نبرد الگوریتم‌ها میان واشنگتن و پکن/ هوش مصنوعی دیپلمات‌های انسان را بازنشسته می‌کند؟/ الگوریتم ها جای ارتش‌ها را در دیپلماسی گرفتند؟

نورنیوز-گروه اجتماعی : شرکت داروسازی Enveda روز سه‌شنبه از نتایج مثبت نخستین مطالعه انسانی داروی آزمایشی خود با نام ENV-308 خبر داد؛ ترکیبی که با تقلید از یکی از مولکول‌هایی که بدن هنگام ورزش تولید می‌کند، طراحی شده است.

بر پایه بیانیه این شرکت، نتایج اولیه نشان می‌دهد این دارو در افراد سالم، ایمن و قابل‌تحمل بوده است. شرکت امیدوار است ENV-308 در آینده بتواند به افراد در حفظ کاهش وزن و جلوگیری از تحلیل توده عضلانی کمک کند؛ آن هم بدون برخی عوارض گوارشی شناخته‌شده داروهای محبوب خانواده GLP-1 مانند سماگلوتاید. راز «قرص ورزش» در چیست؟

ENV-308 در واقع قرار نیست تمام پیچیدگی‌های ورزش را در قالب یک قرص بازسازی کند. ایده آن بسیار مشخص‌تر است: تقلید از اثر یک مولکول طبیعی به نام N-lactoyl-phenylalanine یا به اختصار Lac-Phe.

دانشمندان در سال‌های اخیر متوجه شده‌اند که میزان Lac-Phe در بدن در جریان ورزش شدید افزایش می‌یابد. این مولکول پس از غذا خوردن نیز تولید می‌شود و مطالعات انجام‌شده روی حیوانات نشان داده‌اند که می‌تواند در کاهش اشتها نقش داشته باشد.

در آزمایش‌هایی روی موش‌های چاق، درمان با Lac-Phe با کاهش وزن همراه بوده است؛ یافته‌ای که توجه پژوهشگران را به ظرفیت احتمالی این مولکول برای مقابله با چاقی جلب کرده است.

اما یک مشکل وجود دارد: Lac-Phe طبیعی مدت زیادی در بدن باقی نمی‌ماند. ENV-308 با هدف حل همین مشکل طراحی شده است؛ دارویی که بتواند اثر مشابهی ایجاد کند و آن‌قدر در بدن بماند که مصرف آن به شکل یک قرص روزانه امکان‌پذیر باشد.

به گفته Enveda، این ترکیب با کمک مدل هوش مصنوعی اختصاصی این شرکت، موسوم به PRISM، شناسایی شده است. نخستین آزمایش روی انسان چه نشان داد؟

در مطالعه فاز اول، ۸۸ فرد سالم دوزهای مختلف ENV-308 را دریافت کردند. البته باید یک نکته مهم را در نظر داشت: مطالعات فاز اول اساسا برای اثبات اثربخشی دارو طراحی نمی‌شوند. هدف اصلی این مرحله بررسی ایمنی، تحمل‌پذیری و نحوه واکنش بدن به دارو است. از این منظر، نتایج اولیه امیدوارکننده بود.

در میان داوطلبان، هیچ عارضه جانبی جدی گزارش نشد و هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان نیز به دلیل عوارض، مصرف دارو را متوقف نکردند.

شرکت همچنین اعلام کرده است که ENV-308 از نظر عوارض گوارشی، «پروفایل ایمنی استثنایی» از خود نشان داده است؛ موضوعی که در صورت تایید در مطالعات بزرگ‌تر، می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. یک نشانه امیدوارکننده دیگر: کاهش لپتین

پژوهشگران همچنین نشانه‌هایی پیدا کردند که شاید ENV-308 واقعا بتواند بخشی از مسیر زیستی مرتبط با Lac-Phe را فعال کند.

افراد مبتلا به چاقی اغلب سطح بالایی از لپتین دارند؛ هورمونی که به مغز در تشخیص احساس سیری کمک می‌کند. یکی از فرضیه‌ها این است که در چاقی، بدن به پیام‌های لپتین به اندازه کافی پاسخ نمی‌دهد؛ پدیده‌ای که از آن با عنوان مقاومت به لپتین یاد می‌شود.

در مطالعات حیوانی، ENV-308 توانسته بود سطح لپتین را به‌سرعت کاهش دهد. در مطالعه انسانی نیز پژوهشگران کاهش سطح لپتین در گردش خون داوطلبان را مشاهده کردند.

این یافته به‌تنهایی به معنای اثبات اثر ضدچاقی دارو نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای اولیه از فعال شدن سازوکاری باشد که پژوهشگران انتظارش را داشته‌اند. آیا واقعا می‌توان ورزش را با یک قرص جایگزین کرد؟

اینجا همان جایی است که باید کمی از هیجان تیترها فاصله بگیریم. ENV-308 هنوز «قرص ورزش» به معنای واقعی کلمه نیست.

ورزش فقط یک مسیر زیستی را فعال نمی‌کند. فعالیت بدنی مجموعه‌ای بسیار پیچیده از تغییرات را در قلب، مغز، عضلات، متابولیسم، استخوان‌ها، عروق و حتی وضعیت روانی ایجاد می‌کند.

بنابراین حتی اگر ENV-308 در ادامه تحقیقات بتواند برخی فواید متابولیکی ورزش را تقلید کند، بعید است بتواند جایگزین کامل خودِ فعالیت بدنی شود.

اما چنین دارویی می‌تواند برای گروه‌هایی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد که کاهش وزن برایشان دشوار است، نمی‌توانند برخی عوارض گوارشی داروهای GLP-1 را تحمل کنند یا در معرض خطر بیشتری برای از دست دادن توده عضلانی قرار دارند؛ از جمله برخی افراد سالمند.

از سوی دیگر، یک قرص روزانه ممکن است برای بعضی بیماران جذاب‌تر از تزریق هفتگی باشد؛ هرچند اکنون برخی داروهای GLP-1 نیز در قالب خوراکی در دسترس قرار گرفته‌اند. قدم بعدی چیست؟

Enveda قصد دارد ENV-308 را وارد مطالعات بزرگ‌تر فاز دوم کند و توانایی آن را در کمک به حفظ کاهش وزن بررسی کند.

این شرکت همچنین در حال ارزیابی امکان استفاده از این دارو برای بیماری‌های دیگری است که ممکن است از آثار مشابه ورزش سود ببرند؛ از جمله میگرن و بیماری التهابی روده.

بنابراین هنوز تا رسیدن ENV-308 به داروخانه‌ها فاصله زیادی باقی مانده است. نتایج فاز اول فقط نشان می‌دهد که این ترکیب توانسته نخستین مانع مهم، یعنی آزمون اولیه ایمنی در انسان را پشت سر بگذارد.

پس دیگر ایده ساخت دارویی که بخشی از «شیمی ورزش» را در بدن تقلید کند، دیگر صرفاً یک داستان علمی‌تخیلی نیست. ENV-308 اکنون نخستین آزمون انسانی خود را پشت سر گذاشته و نتایج اولیه آن امیدوارکننده به نظر می‌رسد.

اما پرسش اصلی هنوز بی‌پاسخ است: آیا این مولکول می‌تواند در مطالعات بزرگ‌تر واقعا به کاهش یا حفظ وزن کمک کند و در عین حال توده عضلانی را حفظ کند؟

اگر پاسخ مثبت باشد، شاید شاهد شکل‌گیری نسل تازه‌ای از داروهای متابولیک باشیم؛ داروهایی که به جای تقلید صرف از احساس سیری، تلاش می‌کنند بخشی از پیام‌های شیمیایی بدن هنگام ورزش را بازسازی کنند.

با این حال، فعلا کفش‌ها و لباس‌های ورزشی را کنار نگذارید. این «قرص ورزش» هنوز در ابتدای مسیر است؛ و حتی در بهترین سناریو، احتمالا قرار نیست تمام آنچه ورزش برای بدن انجام می‌دهد، در یک قرص جا شود.

نورنیوز-گروه اجتماعی : وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

پیش‌دیابت یکی از معضلات سلامت عمومی در سطح جهان است و آمارها نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از مبتلایان از بیماری خود بی‌خبرند. این عارضه معمولاً هیچ علامت واضحی ندارد، اما خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را به‌شدت افزایش می‌دهد. حالا پژوهشگران ابزاری برخط و رایگان طراحی کرده‌اند که با استفاده از یک اندازه‌گیری غیرمنتظره، این خطر پنهان را آشکار می‌سازد. ابزاری با یک اندازه‌گیری غیرمنتظره

ابزار مِدوَکس/ MEDWACS که سرواژه عبارت سامانه ارزیابی خطر دیابت با استفاده از دور بازو، دور کمر و طول ران است، از هفت عامل برای تخمین خطر دیابت یا پیش‌دیابت استفاده می‌کند:

سن

جنسیت

شاخص توده بدنی (BMI)

دور کمر

فشارخون سیستولیک (عدد بالای فشار خون که هنگام انقباض قلب اندازه‌گیری می‌شود)

دور بازو

طول ران

همه این اندازه‌گیری‌ها را می‌توان در خانه با متر نواری، ترازو و فشارسنج انجام داد. پژوهشگران این هفت عامل را از میان نزدیک به ۳ هزار و ۷۰۰ متغیر احتمالی، با کمک یک سامانه هوش مصنوعی به نام یادگیری ماشین انتخاب کرده‌اند که از داده‌ها الگوهای پنهان را کشف می‌کند. ارتباط شگفت‌انگیز طول پا با دیابت

در میان این هفت عامل، طول ران غیرمنتظره‌ترین آن‌هاست. حتی خود پژوهشگران نیز ابتدا از اینکه این اندازه‌گیری می‌تواند اطلاعات مفیدی ارائه دهد، شگفت‌زده شدند.

دکتر اومبرتو ماجیوره (Umberto Maggiore)، پزشک و پژوهشگر ایتالیایی دانشگاه پارما و یکی از اعضای گروه پژوهشی، توضیح می‌دهد: طول استخوان ران (فمور) نشان‌دهنده وضعیت تغذیه در دوران کودکی است. تغذیه نامناسب در سال‌های نخست زندگی، رشد استخوان را اندکی کاهش می‌دهد و با افزایش خطر دیابت در دهه‌های بعدی زندگی ارتباط نزدیکی دارد. از سوی دیگر، بزرگ‌ترین گروه عضلانی بدن در ران‌ها قرار دارد و این عضلات وظیفه جذب قند خون را بر عهده دارند. به‌طور کلی، پاهای کوتاه‌تر به معنای عضله‌ کم‌تر برای جذب قند است که همین امر خطر دیابت را افزایش می‌دهد. دستاورد گروه پژوهشی

این ابزار توسط دکتر دانیل یو (Daniel Yoo)، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه فنی دانمارک (DTU)، همراه با پروفسور اولیویه ژولیه (Olivier Jolliet) از همان دانشگاه و دکتر اومبرتو ماجیوره از دانشگاه پارما ساخته شده است. جزئیات پژوهش آن‌ها که در نشریه تخصصی مجله اپیدمیولوژی بالینی/ Journal of Clinical Epidemiology منتشر شده، بر اساس ۳۰ سال داده‌های پژوهشی از بزرگسالان ۱۸ سال به بالا در آمریکا و کره جنوبی تدوین شده است. اعتبارسنجی ابزار جدید

پژوهشگران با استفاده از داده‌های جداگانه از آمریکا و کره جنوبی، دقت این ابزار را سنجیدند. از آنجا که محققان از قبل می‌دانستند کدام یک از شرکت‌کنندگان به پیش‌دیابت یا دیابت مبتلا هستند، توانستند پیش‌بینی‌های ابزار را با نتایج واقعی مقایسه کنند.

نتایج نشان داد که مِدوَکس در هر دو مرحله اعتبارسنجی، عملکردی برابر با روش‌های موجود ارزیابی خطر یا بهتر از آن داشته است. پژوهشگران نتیجه گرفته‌اند که این ابزار می‌تواند راهی در دسترس برای شناسایی افرادی باشد که نیاز به آزمایش خون و مراجعه به پزشک دارند. لازم به تأکید است که این ابزار یک روش غربالگری اولیه است و تشخیص قطعی دیابت همچنان نیازمند آزمایش خون خواهد بود. چرا چنین ابزاری ضروری است؟

دکتر دانیل یو، سرپرست پژوهشگران، توضیح می‌دهد: تشخیص دیابت نوع ۲ با آزمایش خون کار ساده‌ای است، اما اگر کسی گمان نکند که به این بیماری مبتلا است، هرگز به پزشک مراجعه نمی‌کند تا آزمایش بدهد. به همین دلیل، وجود یک آزمایش برخط در خانه می‌تواند مردم را ترغیب کند که به پزشک مراجعه کنند.

افرادی که دارای سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت هستند، اضافه‌وزن دارند یا بیش از۴۰ سال سن دارند، می‌توانند با این ابزار، احتمال ابتلا به پیش‌دیابت یا دیابت را در خانه برآورد کنند و در صورت بالابودن این احتمال، برای تشخیص قطعی به پزشک مراجعه کنند و آزمایش خون بدهند. نکته کلیدی؛ ارتباط دیابت با عضلات ران

عضلات اسکلتی (همان عضلاتی که به استخوان‌ها متصل هستند و برای حرکت استفاده می‌شوند) بخش بزرگی از قند موجود در خون را جذب و از آن برای تولید انرژی یا ذخیره‌سازی استفاده می‌کنند. بنابراین داشتن عضله‌ کمتر در ناحیه ران، توانایی بدن را برای پاکسازی قند از خون کاهش می‌دهد و همین امر خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد. گام‌های بعدی پژوهش

گروه پژوهشی قصد دارد با آزمایش این ابزار در جمعیت‌های گسترده‌تر، کاربرد آن را در نقاط مختلف جهان بررسی کند. آن‌ها امیدوارند که این ابزار بتواند به ابزاری مؤثر در غربالگری اولیه دیابت، به‌ویژه در مناطقی با دسترسی محدود به خدمات درمانی، تبدیل شود.