نرگس حسینی در گفتوگو با ایسنا، در خصوص تفاوت وسواس با دقت بالا، گفت: یکی از اشتباهات رایج این است که هر فرد منظم یا حساس به نظافت را «وسواسی» مینامیم؛ در حالی که این دو با هم تفاوت اساسی دارند. فردی که دقت یا نظم بالایی دارد در واقع از مرتببودن لذت میبرد و اگر شرایط تغییر کند یا کاری مطابق میلش پیش نرود، معمولا میتواند خودش را با موقعیت سازگار کند و عملکرد روزمرهاش هم مختل نمیشود؛ اما در اختلال وسواس، موضوع اصلاً علاقه به تمیزی یا نظم نیست؛ فرد با افکار ناخواسته و مزاحمی روبهرو است که اضطراب زیادی ایجاد میکنند؛ افکاری مثل آلودهبودن، انتقال بیماری یا آسیبزدن به دیگران. شستن، ضدعفونیکردن یا تمیزکردن، تلاشی برای کاهش این اضطراب است، نه تمیزتر شدن. به همین دلیل هم این رفتارها معمولاً تکرار میشوند، زمان زیادی از فرد میگیرند و در نهایت زندگی، روابط یا عملکرد شغلی او را تحت تأثیر قرار میدهند.
وی با بیان اینکه برخی افراد برای آرامش به نظافت افراطی پناه میبرند، گفت: این رفتار در کوتاهمدت اضطراب را کاهش میدهد. فرض کنید فردی مدام این فکر را دارد که دستش آلوده شده یا ممکن است باعث انتقال بیماری شود. وقتی دستش را میشوید، برای مدتی آرام میشود. مشکل اینجاست که این آرامش موقتی است. هر بار که فرد به افکارش با رفتار وسواسی پاسخ میدهد، در واقع به مغز یاد میدهد که بدون انجام آن رفتار، تحمل اضطراب ممکن نیست. به همین دلیل، چرخه وسواس به مرور قویتر میشود. در واقع، آنچه تکرار میشود علاقه به تمیزی نیست، بلکه تلاش برای فرار از اضطراب است. همین موضوع باعث میشود رفتارهای وسواسی روزبهروز گستردهتر شوند.
خانواده نباید وارد چرخه وسواس شود
این روانشناس در خصوص اینکه خانوادهها در قبال افرادی که دچار وسواس هستند چه بایدها و نبایدهایی را باید انجام دهند، اظهار کرد: اولین قدم این است که وسواس را یک اختلال روانشناختی بدانند، نه لجبازی، ضعف اراده یا حساسیت بیش از حد. همچنین باید بدانند که وسواس با نصیحت یا سرزنش درمان نمیشود. جملاتی مثل «اینقدر حساس نباش» یا «خودت را جمعوجور کن» معمولاً فقط احساس درماندگی و شرم فرد را بیشتر میکند. از طرف دیگر، خانواده نباید ناخواسته وارد چرخه وسواس شود.
