فرهنگی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در سرزمینی که بادهای گرم جنوب شرق، قصههای هزارساله را از میان نخلستانها، ریگزارها و کوههای مکران عبور میدهند، گاهی انسانی متولد میشود که خود به صدای یک جغرافیا تبدیل میشود؛ کسی که نه با قلم، بلکه با نغمه، تاریخ و فرهنگ سرزمینش را روایت میکند. شامگاه چهارشنبه 31 تیرماه، یکی از همین صداهای ماندگار خاموش شد؛ شیرمحمد اسپندار، استاد برجسته موسیقی نواحی ایران و شناختهشدهترین نوازنده ساز دونَلی، پس از نزدیک به یک قرن زندگی، چشم از جهان فروبست و میراثی بزرگ را برای فرهنگ ایران به یادگار گذاشت. تازهترین دونلی نوازیِ شیرمحمد اسپندار + فیلم
مرگ او تنها از دست رفتن یک نوازنده نیست؛ وداع با یکی از آخرین راویان زنده موسیقی بلوچ است؛ هنرمندی که سالها با دو نی ساده، صدای مردمان جنوب شرق ایران را از روستاهای بمپور تا بزرگترین صحنههای فرهنگی جهان رساند و نام بلوچستان را در حافظه موسیقی ایران ماندگار کرد.
مردی که صدای بلوچستان شد
شیرمحمد اسپندار در شهرستان بمپور استان سیستان و بلوچستان به دنیا آمد؛ هرچند درباره سال تولدش روایتهای متفاوتی وجود دارد. برخی منابع سال 1306 و برخی دیگر 1310 را ثبت کردهاند و خود او نیز بارها گفته بود که شناسنامهاش با چند سال تأخیر صادر شده است.
او در خانوادهای رشد کرد که موسیقی بخشی از زندگی روزمره مردم بود؛ موسیقیای که نه در کلاس درس، بلکه در جشنها، آیینها، عروسیها، سفرها و قصههای شبانه جریان داشت.
سالهای نوجوانی، برای یافتن فرصت بیشتر و آموختن موسیقی، راهی کراچی پاکستان شد؛ سفری که مسیر زندگی او را تغییر داد. اسپندار بعدها روایت میکرد که نواختن دونَلی را نه نزد استاد و نه در کلاس آموزشی، بلکه تنها با دقت به حرکت انگشتان نوازندهای آموخته است که همزمان روی دو نی مینواخت.
همین شیوه خودآموخته، سالها بعد او را به بزرگترین استاد دونَلی ایران تبدیل کرد؛ هنرمندی که نامش با این ساز پیوندی ناگسستنی یافت.
دونَلی؛ سازی که با نفس جان میگیرد
برای بسیاری از مردم ایران، نام دونَلی با نام شیرمحمد اسپندار شناخته میشود؛ سازی که شاید کمتر از تار، سهتار یا کمانچه شناخته شده باشد، اما یکی از پیچیدهترین و دشوارترین سازهای بادی موسیقی نواحی …
