر به محدوده بازدهی حقیقی منفی بازگشت. در بهار ۱۴۰۴ نیز شرایط مشابهی رقم خورد. رشد قیمت سهام باعث شد بازار تا مرز ثبت بازدهی حقیقی مثبت پیش برود، اما تحولات سیاسی و در ادامه وقوع دو جنگ، روند بازار را تغییر داد. افزایش ریسک‌های سیستماتیک، جذابیت نسبی دارایی‌های کم‌ریسک و افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران موجب شد این برتری نیز دوام چندانی نداشته باشد. بورس فراتورمی می‌شود؟

رالی سال ۱۴۰۵ معادلات بازار سهام را تا حدی تغییر داده است. بورس طی تنها سه ماه، بازدهی بیش از ۶۰ درصدی نصیب سهامداران کرده و بازدهی یک‌ساله شاخص کل نیز به بیش از ۱۳۹ درصد رسیده است. در نتیجه، بازدهی حقیقی یک‌ساله بازار نیز اکنون مثبت شده و بورس حدود ۱۵ درصد از تورم جلو افتاده است. این اتفاق از یک منظر اهمیت ویژه‌ای دارد. برای نخستین‌بار پس از دوره‌های کوتاه‌مدت سال‌های اخیر، بازار سهام در مقیاس یک‌ساله توانسته است به شکل محسوسی از تورم فاصله بگیرد. بنابراین، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که شاخص تا چه سطحی می‌تواند رشد کند؛ بلکه این است که آیا این برتری حقیقی می‌تواند ادامه پیدا کند یا بازار پس از ثبت چنین بازدهی‌ای وارد مرحله اصلاح خواهد شد.

تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که عبور بازدهی بورس از تورم، به تنهایی نشانه قطعی پایان رالی نیست. با این حال، زمانی که رشد قیمت سهام از رشد متغیرهای بنیادی شرکت‌ها فاصله می‌گیرد، حساسیت بازار نسبت به عوامل منفی افزایش می‌یابد. در شرایط فعلی نیز رشد سریع شاخص، نزدیک‌شدن آن به محدوده ۶‌میلیون واحد و افزایش عرضه‌ها می‌تواند نشانه‌ای از ورود بازار به مرحله‌ای متفاوت از رالی اخیر باشد. از سوی دیگر، ریسک‌های سیاسی و نظامی همچنان در سطح بالایی قرار دارند. بنابراین نمی‌توان با اتکا به روند گذشته، انتظار یک جهش پایدار و فراتورمی از بورس داشت. در چنین شرایطی، ادامه رشد بازار نیازمند آن است که سودآوری شرکت‌ها نیز بتواند خود را با رشد قیمت سهام همراه کند.

بررسی صورت‌های مالی شرکت‌ها نیز نشان می‌دهد رشد سودآوری بسیاری از صنایع بیش از آنکه حاصل افزایش واقعی تولید و بهره‌وری باشد، تحت‌تاثیر افزایش قیمت‌ها و تورم قرار گرفته است. افزایش هزینه‌های تولید، به‌خصوص در بخش انرژی، نیز فضای چندانی برای جهش سود واقعی شرکت‌ها باقی نمی‌گذارد. بنابراین، اگر رشد سودآوری شرکت‌ها در نهایت محدود به تورم باشد، انتظار بازدهی حقیقی بالا از بازار سهام دشوار خواهد بود. با این حال، سناریوی اصلاح شدید نیز تنها سناریوی پیش‌روی بازار نیست. در صورتی که تنش‌های سیاسی و نظامی تشدید نشود، نرخ بهره حقیقی منفی می‌تواند به‌عنوان یک عامل حمایتی عمل کند و مانع از افت عمیق قیمت سهام شود. در چنین شرایطی، بازار ممکن است به جای ورود به یک روند نزولی ممتد، وارد دوره‌ای از استراحت، نوسان و جذب تدریجی عرضه‌ها شود.

پاسخ به پرسش «زنگ پایان رالی بورس؟» هنوز قطعی نیست. مثبت‌شدن بازدهی حقیقی یک‌ساله، پس از سال‌ها عملکرد ضعیف‌تر بورس نسبت به تورم، یک علامت مهم است؛ اما به تنهایی نمی‌تواند پایان رالی را اثبات کند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، رفتار بازار در محدوده‌های فعلی، توانایی شرکت‌ها برای ایجاد رشد واقعی در سودآوری و مسیر نرخ بهره و ریسک‌های سیاسی است. اگر بورس نتواند رشد قیمت‌ها را با پشتوانه‌ای از سودآوری واقعی همراه کند، فاصله ایجادشده با تورم می‌تواند به‌تدریج از میان برود. اما اگر ریسک‌های بیرونی کاهش یابد و نرخ بهره حقیقی همچنان در محدوده منفی باقی بماند، احتمال تداوم رالی، هرچند با شیبی ملایم‌تر، همچنان وجود خواهد داشت. این مطلب برایم مفید است 0 نفر این مطلب را پسندیده اند کپی شد

بازسازی هم از دسترس خارج شد؟

جهش قیمت مسکن از سال۱۳۹۷ و عدم تطابق قیمت با درآمدها بخشی از شهروندان را به سمت خرید آپارتمان قدیمی و بازسازی آن یا بازسازی محل سکونت خود به‌جای تعویض با آپارتمانی با عمر بنای کمتر سوق داده بود، این موضوع در افزایش تعداد بازسازی آپارتمان‌های با عمر بنای ۱۵ تا ۳۰سال ساخت در شهر انجامید. اگرچه طی ماه‌های اخیر مجدد قیمت مسکن در کشور جهش یافت و با توجه به عدم افزایش دستمزد مطابق تورم، دسترسی بخش قابل‌توجهی از مردم به خانه روز به ‌روز دشوارتر می‌شود، اما این مرتبه این جهش قیمت مسکن، رشد بازسازی را به دنبال نداشته است. امروز «افزایش فقر،‌ کاهش درآمد واقعی و به‌خصوص تورم بالای مصالح ساختمانی» باعث شده حتی «توان بازسازی» نیز از بخش قابل‌توجهی از مردم سلب شود. 

بررسی میدانی «دنیای‌اقتصاد» از فعالان عرصه بازسازی، تامین‌کنندگان مصالح و طراحان فعال در این حیطه کاری از کاهش تقاضا برای بازسازی خانه پس از جنگ ۱۲روزه و تشدید این افت تقاضا برای بازسازی با شروع جنگ اسفند خبر می‌دهد. افت تقاضا برای بازسازی گریبان مالکان واحدهای قدیمی در تمام نقاط کشور را گرفته، اما بررسی‌ها نشان از آن دارد که در مناطق سکونت اقشار کم‌درآمد افت تقاضای بازسازی به مراتب بیشتر بوده است؛ به‌نحوی‌که تقاضای بازسازی خانه‌های قدیمی در مناطق جنوبی پایتخت به صفر میل می‌کند. 

هزینه‌‌های کمرشکن نوسازی

حداقل 4 عامل کلیدی در کاهش تقاضا برای بازسازی خانه‌های قدیمی شناسایی شده است. اولین عامل جهش هزینه بازسازی طی 2سال اخیر و به‌خصوص امسال بوده است. بررسی «دنیای اقتصاد» هزینه بازسازی یک واحد 85متری شامل تعویض کابینت، کفپوش، شیرآلات، نقاشی، در اتاق‌ها، در ورودی، کاشی و سرامیک سرویس بهداشتی و حمام و تعویض پنجره‌ها را تقریبا 900‌میلیون تومان برآورد می‌کند؛ این رقم با تعویض کمدی دیواری به یک‌میلیارد تومان می‌رسد. بنابراین در شرایط کنونی هزینه بازسازی یک مترمربع واحد مسکونی به 11 تا 12‌میلیون تومان به ازای هر مترمربع رسیده است. رقم بازسازی مشابه در سال1402 تقریبا 4‌میلیون تومان به ازای هر مترمربع بود.

صرف هزینه حداقل یک‌میلیارد تومانی برای بازسازی اقتصادی یک واحد میان‌متراژ رقم قابل‌توجهی است، رقمی که بسیاری از خانواده‌های مالک خانه‌های غیر نوساز با عمر بنای 15 تا 30سال ساخت را با چالش تامین هزینه مواجه کرده است. اعداد شوکه‌کننده برای بازسازی از تورم تولید مصالح ساختمانی نشأت می‌گیرد. تورم تولید ساختمان در پایان بهار امسال نسبت به دوره مشابه سال قبل جهشی 100درصدی یافت؛ ظرف بهار امسال تورم مصالح ساختمانی بیش از 20درصد افزایش یافت. براساس گزارش‌های رسمی قیمت چوب در پایان بهار امسال نسبت به بهار سال قبل تقریباسه‌برابر شد. این موضوع هزینه بازسازی کابینت و کمد دیواری را به شدت افزایش داده است. بخش قابل‌توجهی از چوب مصرفی در تولید کابینت و کمد دیواری در کشور وارداتی از روسیه و ترکیه است، جهش نرخ ارز، جنگ و اختلال در لجستیک هزینه تامین چوب در کشور را به شدت افزایش داده و این موضوع بر هزینه‌های بازسازی افزوده است.

دومین عامل فروکش تب بازسازی طی یک سال اخیر را باید از اولویت خارج شدن این هزینه در قیاس با سایر هزینه‌های زندگی و در شرایط واهمه از آینده جست‌وجو کرد. همزمان با جهش هزینه مصالح و رقم بازسازی، توان مالی مالکان آپارتمان‌های سالخورده متناسب با رشد هزینه‌ها افزایش نداشته است. حتی اگر توان مالی خانواده‌ای متناسب با تورم افزایش یافته باشد و خانواده پس‌انداز داشته باشد، در شرایطی که سایه جنگ و افزایش چالش‌های اقتصادی بر آینده کشور سایه‌افکنده، عمده افراد ترجیح به حفظ پس‌انداز به‌عنوان پشتیبان امور ضروری را می‌دهند. درواقع ریسک جنگ و بحران اقتصادی بازسازی خانه‌های قدیمی را از اولویت مالکان خارج کرده است.

عامل سوم کاهش بازسازی را باید در نبود ابزار تامین مالی کارآ جست‌وجو کرد. اگرچه تسهیلات بازسازی به دارندگان خانه‌های قدیمی اعطا می‌شود، اما این تسهیلات به 3 علت کارآیی خود را از دست داده است. در شرایطی که هزینه بازسازی معمولی یک واحد 85 متری به یک‌میلیارد تومان رسیده، سقف تسهیلات بازسازی (جعاله) 280‌میلیون تومان شده است که این رقم تنها 30درصد هزینه بازسازی را پوشش می‌دهد. البته بانک مرکزی در مصوبه‌ای به تاریخ 27 مرداد ماه، سقف وام جعاله را به 400 میلیون تومان افزایش داد؛ البته احتمالا ابلاغ این سقف تسهیلات جدید حداقل یک ماه زمان‌ می‌برد و هنوز مالکان خانه‌های قدیمی از مزیت این رشد سقف وام تسهیلات بهره‌مند نشده‌اند. 

 وام تعمیرات خانه (بازسازی) در سال1402 برابر 160‌میلیون تومان بود که این رقم حدود 64درصد هزینه بازسازی یک واحد میان‌متراژ را کفاف می‌داد. با اعمال سقف جدید وام تعمیرات، سهم این وام از کل هزینه بازسازی یک واحد تقریبا 40درصد می‌شود که همچنان نسبت به سهم این تسهیلات در سال 1402 اندک است.  همچنین سهم وام بازسازی (جعاله) از کل تسیهلات بانکی در سال گذشته تنها 0.2درصد شد، این سهم در دهه90 تقریبا 0.6درصد بود. این اعداد آب رفتن سهم تسهیلات بازسازی از کل تسهیلات بانکی را نشان می‌دهد. میزان ارزش واقعی وام جعاله (بازسازی) در بهار امسال منفی 70درصد شد، عدم تقویت وام بازسازی نسبت به تورم از دلایل مهم از دسترس خارج شدن بازسازی برای بخش قابل‌توجهی از مالکان خانه‌های قدیمی است. ترمیم جای بازسازی را گرفت

مالکان خانه‌های قدیمی در میانه از دست دادن قدرت بازسازی خانه‌هایشان به تعمیرات ضروری روی آورده‌اند؛ به‌عنوان نمونه بازسازی کابینت‌های قدیمی جای تعویض کابینت را گرفته است. هزینه بالای نقاشی باعث شده است تا برخی مالکان به کاغذدیواری دیوار پذیرایی اکتفا کنند و تغییر کف‌پوش‌های قدیمی بخشی از خانه یا تعویض شیرآلات ضروری‌تر در اولویت قرار گیرد.  خانوارها به جای اینکه کابینت عوض کنند، کابینت را تعمیر می‌کنند یا به جای نقاشی کامل، بخش‌هایی از دیوار را کاغذ دیواری می‌کنند یا به جای خرید کامل شیرآلات حمام و دستشویی، شلنگ یا سردوش را نو می‌کنند یا به جای نصب کمددیواری اتاق خواب،‌فقط در کمد را عوض می‌کنند. این مطلب برایم مفید است 0 نفر این مطلب را پسندیده اند کپی شد