پروژه فرار از زندان! وسوسه نتانیاهو برای راه اندازی جنگ جدید با ایران

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «میدل ایست آی» در مقاله‌ای نوشته است:

ترکیه سعی کرده است حملات روز سه شنبه اسرائیل به پایگاه هوایی نظامی ابو الظهور در شمال سوریه، در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری مرز ترکیه، را کمرنگ جلوه دهد و آنها را یک مانور انتخاباتی از سوی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تلقی کند.

نتانیاهو اخیراً در مواد تبلیغاتی کارزار انتخاباتی خود، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، و زهران ممدانی، شهردار نیویورک، را به عنوان دشمنان اسرائیل به تصویر کشیده است.

با این حال، این حمله که بلافاصله پس از امضای پیمان دفاعی مکه بین ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان انجام شد، نشان می‌دهد که اسرائیل ممکن است به دنبال تضعیف اعتبار آنکارا به عنوان متحدی در سوریه باشد.

دولت سوریه این حمله را محکوم کرد و گفت که بامداد روز سه شنبه هشت راکت به باند فرود این پایگاه هوایی غیرفعال اصابت کرده است.

مقامات ناشناس اسرائیلی در ابتدا توضیحات متناقضی ارائه دادند و ابتدا احمد الشرع، رئیس جمهور سوریه را به حمایت از نیرو‌های نیابتی متهم کردند تا اینکه روایت رسمی تغییر کرد.

دفتر نخست وزیر اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کرد که اسرائیل و سوریه بر سر حفظ وضعیت امنیتی موجود توافق کرده بودند، «که سوریه در آستانه نقض آن بود با اجازه دادن به استقرار نیرو‌های ترکیه در یک پایگاه هوایی در نزدیکی حلب».

گزارش‌ها حاکی از آن بود که این حملات در زمانی رخ داده است که ترکیه خود را برای تصرف این پایگاه آماده می‌کرد و اندکی پس از خروج یک هیئت رسمی ترک از این مکان انجام شده است.

با این حال، مقامات سوری به خبرگزاری میدل ایست آی گفتند که یک تیم فنی ترکیه مأمور تعمیر باند فرود و برج مراقبت بوده است و هیچ حضور نظامی در این پایگاه وجود نداشته است.

یکی از مقامات گفت: «آخرین تیمی که مأمور بازسازی پایگاه بود، دو روز قبل از آن در آنجا حضور داشت.»

مقامات افزودند که ترکیه به ارتش سوریه در ساخت پایگاه‌هایی در سراسر کشور کمک کرده است، بدون آنکه برنامه‌های مشخصی متوجه اسرائیل باشد. به گفته آنها، آنکارا می‌خواهد ارتشی قوی در سوریه بازسازی کند که قادر به دفاع از کشور باشد.

یکی از مقامات افزود: «ترکیه کنترل همه پایگاه‌ها را به دست نمی‌گیرد.»

در واقع، آنکارا بسیاری از پاسگاه‌های نظامی کوچکتر را در شمال سوریه تعطیل کرده و در حال حاضر چندین پایگاه مستقر در این منطقه را اداره میکند.

حضور احتمالی ترکیه در ابو الظهور توازن هوایی را تغییر نخواهد داد، همانطور که برخی از مقامات اسرائیلی ادعا کرده‌اند، زیرا این پایگاه در حال حاضر بسیار نزدیک به مرز ترکیه است.

مقامات ترکیه‌ای گفتند که اسرائیل از خط تماس مستقیمی که سال گذشته بین دو کشور برای جلوگیری از حوادث نظامی ایجاد شده بود، استفاده نکرده است و این امر خطر تشدید تنش را افزایش میدهد.

توماس باراک، فرستاده آمریکا در امور ترکیه و سوریه، به یک رسانه اسرائیلی گفت که این حملات «خطر واقعی تشدید سریع به یک درگیری نظامی مستقیم بین اسرائیل و ترکیه و همچنین سوریه را به همراه داشت».

باراک روز چهارشنبه گفت: «نیرو‌های ترکیه از حرکت هواپیما‌های اسرائیلی به سمت آن پایگاه خاص سوریه و همچنین هدف مورد نظر آنها مطلع نبودند و بنابراین به طور بالقوه ممکن بود تمایل پیدا کنند که جنگنده‌های خود را به پرواز درآورند، به این باور که خودشان مورد حمله قرار گرفته‌اند.»

«بازی با آتش»

از نظر برخی، این حمله کاملاً با کارزار گسترده‌تر اسرائیل همخوانی داشت. داده‌های رویداد گردآوری شده از گزارش‌های تلگرام و رویداد‌های کدگذاری شده مستقل از پروژه داده‌های مکان و رویداد‌های درگیری مسلحانه (ACLED) شامل ۱٬۷۲۲ رکورد تأیید شده و بدون تکراری بین ژانویه ۲۰۲۵ و ۱۸ اوت ۲۰۲۶ است که نشان میدهد این کارزار از زمان سقوط دولت بشار اسد کاهش نیافته است.

مقامات ترکیه‌ای از طریق دفتر ارتباطات ریاست جمهوری ترکیه به پیام‌های اسرائیل پاسخ دادند و گفتند که نتانیاهو قصد دارد «پیش از انتخابات اسرائیل» به سیاست‌های توسعه طلبانه و بی ثبات کننده منطقه‌ای خود ادامه دهد.

باراک در دو مصاحبه جداگانه گفت که باید یک سازوکار جدید برای کاهش تنش شامل سوریه، اسرائیل و ترکیه فعال شود.

با این حال، عدم استفاده اسرائیل از خط تماس مستقیم نظامی موجود نشان میدهد که این (رژیم) به جای اقدام محتاطانه، به دنبال تحریک ترکیه بوده است.

یکی از مقامات ترکیه‌ای که به شرط فاش نشدن نامش صحبت کرد، گفت: «واضح است که آنها می‌خواستند آنکارا را بترسانند. آنها با آتش بازی می‌کنند.»

یک منبع ترکیه‌ای آشنا با وضعیت آمادگی عملیاتی نیرو‌های مسلح ترکیه گفت که آنکارا دارای قابلیت‌های راداری است که میتواند فعالیت‌های هوایی اسرائیل را تا منطقه اردن رصد کند و از این حملات غافلگیر نشده است. این منبع گمانه زنی کرد که ممکن است مقامات آمریکایی نیز ترکیه را از حمله قریب الوقوع آگاه کرده باشند.

پیامی به اردوغان

دو ناظر آنکارایی با ارتباط با دولت ترکیه که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، گفتند که به اعتقاد آنها این حملات نه تنها به عنوان یک مانور انتخاباتی، بلکه برای تضعیف اعتبار حمایت ترکیه از سوریه طراحی شده است.

یکی از این ناظران گفت: «پیمان مکه با پاکستان و عربستان سعودی، که اسرائیل آن را به عنوان یک محور جدید سنی معرفی کرده است، نتانیاهو را در داخل کشور در موقعیت دشواری قرار داده است.»

«اساساً اسرائیل میگوید: ما به معماری امنیتی جدیدی که ترکیه در حال ساخت آن است، اهمیت نمیدهیم و هر جا و هر زمان که بخواهیم به حملات خود ادامه خواهیم داد.»

این ناظر افزود که اسرائیل همچنین در حال آزمایش دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا است که از دولت الشرع حمایت کرده است. ترامپ اوایل این هفته از پیمان مکه استقبال کرده بود.

ناظر دوم گفت که اسرائیل اکنون رسماً تأیید کرده است که حضور ترکیه در سوریه را یک تهدید میداند.

این ناظر هشدار داد: «اسرائیل ممکن است انتخابات داشته باشد، اما ترکیه نیز در سال ۲۰۲۸ انتخابات دارد. این تنش‌ها میتوانند عمیق‌تر شوند و به تکرار حادثه سال ۲۰۱۵ منجر شوند که در آن آنکارا یک جنگنده روسی را سرنگون کرد.»

وی افزود که این حمله همچنین میتوانست تلاشی برای ارسال یک پیام مستقیم به اردوغان باشد.

در آخر هفته گذشته، اردوغان فاش کرد که قصد دارد اواخر امسال از دمشق بازدید کند – اولین سفر او از زمان سقوط اسد.

این ناظر گفت: «این روشی است برای گفتن به اردوغان که آنها اجازه نخواهند داد او در سوریه احساس راحتی کند.»

به گزارش مشرق، در حالی که با پایان به‌اصطلاح مهلت ۶۰ روزه تعیین‌شده در مذاکرات اسلام‌آباد، تحلیل‌های متعددی در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی و نیز منابع صهیونیستی در مورد سناریوهای مرحله جدید و محدودیت‌های گزینه‌های آمریکا ارائه می‌شود، محافل آمریکایی تاکید دارند که استراتژی دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور، برای خفه کردن اقتصاد ایران از طریق تحریم‌ها و محاصره دریایی با آزمون دشواری روبرو است، زیرا تهران همچنان در موضع خود ثابت قدم است و حاضر است به جای پذیرش شرایط آمریکا، بارهای اقتصادی قابل توجهی را تحمل کند.

در این زمینه مجله آمریکایی پولیتیکو، در گزارشی با استناد به مقامات سابق دولت ترامپ، سفرای آمریکا و کارشناسان منطقه اعلام کرد که تردیدهای زیادی درباره جنگ اقتصادی وعده داده شده توسط آمریکا علیه ایران وجود دارد و اسکات بیسنت، وزیر خزانه داری، مدعی بود که این جنگ با جنگ‌های قبلی متفاوت خواهد بود، اما به نظر می‌رسد که اینگونه نیست.

ایران پرچم سفید را بالا نخواهد برد

پولیتیکو در این مقاله به بررسی مخمصه ترامپ در جنگ با ایران و دلایل عدم تسلیم کشورمان در برابر فشارهای آمریکا پرداخته و نوشت: دونالد ترامپ منتظر است تا ایران در نتیجه جنگ اقتصادی پرچم سفید را بالا ببرد، اما به نظر می‌رسد تهران آماده است تا بیشتر منتظر بماند و از خواسته‌های او برای لغو هزینه‌های اعمال شده بر کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند یا سایر خواسته‌هایی که ترامپ می‌خواهد برای پایان دادن به درگیری به آنها دست یابد، پیروی نخواهد کرد.

بر اساس این گزارش، جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا که در سه دولت، از جمله دولت اول ترامپ، خدمت کرده است، در این زمینه گفت: این یک جنگ فرسایشی است و من مطمئنم که وزارت خزانه‌داری در حال انجام اصلاحات جزئی در اینجا و آنجا برای بستن روزنه‌ها یا گسترش تحریم‌ها است. اما باور اینکه پس از ۲۰ سال تحریم‌های ایالات متحده و تجربه ایران در دور زدن آنها، اتفاق قاطعی رخ دهد، دشوار است.

این رسانه آمریکایی تصریح کرد: در این میان دولت ترامپ در بحبوحه یک جنگ نامحبوب که قیمت نفت را به نزدیک ۹۰ دلار در هر بشکه رسانده و به افزایش هزینه‌های استقراض بلندمدت به بالاترین سطح خود در تقریباً دو دهه گذشته کمک کرده است، با انتخابات میان‌دوره‌ای مهمی روبرو است، آن هم در زمانی که امیدها برای توافق صلح در حال کمرنگ شدن است.

پولیتیکو افزود که در مقابل، رهبران ایران این درگیری را حیاتی می‌دانند، که به تهران توجیهی برای تحمل سختی‌های اقتصادی عظیم به جای تسلیم شدن می‌دهد، به ویژه با توجه به تورم بالای مداوم در ایالات متحده و قیمت پایین اوراق قرضه خزانه‌داری. بازده اوراق قرضه ۳۰ ساله خزانه‌داری ایالات متحده، شاخصی که ترامپ مدت‌هاست به آن علاقه زیادی دارد، روز سه‌شنبه به بالاترین سطح خود از قبل از بحران مالی جهانی رسید.

در ادامه این گزارش آمده است که افزایش بازده به بالاترین حد خود در تقریباً دو دهه گذشته صرفاً به جنگ شش ماهه مربوط نمی‌شود. کمبود سوخت جهانی و بی‌ثباتی عمومی نیز در بالا نگه داشتن قیمت انرژی برای مدت طولانی نقش داشته و خطر تورم پایدار را افزایش داده است. این امر، خطرات بازارهای اوراق قرضه جهانی را که مدت‌هاست تحت تأثیر منفی شوک‌های مربوط به موضع‌گیری‌های متناقض ترامپ قرار گرفته‌اند، افزایش داده است.

مقاومت ایران، آمریکایی‌ها را درباره اثربخشی جنگ اقتصادی دچار تردید کرده است

پولیتیکو خاطرنشان کرد که در این زمینه، مقاومت عجیب ایران یکی از دلایلی است که موجب شده برخی از مقامات سابق دولت آمریکا تردید داشته باشند که محاصره دریایی هر اندازه هم بزرگ باشد یا هر استراتژی جدیدی که آمریکا در سطح تحریم‌ها رونمایی کند، برای تغییر محاسبات ایران کافی باشد.

بر اساس این یادداشت، یک مقام سابق دولت ترامپ که نخواست نامش فاش شود، گفت: «من فکر می‌کنم فشار اقتصادی باید به روش‌های جدیدی اعمال شود که هنوز ندیده‌ایم و تاکنون هیچ یک از روش‌ها برای تسلیم کردن ایران کارساز نبوده است». دولت آمریکا هنوز اقدامات اضافی که قصد انجام آن را دارد اعلام نکرده است، اما گزینه‌های موجود شامل هدف قرار دادن بانک‌های بزرگ چینی که تجارت نفت ایران را تسهیل می‌کنند، گسترش تحریم‌های ثانویه بر کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند و مصادره دارایی‌های ایران به جای صرفا مسدود کردن آنها است.

رسانه مذکور آمریکایی ادامه داد: در این راستا مقامات ایرانی علناً تلاش‌های ایالات متحده برای مطیع کردن آنها با تحریم‌ها را به سخره گرفته‌اند. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، روز سه‌شنبه در پلتفرم X نوشت: «آمریکایی‌ها فکر می‌کنند که اعمال فشار بر ایران به امتیازاتی منجر می‌شود که هرگز بخشی از توافق نبوده‌اند. بسنت و پیت هگست برای این کار مناسب نیستند و منتظر این نباشید که این دلقک‌ها گندی را که شما به پا کرده‌اید، درست کنند».

در ادامه این گزارش آمده است که در شش ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، ترامپ مجموعه‌ای از تاکتیک‌های فشار را برای خفه کردن اقتصاد ایران به کار گرفته است، از جمله جلوگیری از فروش مهمترین صادرات ایران، یعنی نفت، از طریق محاصره دریایی مداوم بنادر ایران. دولت ایالات متحده همچنین تحریم‌هایی را علیه خریداران خارجی نفت ایران اعمال کرده، ناوگان کشتیرانی غیررسمی که نفت را حمل می‌کند را هدف قرار داده و تلاش کرده است تا ایران را از شبکه‌های مالی که برای انتقال وجوه استفاده می‌کند، قطع کند.

مجله پولیتیکو در ادامه تاکید کرد که با این حال، افرادی که در مذاکرات قبلی با ایران کار کرده‌اند، می‌گویند این میزان فشار برای وادار کردن این کشور به تسلیم به خصوص ۶ ماه بعد از حملات گسترده علیه آن به هیچ وجه کافی نیست و هیچ نقطه شکستی برای ایران وجود ندارد.

رومان گوفمن، رئیس موساد، ۱۴ اوت( 19 مرداد) در تماسی تلفنی با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت موقت سوریه، درباره گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه گفت‌وگو کرده است. منابع مطلع می‌گویند محور اصلی این تماس، میزان حمایت نظامی آنکارا از ارتش سوریه، از جمله ارسال تسلیحات، پهپادها و افزایش حضور نیروهای ترکیه بوده است. اهمیت این تماس زمانی بیشتر می‌شود که تنها چهار روز بعد، رژیم صهیونیستی پایگاه هوایی «ابوالظهور» در شمال‌غرب سوریه را هدف قرار داد؛ اقدامی که از نگاه بسیاری، بیش از آنکه صرفا حمله‌ای به یک پایگاه سوری باشد، هشداری مستقیم به ترکیه درباره گسترش نفوذ نظامی این کشور در سوریه است.

اسرائیل مدعی است دمشق با فراهم کردن زمینه استقرار نیروهای ترکیه و بازسازی پایگاه ابوالظهور، در حال ایجاد شرایطی است که می‌تواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل در سوریه را محدود و تهدیدی جدید علیه این رژیم ایجاد کند. گزارش‌هایی نیز درباره بازدید یک هیئت ترکیه‌ای از این پایگاه پیش از حمله منتشر شده است؛ ادعایی که آنکارا رد کرده و حمله اسرائیل را تلاشی برای توجیه نقض حاکمیت سوریه دانسته است.

هشدار درباره برخورد مستقیم اسرائیل و ترکیه

ابعاد این حادثه زمانی جدی‌تر می‌شود که تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، حمله اسرائیل را «تشدیدی غیرضروری» توصیف کرده و هشدار داده است که این عملیات می‌توانست به رویارویی مستقیم با نیروهای ترکیه منجر شود.

واشنگتن اکنون به‌دنبال ایجاد یک سازوکار ارتباطی میان اسرائیل، ترکیه و سوریه است تا طرف‌ها از تحرکات نظامی یکدیگر مطلع باشند و از محاسبات اشتباه و برخوردهای ناخواسته جلوگیری شود.

در واقع، خطر اصلی در سوریه دیگر صرفا واکنش دمشق به حملات اسرائیل نیست؛ بلکه حضور رو به گسترش نیروهای ترکیه، احتمال برخورد مستقیم دو بازیگر نظامی قدرتمند را افزایش داده است.

رقابت آنکارا و تل‌آویو بر سر آینده سوریه

پس از سقوط بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، سوریه به میدان تازه‌ای برای رقابت قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل شده است. ترکیه با حمایت از دولت جدید دمشق، همکاری‌های نظامی خود با سوریه را گسترش داده و در آموزش نیروها، تأمین تجهیزات و تقویت ساختار نظامی این کشور نقش پررنگ‌تری گرفته است.

در مقابل، اسرائیل نگران شکل‌گیری یک ساختار نظامی سوری تحت حمایت ترکیه است؛ ساختاری که می‌تواند موازنه قدرت را تغییر داده و آزادی عمل اسرائیل در آسمان سوریه را محدود کند.

از همین رو، به نظر می‌رسد تل‌آویو در حال ترسیم یک خط قرمز برای آنکاراست: ترکیه می‌تواند در سوریه نفوذ سیاسی و اقتصادی داشته باشد، اما اسرائیل با تبدیل سوریه به یک پایگاه نظامی تحت نفوذ ترکیه مخالفت خواهد کرد.

با این حال، شواهد موجود نشان نمی‌دهد که اسرائیل یا ترکیه به‌دنبال جنگی تمام‌عیار باشند. مسئله اصلی، افزایش خطر یک درگیری محدود و ناخواسته است؛ به‌ویژه اگر یکی از حملات اسرائیل به کشته شدن نیروهای ترکیه منجر شود.

در چنین شرایطی، پرسش تعیین‌کننده دیگر این نیست که آیا تنش میان آنکارا و تل‌آویو افزایش خواهد یافت، بلکه این است که اردوغان در صورت کشته شدن نخستین نظامی ترکیه در حمله اسرائیل، چه واکنشی نشان خواهد داد؟ پاسخ به این سؤال می‌تواند مشخص کند بحران سوریه همچنان در سطح جنگ نفوذ و تهدید باقی می‌ماند یا به نخستین رویارویی مستقیم میان دو قدرت منطقه‌ای تبدیل خواهد شد.