سخنگوی ستاد تشییع رهبر شهید: نخستین گام در خونخواهی «انتقام» است

آدم‌ها در طول زندگی شان فقدان‌های زیادی را تجربه می‌کنند، بعضی را زودتر می‌پذیرند و با بعضی دیگر سال‌ها زندگی می‌کنند، اما از میان همه فقدان ها، رفتن پدرومادر چیز دیگری است. انگار با رفتن آن ها، بخشی از خانه، بخشی از خاطرات و بخشی از خود آدم هم برای همیشه از دست می‌رود. برای همین است که جوامع انسانی، برای سوگ آیین ساخته‌اند. ختم، هفتم و چهلم فقط رسم‌هایی برای یادکردن از کسی که رفته نیستند، راه‌هایی هستند برای اینکه آدم داغ دار بداند در این مصیبت تنها نمانده است.

آدم‌ها دورش جمع می‌شوند، دستش را می‌گیرند، در آغوشش می‌کشند و با حضورشان می‌گویند: «تسلیت می‌گوییم، می‌فهمیم چه می‌کشید.» چهلم، اما معمولا یک نقطه مهم در مسیر سوگ است، چهل روز گذشته و آدم کم کم باید با واقعیت نبودن کنار بیاید. باید بپذیرد که آن صدا دیگر شنیده نمی‌شود، آن چهره دیگر دیده نمی‌شود و آن دستی که همیشه پناه بوده، دیگر روی شانه اش قرار نمی‌گیرد. اما ما به چهلم پدرمان رسیده‌ایم و هنوز باور نکرده‌ایم که او رفته است. 

این داغ، انگار با همه داغ‌ها فرق دارد. چهل روز از خاک سپاری رهبر شهید گذشته، اما هنوز نبودنش برایمان واقعی نشده است. هنوز بخشی از وجودمان منتظر است که دوباره او را ببینیم، صدایش را بشنویم و خیالمان راحت شود که پدر هنوز هست، که هنوز می‌شود به او تکیه کرد؛ و شاید سخت‌ترین بخش این داغ همین باشد که همه عزادارند.

اینجا دیگر کسی نیست که فقط برای تسلیت گفتن به سراغ دیگری برود، چون هرکس دستی را برای تسلیت دراز می‌کند، خودش هم صاحب عزاست. هر کس دیگری را در آغوش می‌کشد، بخشی از داغ خودش را هم با او قسمت می‌کند و او هم متقابلا این داغ داری را منتقل می‌کند، داغی که حالا مشترک برای یک ملت است. 

چشم‌هایی که روبه روی هم قرار می‌گیرند، به جای تسلیت، یک پرسش مشترک دارند: «حالا با نبودنش چه کنیم؟» در چنین سوگی، کلمات هم کم می‌آورند. «تسلیت می‌گویم» برای داغی که هنوز باور نشده، چه معنایی دارد؟ چگونه می‌شود به کسی گفت «صبور باش» وقتی خودش هنوز در انتظار است که شاید همه این‌ها یک خواب باشد؟

…

به گزارش عصر ایران، تنها شگفتی مجلس فعلی این نیست که نمایندۀ اکثریت مردم ایران نیست و نسبتی با خواسته های واقعی آن ندارد، یا تنها این نیست که در این چند ماه که تعطیل بود، خاطر مردم آسوده‌تر بود و کارها از طریق شورای عالی امنیت ملی یا شخص رییس جمهوری بهتر پی‌گیری می شد و حالا آدم متوجه می‌شود که چرا مرحوم دکتر مصدق از مجلس اختیارات گرفت و خود کارها را انجام داد و بعد با همه‌پرسی مجلس بعدی را منحل کرد ( در واقع مردم منحل کردند نه مصدق چون اکثر آنان را دربار و خان‌ها و وابستگان سفارت انگلستان چیده بودند و نمایندۀ واقعی مردم نبودند).

همچنین تنها شگفتی این مجلس قصد چندی پیش‌شان در استیضاح وزیر ارتباطات به جرم اتصال نصف‌ونیمه اینترنت بین‌الملل نیست مثل این که وزیر بهداشت را به خاطر افتتاح بیمارستان بخواهند استیضاح کنند؛ به همین مضحکی!

یا این که در مجلس مجازی فعلی با لپ تاپ و بیرون آن هرم هم دست‌بردار نیستند و مجری سابق تلویزیون به جای نمایندگی کار خبری انجام می‌دهد، یا این که انگار از اوضاع بازار و قدرت خرید مردم خبر ندارند و طرح‌های اقتصادی شان یکی بعد از دیگری با شکست روبه‌رو می شود و مشخصا دربارۀ طرح خاص فرزندآوری به روی مبارک نمی‌آورند که نتیجه نداده و بیهوده بودجه هدر می‌دهند.

اینها همه مایۀ شگفتی است و به خاطر همین هم مجلس عملا از برخی حوزه‌ها کنار گذاشته شده و شوراهای عالی کارها را پیش می‌برند و نمایندگان در جریان کم‌وکیف مذاکرات با طرف آمریکایی هم نیستند چون ممکن است برخی اطلاعات نهان را خواسته یا ناخواسته از سر عمد یا بی اطلاعی لو دهند.

می‌دانم که نقش رییس مجلس برای ادارۀ مجلس است و مثل رییس دولت و رییس قوه قضاییه و رییس صدا و سیما به معنی واقعی رییس نیست و الزاما همۀ نمایندگان مانند رییس آن نمی‌اندیشند و چه بسا نمایندۀ طیف مقابل به رییس رأی دهد تنها از حیث کیفیت ادارۀ مجلس ولی ما چون نظام حزبی پارلمانی نداریم تا حزب واجد اکثریت کرسی‌ها مأمور تشکیل دولت شود و رییس حزب با اتکا به اکثریت یا ائتلافی که نصف به علاوه یک را فراهم سازد به نخست‌وزیری برسد مجلس و اکثریت آن معمولا با رویکرد رییس آن شناخته می‌شود و …

در پی انتشار یادداشت «لیبرالیسم نقابدار» محمد قوچانی [لینک]، سروش دباغ با بازخوانی نسبت قوچانی با جریان روشنفکری دینی، به نقد شیوه مواجهه او با عبدالکریم سروش، علی شریعتی و منتقدان سرمایه‌داری پرداخته است. دباغ معتقد است نقد فکری، هرچند می‌تواند صریح و رادیکال باشد، نباید به برچسب‌زنی، پرونده‌سازی و آمیختن داوری‌های معرفتی با منازعات سیاسی و قبیله‌ای بینجامد.

سروش دباغ: صادقانه بنویسم با عنایت به وضعیت متلاطم و نگران کنندۀ کشور و درمیانۀ آتش بس،جنگ،اعدام، توّرمِ عنان گسیخته، معضل بنزین… ترجیح می دادم به عنوان عضوی از خانوادۀ روشنفکری، بیش از این وارد گرد و غباری که اخیرا در فضا پدیدارگشته نشوم و به همان دو نوشتارِ « یک چمدان دروغ» و «شریعتی، شاندل و مسلمانی» بسنده کنم.اما انتشار نوشتار« لیبرالیسم نقابدار»، مرا سوق داد به نگارش سطور ذیل. باشد که به کار مخاطبان فهیم و افرادی که تحولّات روشنفکری ایران معاصر را رصد می کنند، بیاید. خاطره‌ای از محمد قوچانی و روزهای پس از انتخابات ۱۳۸۸

چند ماه پس از انتخابات ریاست جمهوریِ  بحث برانگیز و پرمناقشۀ خرداد ماه سال ۱۳۸۸، حوالی انتشار شمارۀ اول نشریۀ « مهرنامه» با محوریت مصاحبۀ «ازشریعتی تا سروش» با حضور دوست عزیز احسان شریعتی و اینجانب، درجلسۀ گپ و گفتی با حضور تنی چند از دوستان، از جمله محمد قوچانی مدیر مسئول « مهرنامه» که مدتی را پس از انتخابات در زندان گذرانده بود، دربارۀ اوضاع و احوال سیاسی، فرهنگی و روشنفکری مملکت صحبت می کردیم.

خاطرم هست در آن جلسه، قوچانی گمانه زنی می کرد که درواکنش به افزایش بسامد، صراحت و شدت فعالیت های سیاسی عبدالکریم سروش در دورانِ پس از انتخابات ریاست جمهوری، از نگارش نامۀ سرگشاده به رهبریِ وقت گرفته تا انتشار نامۀ پنج نفره در بحبوحۀ «جنبش سبز»، برجسته کردنِ نقش ایشان در«ستاد انقلاب فرهنگی» و آنچه بر دانشگاه ها در سالهای اول انقلاب رفت، در دستور کار نیروهای امنیتی و اطلاعاتی قرار گرفته است.

هفده سال بعد، در مرداد ماه ۱۴۰۵ خورشیدی، با خواندن نوشتارقوچانی تحت عنوان «لیبرالیسم نقابدار» در هفته نامۀ « تجارت فردا»، خاطرۀ فوق در ذهن و ضمیرم زنده شد. نیک می دانستم و می دانم که بیش از یک دهه است مشی و مرام روزنامه نگاریِ قوچانی تغییر محسوسی کرده و قویا …

اکبر منفرد، پژوهشگر دینی و حقوقدان در یادداشتی با عنوان «نقد فقهی، قرآنی و اجتماعی سخنان جناب آقای محمدباقرخرازی(در دعوت به خشونت) و تبیین راه اصلاح جامعه در پرتو سیره نبوی و علوی» که در اختیار انصاف نیوز قرار داده، نوشت:


بخش اول:دین صحیح؛ از رحمت آغاز می‌شود، نه از خشونت
چکیده
انتشار سخنانی که مردم را به قتل گروهی از شهروندان و حتی رویارویی خشونت‌آمیز با حکومت فرا می‌خواند، بار دیگر این پرسش بنیادین را پیش روی اندیشمندان اسلامی قرار داده است که معیار تشخیص «اسلام صحیح» از قرائت‌های افراطی چیست؟ آیا هر سخنی که با نام دین بیان شود، لزوماً بیانگر اسلام است، یا آنکه باید آن را بر قرآن، سنت قطعی، عقل، اخلاق و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) عرضه کرد؟

این نوشتار بر آن است که دعوت به قتل شهروندان و ترویج خشونت، نه تنها با قرآن کریم و سیره نبوی و علوی سازگار نیست، بلکه با مبانی مسلم فقه امامیه، قواعد عقلانی، اخلاق اسلامی و حتی مصالح حکومت اسلامی نیز تعارض آشکار دارد. همچنین استدلال خواهد شد که بسیاری از آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی، بدون اصلاح بسترهای فساد، تبعیض و ضعف حکمرانی، قابل درمان نیست و تمرکز صرف بر معلول‌ها، جامعه را از درمان ریشه‌ای بازمی‌دارد.

۱. «دین صحیح»؛ یک معیار اجتهادی، نه یک شعار
برخی مراجع عظام تقلید از تعبیر پرمعنای «دین صحیح» استفاده می‌کردند. این تعبیر، دربردارنده یک اصل مهم در معرفت دینی است: هر قرائتی از دین، الزاماً دین صحیح نیست. قرآن کریم نیز مسلمانان را از پیروی بی‌دلیل برحذر داشته است:
«فَبَشِّرْ عِبَادِ * الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ»«بندگان مرا بشارت ده؛ آنان که سخنان مختلف را می‌شنوند و بهترین آنها را برمی‌گزینند.»(زمر، ۱۷ـ۱۸)

بنابراین، ملاک حقانیت، شخصیت گوینده نیست؛ بلکه محتوای سخن و میزان انطباق آن با قرآن، سنت معتبر و عقل است.
علامه طباطبایی در تفسیر این آیه، انتخاب «احسن» را نشانه عقلانیت دینی و دعوت قرآن به سنجش و ارزیابی آراء می‌داند، نه تقلید کورکورانه.(علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱۷، ذیل آیات ۱۷ و ۱۸ سوره زمر).

۲. نخستین اصل قرآن؛ حرمت جان انسان: اگر بخواهیم تنها یک اصل را به عنوان زیربنای …

محمد قوچانی، سردبیر مجلات آگاهی نو، در یادداشتی با عنوان «پسر کو ندارد نشان از پدر … / پیشنهادی به سروش دباغ» در پاسخ به یادداشت او [لینک] نوشت:

فرزند ارشد دکتر عبدالکریم سروش (که نام کوچک او به پیشنهاد غلامعلی حداد عادل به نام مستعار پدر بدل شد) هم وارد مناقشه‌ی روشنفکری دینی و لیبرالیسم سیاسی و اقتصادی شده و از من انتقاد کرده است که چرا فرقه‌ی سروشیه را مکتب سروش نخوانده‌ام! من از این پیشنهاد استقبال می‌کنم که سروش استاد مکتبی است برای بازتولید صوفیه در عصر جدید، اما چه کنم که شیوه‌ی شاگردان این مکتب به مریدان شیخ طریقت شبیه‌تر است تا استاد حکمت. تهمت امنیتی می‌زنند و از یاد می‌برند که اگر هم من به عنوان سردبیر مجله‌ی مهرنامه در آن نان و نمکی که با هم خوردیم، راوی حساسیت امنیتی بر سر سروش بودم.

چگونه در همان شماره‌ی اول مهرنامه میان احسان شریعتی و سروش دباغ میزگرد برگزار کردیم؟ و روی جلد شماره‌ی اول را به دو آقازاده‌ی روشنفکری دینی اختصاص دادیم؟! این از سماحت نیروهای امنیتی بود یا بلاهت ایشان یا حمایت‌شان از روشنفکری دینی؟ جالب آنکه توقف مهرنامه هم با بولتن‌سازی همان حضرات در اوج محبوبیت آن مجله مصادف شد با جلد آخر که با تیتر «روشنفکر مسلح» در نقد علی شریعتی با عکس او مزین شده بود! یعنی اول و آخر ما قربانی روشنفکری دینی شدیم…

پرسش مهم اما این است که با چه سند و دلیل و مدرکی می‌توان گفت مجله‌ای که به طرح لیبرالیسم و ناسیونالیسم و نقد بنیادگرایی اهتمام داشته و به متفکرانی چون سید جواد طباطبایی و محمود سریع‌القلم و محمد طبیبیان و موسی غنی‌نژاد تریبون می‌داد، مجله‌ای امنیتی بود؟ فقط به این اتهام که منتقد روشنفکری دینی بودند؟

براستی کدام جریان است که همانند حاکمان هر جا که در استدلال کم می‌آورد به برچسب‌زدن روی می‌آورد، لیبرال‌های ملی یا برخی مدعیان روشنفکران دینی؟

اما درباب بدی‌های اقتصاد آزاد و تکنولوژی و اینکه چه شد که سروش دباغ سوسیال‌دموکرات شد و پدر نیز از لیبرال‌دموکرات نامیدن خویش پشیمان شد، در شماره‌ی آینده‌ی آگاهی نو به تفصیل سخن می‌گویم که در این کوچه‌های مجازی با این روشنفکران دوره‌گرد و رهگذران طعنه‌زن نمی‌توان دهن به دهن شد و برای گفتگویی مستدل و مستند چنان که در مجله‌ی تجارت فردا نوشتم بهتر …