به گزارش همشهری آنلاین، سلطه دلار بر نظام پولی جهان همچنان پابرجاست اما کاهش سهم این ارز در ذخایر بانکهای مرکزی، گسترش تجارت با ارزهای محلی، افزایش خرید طلا و توسعه پولهای دیجیتال نشانههایی از شکلگیری نظم پولی جدید است. داود منظور، رئیس سازمان برنامه و بودجه دولت سیزدهم، معتقد است ایران باید این تحول را فرصتی برای کاهش آسیبپذیری در برابر تحریمهای مالی بداند، هرچند تأکید میکند که دلارزدایی بدون اصلاحات داخلی راهحل نهایی مشکلات اقتصاد ایران نخواهد بود.
با وجود همه بحثهایی که درباره دلارزدایی مطرح میشود، آیا واقعا میتوان گفت سلطه دلار بر اقتصاد جهان رو به پایان است؟
هنوز نمیتوان از پایان سلطه دلار سخن گفت اما نشانههای روشنی از کاهش تدریجی انحصار آن دیده میشود. دلار همچنان مهمترین ارز ذخیره جهان، ارز اصلی تجارت بینالملل و مبنای قیمتگذاری نفت و بسیاری از کالاهای اساسی است اما اقتصاد جهانی به سمت یک نظم پولی متنوعتر و چندقطبی حرکت میکند. این تحول برای ایران که سالها تحت فشار تحریمهای مالی مبتنی بر دلار بوده، میتواند یک فرصت راهبردی باشد.
مهمترین نشانههای تضعیف موقعیت دلار چیست؟
آمارهای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد سهم دلار از ذخایر ارزی بانکهای مرکزی جهان از بیش از ۷۰ درصد در ابتدای قرن حاضر به حدود ۵۶.۳ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. البته این بهمعنای از دست رفتن جایگاه دلار نیست اما روندی است که نشان میدهد انحصار گذشته در حال کاهش است.
آیا یوان چین توانسته جایگزین دلار شود؟
هنوز خیر. سهم یورو حدود ۲۱درصد است و یوان با وجود رشد اقتصادی چین تنها حدود ۲.۱درصد از ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهد، بنابراین مسیر جایگزینی دلار با یوان هنوز طولانی است. برای ایران نیز این موضوع نشان میدهد که توسعه پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه باید با سرعت بیشتری دنبال شود.
با وجود این کاهش چرا دلار همچنان ارز غالب جهان باقی مانده است؟
قدرت دلار فقط به اقتصاد آمریکا محدود نیست. عمق بازارهای مالی، نقدشوندگی اوراق خزانه، آزادی جابهجایی سرمایه، قدرت نظام بانکی و اعتماد به نهادهای آمریکایی مجموعهای از مزیتهای شبکهای را برای دلار ایجاد کردهاند. به همین دلیل نیز در بازار جهانی ارز، دلار همچنان …
