همه به دنبال متهمکردن نسل «زد» هستند؛ نسلی که در میان جنگ، بحرانهای متعدد اقتصادی را تجربه کرده و تصویری متفاوت از آینده دارد. آنها گاهی در سطح یک نسل زیر و زبر کن ارج و قرب مییابند و زمانی مثل نسلی بیسواد و مبتذل نامیده میشوند.
به گزارش شرق، علت تمام این بحثها اتفاقی است که هفته گذشته در ایرانمال افتاد؛ جوانانی عمدتا متولد دهههای ۸۰ و ۹۰ در این مرکز خرید بزرگ جمع شدند تا با یوتیوبری معروف ملاقات کنند و این ملاقات تبدیل به جنجالی بزرگ شد.
«نیما شجاعی»، جامعهشناس، معتقد است شوکهشدن جامعهشناسان و سیاستگذاران از چنین اتفاقی، ناشی از ضعف نظام پژوهش و آموزش کشور در فهمیدن واقعیتها و ذهنیتهای جدیدی است که در این نسل وجود دارد. «فواد حبیبی»، استاد دانشگاه کردستان نیز بر لزوم دوری از دوگانهانگاری اخلاقی هنگام مواجهه با این پدیده تأکید دارد. از فقدان تحقیق تا شوک جمعی
«نیما شجاعی»، جامعهشناس و استاد دانشگاه است. او در تحلیل تجمع اخیر نوجوانان و جوانان در ایرانمال و نمونههای مشابه آن در سالهای گذشته، از احتیاط در نامگذاری و تفسیر این پدیده دفاع میکند و میگوید برای مواجهه با چنین اتفاقاتی، پیش از هر چیز باید به سراغ تحقیق، بررسی، گفتوگو با واقعیت و فهم لایههای معنایی و ارزشی آن رفت.
او معتقد است برای فهم این پدیده، باید آن را در تاریخ رفتارهای جمعی در ایران قرار داد؛ تاریخی که به گفته او، کمتر موضوع مطالعه دقیق جامعهشناسان بوده است.
این جامعهشناس با اشاره به مطالعاتش در حوزه جنبشهای اجتماعی ایران، معتقد است از جایی به بعد، بهویژه در دو دهه اخیر، ماهیت رفتارهای جمعی در ایران تغییر کرده است: «شما در تاریخ معاصر ایران، حداقل در دو دهه اخیر، میبینید دیگر آن نوع مشارکت، علاقه به سیاست، علاقه به مشارکت در انتخابات، علاقه به کمپینها و پیگیری روزنامههای سیاسی مثل گذشته نیست. گروههای مرجع متفاوت شدهاند و هرچه جلوتر میآییم، مشارکت افراد در عرصههای سیاسی و اجتماعی کاهش پیدا میکند».
از نظر او، یکی از نتایج مهم تغییر رفتارهای جمعی در جامعه، دورشدن زندگی واقعی مردم از چشم نهادهای رسمی، رسانهها و حتی جامعهشناسان بوده است: «خیلی از رفتارهای جمعی از رصد ما جامعهشناسها، از رسانههای عمومی و از شما خبرنگارها دور شده …
