اجتماعی
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، بهرهبرداری از نخستین نیروگاه زمینگرمایی ایران در مشگینشهر با ظرفیت 5 مگاوات، تنها یک خبر صرف درباره تولید برق نیست؛ این اتفاق، دروازهٔ تازهای به سوی دانش مهار گرمای باطن زمین برای ایرانیان گشوده است.
این پروژه 10 میلیون یورویی که روی مخزنی با پتانسیل 250 تا 400 مگاوات ساخته شده، در اصل یک آزمایشگاه بزرگ علمی است که چندین رشتهٔ مختلف را کنار هم نشانده است. برای درک شیرینی این دستاورد، بهتر است از دریچهٔ علم به آن نگاه کنیم:
موتور محرک؛ کوهی که انتهایش کوره است
همهٔ ما میدانیم که هرچه به مرکز زمین نزدیکتر شویم، گرما بیشتر میشود. اما برای اینکه این گرما به درد بخورد، طبیعت باید یک معجزهٔ سهگانه را کنار هم بچیند: اول یک کورهٔ آتشین (مثل تودهٔ ماگمای کمعمق)، دوم یک مخزن سنگی با خللوفرج که آب در آن راحت رفتوآمد کند و سوم یک درب قابلمه یا همان لایهٔ سنگی محکم که جلوی فرار بخار را بگیرد.
سبلان، این کوه آتشفشانی خاموش اما همچنان داغ، دقیقاً همین سه عنصر را دارد: در اعماق آن، یک کورهٔ طبیعی (محفظه ماگمایی) قرار دارد که آب زیرزمینی را به بخار فوقداغ تبدیل میکند. جالب است بدانید که مخزن این نیروگاه در منطقهٔ «دره موئیل» حدود 19 کیلومتر مربع مساحت دارد و دمای سیال داغ آنجا در لایههای عمیق به 260 تا 270 درجه سانتیگراد میرسد؛ یعنی آنقدر داغ که به راحتی میتواند توربینها را بچرخاند.
نقشهبرداری از اعماق؛ دیدنِ زمین بدون حفاری!
شاید جذابترین بخش این پروژه، ماجرای پیدا کردن همین مخزن باشد. دانشمندان برای اینکه سرسختانه شروع به حفاری نکنند، اول با یک ترفند هوشمندانه، از زیرپای خود «عکسبرداری» میکنند. آنها با دستگاههای بسیار حساسی، امواج مغناطیسی طبیعی زمین را اندازه گرفتند تا بفهمند هر لایهای در عمق، چقدر برقرسان است.
بر اساس یک قاعدهٔ جالب در علم زمین، وقتی آب داغ به سنگ میخورد و واکنش نشان میدهد، در دماهای معمولی (کمتر از 200 درجه) نوعی گلِ رس (مشابه خاکِ سفالگری) تولید میکند که برق را خیلی خوب هدایت میکند. اما در دماهای بالاتر از 200 درجه، این رس به کانیهای دیگری تبدیل میشود که برق را کمتر هدایت میکنند.
