برگزاری کارگاه آنلاین رشد و پرورش واقعیت مجازی

نورنیوز-گروه فرهنگی: سینمای جمهوری چک فیلم مستند «اگر کبوترها به طلا تبدیل می‌شدند» ساخته پپا لیوبویاتسکی را به عنوان نماینده خود در رقابت اسکار انتخاب کرده است. این فیلم که روایتی صمیمی و شخصی دارد، زندگی برادر و دو پسرعموی کارگردان را طی پنج سال دنبال می‌کند؛ سه نفری که اعتیاد به‌تدریج روابط، خانه‌ها و احساس امنیت آنها را از بین می‌برد.

آکادمی فیلم و تلویزیون چک اعلام کرده است که کارگردان در این مستند تلاش می‌کند بدون احساساتی شدن، دلایل سقوط این سه نفر و تاثیر آن بر تمام اعضای خانواده را بررسی کند.

لیوبویاتسکی برای روایت این داستان از ساختاری متفاوت بهره برده و تصاویر روزمره، خاطرات بازسازی‌شده، عکس‌های زنده، یادداشت‌های شخصی را در کنار یکدیگر قرار داده است.

«اگر کبوترها به طلا تبدیل می‌شدند» نخستین نمایش جهانی خود را در ماه فوریه و در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین تجربه کرد و در آنجا جایزه بهترین مستند بلند را به دست آورد.

تایوان نیز فیلم «داستانی مه‌آلود» ساخته چن یو-سون را وارد رقابت کرد، اثری که به یکی از دوره‌های تاریک تاریخ معاصر تایوان می‌پردازد. «داستانی مه‌آلود» با نگاهی به دوره موسوم به ترور سفید در تایوان، بخشی از تاریخ سیاسی این کشور را در قالب یک درام سینمایی روایت می‌کند. 

در همین حال، لتونی نیز فیلم «اولیا» ساخته ویستورس کایریس را به عنوان نماینده خود در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی اسکار ۲۰۲۷ انتخاب کرده است.

«اولیا» داستان دختری نوجوان در لتونی سال ۱۹۶۴ را روایت می‌کند که نزدیک به دو متر قد دارد؛ ویژگی‌ای که باعث نگرانی خانواده‌اش شده است. او برای پیوستن به یک تیم معتبر بسکتبال به شهر ریگا فرستاده می‌شود و مسیر زندگی‌اش در مواجهه با جامعه و شرایط تازه تغییر می‌کند.

با آغاز فرایند معرفی فیلم از سوی کشورها برای رقابت اسکار ۲۰۲۷ در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی، اتریش فیلم «رُز» ساخته مارکوس شلاینزر، کوزوو فیلم «دوا» به کارگردانی بلرتا باشولی، لیتوانی فیلم «چگونه در زمان جنگ طلاق بگیریم» به کارگردانی آندریوس بلاژویچیوس، اسلواکی فیلم «سیل» به کارگردانی مارتین گوندا، ترکیه«مثل درختی بی‌شاخ و برگ» به کارگردانی تونچ داووت و سوئیس مستند فلسطینی «چه کسی هنوز زنده است» ساخته  نیکلاس وادیموف را به آکادمی اسکار معرفی کرده‌اند. 

از نود و نهمین مراسم اسکار، قوانین مربوط به فرآیند ارسال آثار تغییر کرد و به فیلم‌های غیرانگلیسی زبان اجازه داده شد در صورتی که در یک جشنواره بین‌المللی فیلم جایزه‌ای را کسب کنند، در این مراسم شرکت کنند. این جشنواره‌ها و جوایز ویژه آنها عبارتند از: برلین (خرس طلایی)، بوسان (جایزه بهترین فیلم)، کن (نخل طلا)، ساندنس (جایزه بزرگ هیات داوران سینمای جهان)، تورنتو (جایزه پلتفرم) و ونیز (شیر طلایی).

بر این اساس تاکنون فیلم «نامه‌های زرد» (برنده خرس طلایی جشنواره برلین) ساخته ایلکر چاتاک، «فیورد» (برنده نخل طلای کن) به کارگردانی کریستین مونجیو و همچنین فیلم «شرم و پول» (برنده جایزه بزرگ جشنواره ساندنس) به کارگردانی ویسار مورینا در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی نود ونهمین دوره جوایز سینمایی اسکار حضور خواهند داشت.

آخرین مهلت معرفی فیلم از سوی کشورها برای شرکت در رقابت اسکار (شاخه بهترین فیلم بین‌المللی) ۳۰ سپتامبر (۸ مهرماه) اعلام شده و فهرست ۱۵ نامزد اولیه این شاخه نیز روز ۱۵ دسامبر (۲۴ آذر) و نامزدهای نهایی اسکار هم روز ۲۱ ژانویه (اول بهمن) اعلام خواهد شد. 

به گزارش ایسنا، سینمای جمهوری چک فیلم مستند «اگر کبوترها به طلا تبدیل می‌شدند» ساخته پپا لیوبویاتسکی را به عنوان نماینده خود در رقابت اسکار انتخاب کرده است. این فیلم که روایتی صمیمی و شخصی دارد، زندگی برادر و دو پسرعموی کارگردان را طی پنج سال دنبال می‌کند؛ سه نفری که اعتیاد به‌تدریج روابط، خانه‌ها و احساس امنیت آنها را از بین می‌برد.

آکادمی فیلم و تلویزیون چک اعلام کرده است که کارگردان در این مستند تلاش می‌کند بدون احساساتی شدن، دلایل سقوط این سه نفر و تاثیر آن بر تمام اعضای خانواده را بررسی کند.

لیوبویاتسکی برای روایت این داستان از ساختاری متفاوت بهره برده و تصاویر روزمره، خاطرات بازسازی‌شده، عکس‌های زنده، یادداشت‌های شخصی را در کنار یکدیگر قرار داده است.

«اگر کبوترها به طلا تبدیل می‌شدند» نخستین نمایش جهانی خود را در ماه فوریه و در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین تجربه کرد و در آنجا جایزه بهترین مستند بلند را به دست آورد.

تایوان نیز فیلم «داستانی مه‌آلود» ساخته چن یو-سون را وارد رقابت کرد، اثری که به یکی از دوره‌های تاریک تاریخ معاصر تایوان می‌پردازد. «داستانی مه‌آلود» با نگاهی به دوره موسوم به ترور سفید در تایوان، بخشی از تاریخ سیاسی این کشور را در قالب یک درام سینمایی روایت می‌کند. 

در همین حال، لتونی نیز فیلم «اولیا» ساخته ویستورس کایریس را به عنوان نماینده خود در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی اسکار ۲۰۲۷ انتخاب کرده است.

«اولیا» داستان دختری نوجوان در لتونی سال ۱۹۶۴ را روایت می‌کند که نزدیک به دو متر قد دارد؛ ویژگی‌ای که باعث نگرانی خانواده‌اش شده است. او برای پیوستن به یک تیم معتبر بسکتبال به شهر ریگا فرستاده می‌شود و مسیر زندگی‌اش در مواجهه با جامعه و شرایط تازه تغییر می‌کند.

با آغاز فرایند معرفی فیلم از سوی کشورها برای رقابت اسکار ۲۰۲۷ در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی، اتریش فیلم «رُز» ساخته مارکوس شلاینزر، کوزوو فیلم «دوا» به کارگردانی بلرتا باشولی، لیتوانی فیلم «چگونه در زمان جنگ طلاق بگیریم» به کارگردانی آندریوس بلاژویچیوس، اسلواکی فیلم «سیل» به کارگردانی مارتین گوندا، ترکیه«مثل درختی بی‌شاخ و برگ» به کارگردانی تونچ داووت و سوئیس مستند فلسطینی «چه کسی هنوز زنده است» ساخته  نیکلاس وادیموف را به آکادمی اسکار معرفی کرده‌اند. 

از نود و نهمین مراسم اسکار، قوانین مربوط به فرآیند ارسال آثار تغییر کرد و به فیلم‌های غیرانگلیسی زبان اجازه داده شد در صورتی که در یک جشنواره بین‌المللی فیلم جایزه‌ای را کسب کنند، در این مراسم شرکت کنند. این جشنواره‌ها و جوایز ویژه آنها عبارتند از: برلین (خرس طلایی)، بوسان (جایزه بهترین فیلم)، کن (نخل طلا)، ساندنس (جایزه بزرگ هیات داوران سینمای جهان)، تورنتو (جایزه پلتفرم) و ونیز (شیر طلایی).

بر این اساس تاکنون فیلم «نامه‌های زرد» (برنده خرس طلایی جشنواره برلین) ساخته ایلکر چاتاک، «فیورد» (برنده نخل طلای کن) به کارگردانی کریستین مونجیو و همچنین فیلم «شرم و پول» (برنده جایزه بزرگ جشنواره ساندنس) به کارگردانی ویسار مورینا در شاخه بهترین فیلم بین‌المللی نود ونهمین دوره جوایز سینمایی اسکار حضور خواهند داشت.

آخرین مهلت معرفی فیلم از سوی کشورها برای شرکت در رقابت اسکار (شاخه بهترین فیلم بین‌المللی) ۳۰ سپتامبر (۸ مهرماه) اعلام شده و فهرست ۱۵ نامزد اولیه این شاخه نیز روز ۱۵ دسامبر (۲۴ آذر) و نامزدهای نهایی اسکار هم روز ۲۱ ژانویه (اول بهمن) اعلام خواهد شد. 

انتهای پیام

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط‌عمومی گروه سینمایی هنرو تجربه، فیلم مستند سینمایی «شیون کُلیائی» ساخته زانیار عزیزی نگاهی به منطقه کُلیائی در استان کرمانشاه دارد؛ منطقه‌ای که از نظر تاریخ، فرهنگ و هنر موسیقی، پیشینه‌ای غنی و منحصربه‌فردی دارد.

این مستند با تمرکز بر موسیقی فولکلور، تاریخ و آیین‌های این خطه از ایران، تلاش می‌کند بخشی از فرهنگ و میراث موسیقایی منطقه کُلیائی را ثبت و روایت کند.

«شیون کُلیائی» از ساعت ۱۷ چهارشنبه ۲۸ مردادماه در بخش اکران هنر و تجربه پلتفرم هاشور در دسترس علاقه‌مندان سینمای مستند قرار می‌گیرد.

این فیلم پیش‌ازاین در قالب اکران سینمایی گروه «هنر و تجربه» به‌نمایش‌درآمده و اکران آنلاین آن  ادامه مسیرنمایش این مستند برای مخاطبان سراسر کشور است.

عوامل این مستند عبارت‌اند از: تهیه‌کننده و کارگردان: زانیار عزیزی، تصویربردار: زانیار عزیزی، وحید بیوته و سعید سلطانی، تدوینگر: زانیار عزیزی، صدابردار: زانیار عزیزی, نادر تاج‌آبادی, کیومرث سبحانی، صداگذار: رامین ابوالصدق

۵۹۲۴۳ کد مطلب 2262542

به گزارش شهرآرانیوز؛ مستند بلند «روباه و ماه صورتی» ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی پس از دریافت جایزه بهترین فیلم از جشنواره‌های آمستردام (ایدفا)، داک‌ویل بلژیک، فول‌فریم آمریکا و دوربان آفریقای جنوبی، جایزه جدید خود را از جشنواره پریفریاس پرتغال دریافت کرد تا شانس این مستند برای حضور در جوایز آکادمی اسکار ۲۰۲۷ افزایش پیدا کند.

این سی و پنجمین جایزه جهانی این فیلم پس از شرکت در پنجاه جشنواره جهانی تاکنون است.

پیش‌تر نیز مستند «روباه و ماه صورتی» با حضور در جشنواره داک ایرلند توانست لوح افتخار ویژه جشنواره را بدست آورد.

جشنواره پریفریاس، نخستین دوره خود را در سال ۲۰۱۳ برگزار کرد و از آن تاریخ تا کنون سالانه توسط انجمن فرهنگی پرتغال در دو شهر ماروائو پرتغال و والنسیای اسپانیا برگزار شده است.

این فیلم که به صورت کامل با یک موبایل توسط خود ثریا به عنوان شخصیت اصلی فیلم تصویربرداری شده ، توسط مهرداد اسکویی از راه دور کارگردانی شده است.

تیم تهیه و تهیه‌کنندگان اجرایی و نیز تیم کارگردانی فیلم در حال حاضر در حال کار جدی روی کارزار اسکار فیلم هستند و امیدوارند این فیلم به فهرست اولیه نامزدهای اسکار بهترین مستند بلند (فهرست ۱۵‌تایی) راه پیدا کند.

در ادامه حتما بخوانید کارگردان چرخ گردون ۲: فیلم می‌سازیم تا بگوییم ایران مهد اندیشه و تفکر است

عوامل سازنده فیلم «روباه و ماه صورتی» عبارتند از: تهیه‌کنندگان: مهرداد اسکویی، سیاوش جمالی، کارگردانان: مهرداد اسکویی، ثریا اخلاقی ، تصویر و صدا: ثریا اخلاقی، تدوین : امیر ادیب‌پرور، نویسندگان: مهرداد اسکویی، امیرادیب پرور، سیاوش جمالی، صداگذاری و میکس صدا : حسین قورچیان، کارگردان انیمیشن: محمد لطفعلی، آهنگساز: افشین عزیزی، رنگ آمیزی تصاویر: حمیدرضا فطوره چیان، مدیر تولید: مسعود شکرنیا، دستیاران کارگردان: مسعود شکرنیا، همراز رحیمی، طراح گرافیک و پوستر: بتی بریران، طراحی نشان فیلم و پوستر: علی باقری ، طراح تیتراژ و صدابرداری استودیویی: حامد کیان، ترجمه زیرنویس به انگلیسی : بونا الخاص ، زیرنویس: رضا تاری‌وردی، ساخت تریلر: عطا مهراد، مسئول آرشیو: پریسا اسکویی.

در ادامه حتما بخوانید جشنواره لوکارنو برندگانش را شناخت

پخش کننده جهانی: شرکت فرانسوی Cat & Docs، پخش کننده در آمریکای شمالی: شرکت Kino Lorber، تولید سال: ۱۴۰۴، رنگی، مستند انیمیشن، ۷۶ دقیقه

منبع: ایسنا

ریحانه اسکندری: کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (۱۹ اوت ۱۹۵۳) نه تنها یک نقطه عطف ژئوپلیتیک و سیاسی در تاریخ معاصر ایران بود، بلکه عمیق‌ترین تکانه روانی و فرهنگی را بر پیکره روشنفکری و جریان‌های ادبی وارد ساخت. سرنگونی دولت قانونی محمد مصدق طی عملیات مشترک سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا و آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا، امیدهای ناشی از ملی‌شدن صنعت نفت و استقرار دموکراسی نوپا را نابود کرد.

این رویداد موجب پیدایش جریانی ساختاریافته تحت عنوان «ادبیات شکست» شد. ادبیات فارسی پس از این برهه، با گذار از رئالیسم مستقیم و صریح دهه‌های ۱۳۲۰ و اوایل ۱۳۳۰، به سمت نمادگرایی پیچیده، تمثیل‌های اسطوره‌ای و یاس فلسفی-سیاسی حرکت کرد تا هم تروماهای جمعی را صورت‌بندی کند و هم از تیغ سانسور رژیم پهلوی بگریزد. تجلی کودتا و مصدق در شعر نو فارسی: از نمادگرایی منجمد تا اسطوره‌سازی سیاسی

شعر نو فارسی پس از سال ۱۳۳۲ بیشترین سهم را در ثبت روان‌شناختی شکست نهضت ملی ایفا کرد. فضای سرد، منجمد و استعاری اشعار این برهه، بازتاب‌دهنده جامعه‌ای بود که دچار فروپاشی روانی و انسداد سیاسی شده بود.

به باور منتقدان ادبی، مهدی اخوان ثالث (م. امید) برجسته‌ترین شاعر جریان پس از ۲۸ مرداد است. اخوان با تلفیق زبان حماسی خراسان و ساختار نیمایی، فضای یاس‌آلود پس از سرنگونی دولت مصدق را به نمادهای جاودانه تبدیل کرد. شعر معروف «زمستان» (سروده ۱۳۳۴) نماد کاملی از انسداد سیاسی، بدگمانی همگانی و سرکوب آزادی‌ها پس از کودتاست. واژگانی چون «سرما»، «تاریکی» و «دربستگی» استعاره از حکومت نظامی و ناامیدی حاکم بر جامعه است؛ آنجا که می‌سراید: «سلامت را نمی‌خواهند پاسخ‌گفت / هوا دلگیر، درها بسته‌، سرها در گریبان‌، دست‌ها پنهان / نفس‌ها ابر، دل‌ها خسته و غمگین ... زمستان است».

در اثری دیگر با نام «قصه شهر سنگستان» (سروده ۱۳۳۹)، اخوان داستان شکست مصدق، یغمای نفت و سنگ‌شدن مردم را در قالبی تمثیلی و اسطوره‌ای روایت می‌کند. در این شعر، شهزاده‌ای خسته که چشمانش را با دستانش پوشانده، نماد دکتر محمد مصدق است که در برابر غارت ثروت‌های ملی و بی‌تفاوتی مردمی که به سنگ بدل شده‌اند، آواره و پیر شده است. علاوه بر این، اخوان در شعر «تسلی و سلام» که آن را به صورت رمزی به دکتر محمد مصدق اهدا کرد، با مطلع «دیدی دلا که یار نیامد / گَرد آمد و سوار نیامد»، به ستایش ایستادگی نخست‌وزیر برکنارشده پرداخت. شعر «خانه‌ام آتش گرفته است» نیز از نخستین سروده‌های نیمایی اخوان است که مستقیما به واقعه کودتا و حمله به خانه مصدق اشاره دارد.

تأثیر کودتا در آثار سایر بزرگان شعر نو نیز ابعاد گوناگونی یافت. احمد شاملو فضای پس از کودتا را با شعر «سال بد / سال باد / سال شک ...» توصیف کرد که نشان‌دهنده فروپاشی اعتماد روشنفکران و سرکوب شدید گروه‌های سیاسی بود.

نیما یوشیج نیز با بهره‌گیری از نماد «شب» و سرودن اشعاری چون «دل فولادم»، فضای کودتا را بازآفرینی کرد، اگرچه نیما برخلاف برخی شاعران جوان‌تر، از تسلیم مطلق به نوستالژی شکست امتناع می‌ورزید. هوشنگ ابتهاج (سایه) و نادر نادرپور با شعر «چاره» ناامیدی حاکم بر فضای روشنفکری را به تصویر کشیدند. در این میان، برخی پژوهشگران ادبی، نظیر سایه اقتصادی‌نیا، با نگاهی نقادانه بر این باورند که اگرچه کودتا واقعه‌ای ملی و ویرانگر بود، اما نباید تمامی جریان‌های ناامیدی در شعر نو فارسی را صرفاً به ۲۸ مرداد تقلیل داد؛ بلکه بخشی از این یاس، ریشه در تحولات ساختاری و فردی شاعران آن عصر دارد. محمد مصدق بازنمایی کودتا و سقوط دولت ملی در ادبیات داستانی: داستان کوتاه و رمان

ادبیات داستانی ایران پس از سال ۱۳۳۲، بازتاب‌دهنده تجربیات زیسته جامعه‌ای بود که زیر بار سانسور، فقر و بازگشت دیکتاتوری کمر خم کرده بود. داستان‌نویسان ایرانی با استفاده از تکنیک‌های نمادین و ارجاعات پنهان زمانی، به ثبت این واقعه پرداختند.

غلامحسین ساعدی در داستان کوتاه «دو برادر»، یکی از دقیق‌ترین ارجاعات متنی به کودتای ۲۸ مرداد را خلق کرده است. ساعدی با درج عبارت «ذخیره برای روزهای آینده. مردادماه سی و دو»، داستان را به شکل مستقیم به واقعه کودتا پیوند می‌زند.

این عبارت نمادی از ذخیره‌سازی روانی، انزواطلبی و ترسی است که پس از سقوط دولت مصدق در لایه‌های مختلف جامعه ایران نهادینه شد. ابراهیم گلستان نیز که خود به عنوان عکاس و مستندساز از نزدیک وقایع دادگاه مصدق و حوادث نفت را ثبت کرده بود، در داستان کوتاه «درخت‌ها» از مجموعه داستانی خود، به شکلی تمثیلی و نمادین فضای جامعه ایران پس از کودتای ۱۳۳۲ را تحلیل می‌کند. درختان در اثر گلستان، استعاره‌ای از جامعه‌ای ریشه‌دار اما آسیب‌دیده هستند که در برابر طوفان حوادث سیاسی و مداخله خارجی بی‌دفاع مانده‌اند.

در عرصه رمان‌های کلان، سیمین دانشور در سووشون اگرچه وقایع اشغال ایران در جنگ جهانی دوم را روایت می‌کند، اما ساختار روان‌شناختی شکست، استعمارزدایی و سرکوب هویت ملی را به گونه‌ای صورت‌بندی می‌کند که پیش‌درآمدی بر کودتای ۲۸ مرداد و فروپاشی دموکراسی است. 

و در رمان جزیره سرگردانی نیز تأثیرات تاریخی این برهه بر نسل‌های بعدی روشنفکران را به تصویر می‌کشد. جلال آل‌احمد نیز در رمان تمثیلی نون والقلم، با بازآفرینی یک حکومت تاریخی، شکست جنبش‌های مردمی، خیانت روشنفکران و انفعال گروه‌های سیاسی در جریان نهضت ملی شدن نفت را به باد انتقاد می‌گیرد.

یکی از آثار مهم در این باره «تابستان همان سال» از ناصر تقوایی است. این داستان در سال ۱۳۴۲  در مجله‌ی آرش منتشر شد.  داستانی که سراسر شکست و یأس و افسردگی کارگران و جوانان در سال‌های دهه‌ی ۱۳۳۰ را به تصویر می‌کشد که به مرگ یکی از شخصیت‌های محوری می‌انجامد. ناصر تقوایی در این اثر رنج و عذابی که شخصیت‌ها تحمل می‌کنند را در دیالوگ‌ها و اتفاقات روایت می‌کند. ادبیات نمایشی، رمان‌های مصور و بازآفرینی معاصر در ادبیات دیاسپورا و جهان

بازتاب کودتای ۲۸ مرداد و شخصیت مصدق فراتر از ادبیات کلاسیک و شعر نو رفته و در ادبیات نمایشی، رمان‌های گرافیکی و ادبیات داستانی جهان نیز تجلی یافته است.

در حوزه ادبیات نمایشی ایران، نمایشنامه «راپورت‌های شبانه دکتر مصدق» به نویسندگی و کارگردانی اصغر خلیلی به بررسی ابعاد زندگی دکتر محمد مصدق از زمان ملی شدن صنعت نفت تا محاکمه و مرگ او در احمدآباد می‌پردازد. این اثر با تمرکز بر گزارش‌های امنیتی و جاسوسی شبانه، تنهایی و محاصره سیاسی نخست‌وزیر وقت را مجسم می‌سازد. همچنین محمد چرم‌شیر در نمایشنامه «تیغ کهنه»، مناسبات خانوادگی و اجتماعی را در بستر ملتهب روزهای منتهی به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تحلیل می‌کند. تصویری از اجرای پشت صحنه اجرای «راپورت‌های شبانه دکتر مصدق»

در ادبیات داستانی دیاسپورا و آثار بین‌المللی، کودتای ۱۳۳۲ به موضوعی محوری برای درک خاورمیانه معاصر بدل شده است. رمان مصور تعاملی «عملیات آژاکس» که توسط دانیل بورون، مایک ده‌سیو و جیسون مک‌نامارا بر اساس تحقیقات استیفن کینزر خلق شد، اسناد طبقه‌بندی‌شده سازمان سیا را به روایتی مصور و جذاب تبدیل کرده است.

این اثر نقشی کلیدی در بازنمایی بصری سقوط دموکراسی ایران برای مخاطبان غربی ایفا نموده است. در کنار آن، مرجان کمالی در رمان «فروشگاه نوشت‌افزار»  ماجرای عاشقانه‌ای را روایت می‌کند که پیوند ناگسستنی با آشوب‌های ۲۸ مرداد و حمله خشونت‌آمیز به خانه مصدق دارد؛ کودتا در این رمان، نیروی مخرب تاریخی است که تقدیر شخصی افراد را منهدم می‌سازد. یاسمن درزنیک نیز در رمان «سرود مرغ گرفتار» با محوریت زندگی فروغ فرخزاد، بستر اجتماعی و سیاسی ایران را از صعود رژیم پهلوی تا کودتای ۱۳۳۲ و پیامدهای ناگوار آن بر حقوق زنان و فضای فرهنگی به تصویر کشیده است.

اثر ادبی- نمایشی نویسنده - پدیدآورنده قالب اثر نحوه بازنمایی کودتا و مصدق راپورت‌های شبانه دکتر مصدق اصغر خلیلی نمایشنامه / تئاتر روایت مستند از ملی‌شدن نفت، دادگاه نظامی و حصر مصدق در احمدآباد. عملیات آژاکس (Operation Ajax) دانیل بورون و گروه Cognito Comics رمان گرافیکی (Graphic Novel) اقتباس بصری از اسناد سیا و روایت جاسوسی مداخله آمریکا و بریتانیا. فروشگاه نوشت‌افزار (The Stationery Shop) مرجان کمالی رمان داستانی (دیاسپورا) کودتای ۲۸ مرداد به عنوان عامل گسست روانی، عاطفی و تقدیر شخصیت‌های داستان. سرود مرغ گرفتار (Song of a Captive Bird) یاسمن درزنیک رمان بیوگرافیک داستانی ترسیم بستر اختناق پس از کودتا و تأثیر آن بر زندگی روشنفکران و شاعران زن. سینمایی که از فضای سیاسی جامعه و تاریخش بی‌تاثیر نماند

سینمای ایران و جهان نیز مانند ادبیات، بازتاب‌های مهمی از جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و پیامدهای سیاسی-اجتماعی آن را در قالب فیلم‌های داستانی و مستند به تصویر کشیده است. این آثار گاه مستقیما به وقایع روز کودتا و شخصیت دکتر مصدق پرداخته‌اند و گاه بستر تاریخی آن را برای روایت داستانی خود انتخاب کرده‌اند. نام اثر کارگردان - سازنده قالب اثر نحوه بازنمایی کودتا و مصدق یک اتفاق ساده شیرین نشاط فیلم سینمایی روایت زندگی چهار زن در روزهای ملتهب کودتای ۲۸ مرداد؛ تمرکز بر تأثیر فروپاشی دموکراسی بر سرنوشت فردی و عاطفی شخصیت‌ها. جنگ نفت‌کش‌ها بزرگمهر رفیعا فیلم مستند - داستانی بررسی ریشه‌های تاریخی مداخله بریتانیا و آمریکا در ملی‌شدن صنعت نفت و نقش دستگاه‌های امنیتی در سقوط دولت مصدق. کودتای ۵۴ تقی امیرایی فیلم مستند مستند پژوهشی افشاگرانه با بهره‌گیری از مصاحبه‌ها و اسناد سانسورشده؛ تمرکز بر نقش مستقیم «نورمن داربیشر» (مامور MI۶) در طراحی عملیات. مصدق مصطفی رزاق‌کریمی فیلم مستند پرتره‌ای تاریخی از زندگی، محاکمه نظامی و سال‌های حصر خانگی دکتر محمد مصدق در احمدآباد. شب واقعه شهرام اسدی فیلم سینمایی ارجاع به التهابات سیاسی دهه ۱۳۳۰ و فضای امنیتی حاکم بر کشور در آستانه و پس از کودتا. تابستان همان سال محمود کلاری فیلم سینمایی برداشتی شاعرانه که در بازه زمانی کودتا رخ می‌دهد تصویری از فیلم «تابستان همان سال»

در مدیوم تلویزیون و شبکه نمایش خانگی نیز مجموعه متعدد و شاخصی به بازنمایی مستقیم یا تمثیلی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و تبعات آن پرداخته‌اند. نام اثر کارگردان - سازنده مدیوم / سال نحوه بازنمایی کودتا و مصدق شهرزاد (فصل اول) حسن فتحی شبکه نمایش خانگی (۱۳۹۴) گره‌خوردن درام عاشقانه با سیاست؛ نقطه آغاز داستان، روز ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و دستگیری فرهاد (روزنامه‌نگار طرفدار مصدق) است که کودتا را به عنوان نیروی مخرب زندگی فردی تصویر می‌کند. معمای شاه محمدرضا ورزی تلویزیون (۱۳۹۴) روایت رسمی و تاریخی از حوادث سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷؛ اختصاص چندین قسمت مستندگونه به ملی‌شدن صنعت نفت، نقش مصدق، آیت‌الله کاشانی و جزییات عملیات آژاکس. در چشم باد مسعود جعفری جوزانی تلویزیون (۱۳۸۷) بازخوانی تاریخ معاصر از میرزا کوچک‌خان تا فتح خرمشهر؛ یکی از بخش‌های محوری سریال به حضور شخصیت اصلی در تهرانِ دهه ۳۰ و التهابات سیاسی روز کودتا می‌پردازد. خائن‌کشی (نسخه سریال) مسعود کیمیایی شبکه نمایش خانگی (۱۴۰۲) روایت داستان سرقت از بانک ملی توسط گروهی از آزادی‌خواهان هم‌زمان با ملی‌شدن نفت برای تامین اعتبار دولت مصدق؛ اشاره مستقیم به تنهایی مصدق و کودتا. شب دهم حسن فتحی تلویزیون (۱۳۸۰) با وجود تمرکز بر اواخر دوره پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم، بستر اجتماعی و انسداد سیاسیِ شکل‌گرفته پس از سقوط دولت ملی را به تصویر می‌کشد. سال‌های مشروطه / عمارت فرنگی محمدرضا ورزی تلویزیون (۱۳۸۸) پرداخت مستقیم به شخصیت‌های تاریخی؛ به‌ویژه در عمارت فرنگی که محوریت داستان بر دوره سقوط قاجار، پهلوی اول و وقایع منتهی به سقوط مصدق قرار دارد. تصویری از سریال «در چشم باد»

کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سقوط دولت دکتر محمد مصدق، عمیق‌ترین ردپای استعاری و مضمونی را در ادبیات معاصر ایران بر جای گذاشت.

این رویداد تاریخی، فرم ادبیات فارسی را از صراحت به سمت نمادگرایی منجمد، تمثیل‌های اسطوره‌ای و ادبیات یاس سوق داد. از «زمستان» و «قصه شهر سنگستان» اخوان ثالث تا داستان‌های کوتاه ساعدی و گلستان، و در ادامه تا رمان‌های مصور و ادبیات دیاسپورا در سطح بین‌المللی، کودتای ۱۳۳۲ نه فقط به عنوان یک شکست سیاسی، بلکه به عنوان نقطه‌ای که مسیر مدرنیته، دموکراسی و هویت ملی ایران را دگرگون ساخت، در حافظه ادبی جهان ثبت شده است.

ادبیات فارسی توانست ترومای حاد ناشی از سرکوب دموکراسی را به یک میراث پایداری فرهنگی و اسطوره فراتاریخی از مقاومت تبدیل کند.

۵۹۲۴۴ کد مطلب 2262475