تحقیق جدید: انسان‌ها حالا بیشتر عمر می‌کنند، اما سال‌های بیشتری را با بیماری می‌گذرانند

در دنیای مدرن که انسان‌ها به طور مداوم در معرض محرک‌های صوتی قرار دارند — از صدای ترافیک گرفته تا آلارم گوشی‌های هوشمند و گفت‌وگوهای بی‌وقفه — یک پرسش جدی پیش می‌آید؛ اینکه آیا اختصاص دادن زمان برای سکوت در طول روز می‌تواند به سلامت مغز کمک کند یا مغز مدام باید در حال فعالیت باشد تا سلامت باشد؟

به گزارش تابناک به نقل از عصرایران؛ پاسخ متخصصان مغز و اعصاب به این پرسش، مثبت است. یافته‌های علمی نشان می‌دهد که سکوت هدفمند و کوتاه‌مدت، نه‌ تنها به بهبود عملکرد شناختی کمک می‌کند، بلکه حتی ممکن است نقش مؤثری در پیشگیری از اختلالات مغزی مانند زوال عقل داشته باشد.

به گزارش همشهری آنلاین، مطالعات عصب‌شناسی نشان می‌دهند که سکوت می‌تواند فعالیت بخشی از مغز به نام هیپوکامپ را افزایش دهد؛ هیپوکامپ ناحیه‌ای کلیدی در پردازش حافظه و یادگیری است. در پژوهشی که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد، مشخص شد که ۲ ساعت سکوت در روز می‌تواند منجر به بازسازی نورونی (neurogenesis) در این ناحیه از مغز شود.

علاوه بر این، مواجهه‌ی مداوم با صداهای مزاحم و محیط‌های پرهیاهو، منجر به ترشح بیش‌ازحد هورمون استرس، یعنی کورتیزول، می‌شود؛ عاملی که در درازمدت به مغز آسیب می‌زند. سکوت به‌عنوان یک «استراحت ذهنی»، می‌تواند موجب کاهش سطح اضطراب، بهبود خلق‌وخو و بازیابی عملکرد ذهنی شود.

همچنین در شرایطی که تمرکز بسیاری از افراد براثر حضور مستمر در شبکه‌های اجتماعی و محیط‌های پرصدا تحلیل رفته، سکوت می‌تواند عملکرد شبکه‌های توجه در مغز را بهبود ببخشد. همچنین حضور در سکوت در طول روز به تنظیم ریتم شبانه‌روزی و بهبود کیفیت خواب شبانه کمک می‌کند؛ و خواب مناسب، یکی از ستون‌های اصلی سلامت مغز و حافظه است.

برخی افراد این تصور را دارند که سکوت طولانی ممکن است منجر به اختلالات روانی یا بیماری‌هایی مثل آلزایمر شود، اما این باور صحت ندارد. آنچه می‌تواند خطرناک باشد، انزوای اجتماعی شدید و قطع ارتباط انسانی است، نه سکوت هدفمند و آگاهانه و نباید این دو را با هم اشتباه گرفت. سکوت در کنار تعامل اجتماعی سالم، ذهن را بازسازی و عملکرد شناختی را بهبود می‌بخشد.

البته در زندگی پر سر و صدای امروز، منظور از سکوت، خلأ کامل صوتی نیست. بلکه هدف، کاهش سر و صدای مزاحم پس‌زمینه است: مثلا خاموش کردن دستگاه‌های دیجیتال برای مدتی مشخص، گوش سپردن به طبیعت یا استفاده از هدفون‌های حذف نویز، نشستن در آرامش حتی در فضایی نه‌ چندان ساکت و یا مدیتیشن یا مراقبه در سکوت.

بر اساس شواهد علمی توصیه می‌شود که هر فرد حداقل ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت در طول روز را به نوعی از سکوت نسبی اختصاص دهد. این سکوت می‌تواند نقش مکملی مهم در سلامت روان، حفظ حافظه، کاهش استرس و پیشگیری از بیماری‌های تحلیل‌برنده‌ی مغز داشته باشد. در عصری که ذهن‌ها خسته و پریشان‌اند، شاید بهترین هدیه به مغز، ساعتی سکوت باشد.

به گزارش مشرق ، سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از مغز مختل شده و در نتیجه، اکسیژن و مواد مغذی به سلول‌های عصبی نرسد. این وضعیت که به دو نوع «ایسکمیک» (انسداد عروق) و «هموراژیک» (خون‌ریزی مغزی) تقسیم می‌شود، یک اورژانس پزشکی است و هر ثانیه تأخیر در درمان آن می‌تواند منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر مغزی یا مرگ شود.

در ایران، سکته مغزی یکی از اصلی‌ترین علل ناتوانی و مرگ‌ومیر است. طبق آمارهای رسمی و پژوهش‌های اپیدمیولوژیک، سن بروز سکته در کشور ما حدود یک دهه پایین‌تر از میانگین جهانی است (به‌طور متوسط بین ۵۵ تا ۶۵ سال).

روند صعودی بروز سکته در ایران با تغییر سبک زندگی، افزایش نرخ چاقی، دیابت، فشار خون کنترل‌نشده، دخانیات و کاهش فعالیت بدنی ارتباط مستقیم دارد.

سالانه بیش از ۱۵۰ هزار نفر در ایران دچار سکته مغزی می‌شوند که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها در دهه‌های فعال زندگی خود (میانسالی) قرار دارند، موضوعی که بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی بر نظام سلامت کشور تحمیل می‌کند.

مهدی فرهودی، نایب‌رئیس انجمن سکته مغزی ایران و فلوشیپ سکته مغزی با اشاره به اهمیت دسترسی سریع بیماران به مراکز تخصصی اظهار کرد: نتایج درمان بیماران سکته مغزی بسته به نوع مرکز درمانی متفاوت است و بیمارانی که در مراکز تخصصی مراقبت از سکته مغزی یا Stroke Unit بستری می‌شوند، معمولاً نتایج درمانی بهتری دارند.

وی افزود: بر اساس استانداردهای جهانی، باید بخش عمده‌ای از بیماران سکته مغزی در مراکز تخصصی درمان شوند و هدف‌گذاری جهانی در این زمینه حدود ۹۰ درصد است، در حالی که کشور ما هنوز با این هدف فاصله دارد.

فرهودی ادامه داد: اجرای برنامه ملی مدیریت سکته مغزی یا برنامه ۷۲۴ در سال‌های اخیر موجب پیشرفت قابل توجه درمان سکته مغزی در کشور شده و اکنون بیش از ۱۴۰ مرکز مراقبت از سکته مغزی در کشور فعال هستند، اما با توجه به وسعت جغرافیایی کشور و تعداد بالای بیماران، توسعه این مراکز همچنان یک ضرورت است.

این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به وضعیت درمان ترومبولیز در کشور گفت: درمان حل‌کننده لخته یا ترومبولیز در حال حاضر تنها برای حدود ۵ درصد بیماران در کشور انجام می‌شود، در حالی که ظرفیت افزایش این میزان تا حدود ۲۰ درصد بیماران واجد شرایط وجود دارد و باید دسترسی بیماران بیشتری به این درمان فراهم شود.

وی تأکید کرد: در سکته مغزی زمان مهم‌ترین عامل درمان است و هرچه بیمار سریع‌تر به مرکز مجهز برسد، احتمال موفقیت درمان و کاهش ناتوانی بیشتر خواهد بود.

به گفته این متخصص مغز زمان معمول استفاده از ترومبولیز حدود ۴.۵ ساعت است، اما نباید این زمان به عنوان فرصتی برای تأخیر در مراجعه تلقی شود؛ چرا که هرچه درمان زودتر انجام شود، نتیجه بهتری حاصل خواهد شد.

فرهودی با اشاره به ترومبکتومی مکانیکی به عنوان یکی دیگر از درمان‌های پیشرفته سکته مغزی گفت: در این روش، لخته خون با استفاده از تجهیزات داخل عروقی و از طریق آنژیوگرافی از رگ مغزی خارج می‌شود و این درمان در بیماران واجد شرایط می‌تواند نقش بسیار مهمی در نجات بیمار و کاهش ناتوانی داشته باشد.

وی افزود: با وجود اثربخشی بالای ترومبکتومی، این درمان همچنان در کشور به صورت محدود انجام می‌شود و لازم است تعداد مراکز مجهز، نیروهای آموزش‌دیده و فلوشیپ‌های سکته مغزی افزایش یابد و از ظرفیت تله‌مدیسین برای دسترسی سریع‌تر بیماران مناطق مختلف کشور استفاده شود.

نایب‌رئیس انجمن سکته مغزی ایران خاطرنشان کرد: توسعه درمان‌های حاد سکته مغزی از جمله ترومبولیز و ترومبکتومی تنها یک اقدام نجات‌بخش نیست، بلکه از منظر اقتصاد سلامت نیز مقرون‌به‌صرفه است؛ زیرا با کاهش مرگ و ناتوانی بیماران می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین درمان، توانبخشی و مراقبت‌های طولانی‌مدت به خانواده‌ها و نظام سلامت جلوگیری کند.

وی گفت: حمایت وزارت بهداشت، معاونت درمان و مجموعه نظام سلامت برای توسعه مراکز تخصصی سکته مغزی و افزایش دسترسی بیماران به درمان‌های نوین می‌تواند نقش مهمی در کاهش مرگ و ناتوانی ناشی از سکته مغزی در کشور داشته باشد.

نورنیوز-گروه اجتماعی : وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

پیش‌دیابت یکی از معضلات سلامت عمومی در سطح جهان است و آمارها نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از مبتلایان از بیماری خود بی‌خبرند. این عارضه معمولاً هیچ علامت واضحی ندارد، اما خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را به‌شدت افزایش می‌دهد. حالا پژوهشگران ابزاری برخط و رایگان طراحی کرده‌اند که با استفاده از یک اندازه‌گیری غیرمنتظره، این خطر پنهان را آشکار می‌سازد. ابزاری با یک اندازه‌گیری غیرمنتظره

ابزار مِدوَکس/ MEDWACS که سرواژه عبارت سامانه ارزیابی خطر دیابت با استفاده از دور بازو، دور کمر و طول ران است، از هفت عامل برای تخمین خطر دیابت یا پیش‌دیابت استفاده می‌کند:

سن

جنسیت

شاخص توده بدنی (BMI)

دور کمر

فشارخون سیستولیک (عدد بالای فشار خون که هنگام انقباض قلب اندازه‌گیری می‌شود)

دور بازو

طول ران

همه این اندازه‌گیری‌ها را می‌توان در خانه با متر نواری، ترازو و فشارسنج انجام داد. پژوهشگران این هفت عامل را از میان نزدیک به ۳ هزار و ۷۰۰ متغیر احتمالی، با کمک یک سامانه هوش مصنوعی به نام یادگیری ماشین انتخاب کرده‌اند که از داده‌ها الگوهای پنهان را کشف می‌کند. ارتباط شگفت‌انگیز طول پا با دیابت

در میان این هفت عامل، طول ران غیرمنتظره‌ترین آن‌هاست. حتی خود پژوهشگران نیز ابتدا از اینکه این اندازه‌گیری می‌تواند اطلاعات مفیدی ارائه دهد، شگفت‌زده شدند.

دکتر اومبرتو ماجیوره (Umberto Maggiore)، پزشک و پژوهشگر ایتالیایی دانشگاه پارما و یکی از اعضای گروه پژوهشی، توضیح می‌دهد: طول استخوان ران (فمور) نشان‌دهنده وضعیت تغذیه در دوران کودکی است. تغذیه نامناسب در سال‌های نخست زندگی، رشد استخوان را اندکی کاهش می‌دهد و با افزایش خطر دیابت در دهه‌های بعدی زندگی ارتباط نزدیکی دارد. از سوی دیگر، بزرگ‌ترین گروه عضلانی بدن در ران‌ها قرار دارد و این عضلات وظیفه جذب قند خون را بر عهده دارند. به‌طور کلی، پاهای کوتاه‌تر به معنای عضله‌ کم‌تر برای جذب قند است که همین امر خطر دیابت را افزایش می‌دهد. دستاورد گروه پژوهشی

این ابزار توسط دکتر دانیل یو (Daniel Yoo)، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه فنی دانمارک (DTU)، همراه با پروفسور اولیویه ژولیه (Olivier Jolliet) از همان دانشگاه و دکتر اومبرتو ماجیوره از دانشگاه پارما ساخته شده است. جزئیات پژوهش آن‌ها که در نشریه تخصصی مجله اپیدمیولوژی بالینی/ Journal of Clinical Epidemiology منتشر شده، بر اساس ۳۰ سال داده‌های پژوهشی از بزرگسالان ۱۸ سال به بالا در آمریکا و کره جنوبی تدوین شده است. اعتبارسنجی ابزار جدید

پژوهشگران با استفاده از داده‌های جداگانه از آمریکا و کره جنوبی، دقت این ابزار را سنجیدند. از آنجا که محققان از قبل می‌دانستند کدام یک از شرکت‌کنندگان به پیش‌دیابت یا دیابت مبتلا هستند، توانستند پیش‌بینی‌های ابزار را با نتایج واقعی مقایسه کنند.

نتایج نشان داد که مِدوَکس در هر دو مرحله اعتبارسنجی، عملکردی برابر با روش‌های موجود ارزیابی خطر یا بهتر از آن داشته است. پژوهشگران نتیجه گرفته‌اند که این ابزار می‌تواند راهی در دسترس برای شناسایی افرادی باشد که نیاز به آزمایش خون و مراجعه به پزشک دارند. لازم به تأکید است که این ابزار یک روش غربالگری اولیه است و تشخیص قطعی دیابت همچنان نیازمند آزمایش خون خواهد بود. چرا چنین ابزاری ضروری است؟

دکتر دانیل یو، سرپرست پژوهشگران، توضیح می‌دهد: تشخیص دیابت نوع ۲ با آزمایش خون کار ساده‌ای است، اما اگر کسی گمان نکند که به این بیماری مبتلا است، هرگز به پزشک مراجعه نمی‌کند تا آزمایش بدهد. به همین دلیل، وجود یک آزمایش برخط در خانه می‌تواند مردم را ترغیب کند که به پزشک مراجعه کنند.

افرادی که دارای سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت هستند، اضافه‌وزن دارند یا بیش از۴۰ سال سن دارند، می‌توانند با این ابزار، احتمال ابتلا به پیش‌دیابت یا دیابت را در خانه برآورد کنند و در صورت بالابودن این احتمال، برای تشخیص قطعی به پزشک مراجعه کنند و آزمایش خون بدهند. نکته کلیدی؛ ارتباط دیابت با عضلات ران

عضلات اسکلتی (همان عضلاتی که به استخوان‌ها متصل هستند و برای حرکت استفاده می‌شوند) بخش بزرگی از قند موجود در خون را جذب و از آن برای تولید انرژی یا ذخیره‌سازی استفاده می‌کنند. بنابراین داشتن عضله‌ کمتر در ناحیه ران، توانایی بدن را برای پاکسازی قند از خون کاهش می‌دهد و همین امر خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد. گام‌های بعدی پژوهش

گروه پژوهشی قصد دارد با آزمایش این ابزار در جمعیت‌های گسترده‌تر، کاربرد آن را در نقاط مختلف جهان بررسی کند. آن‌ها امیدوارند که این ابزار بتواند به ابزاری مؤثر در غربالگری اولیه دیابت، به‌ویژه در مناطقی با دسترسی محدود به خدمات درمانی، تبدیل شود.