به گزارش مشرق ، جنگها تنها انسانها را قربانی نمیکنند. زیستگاههای طبیعی و حیاتوحش و زنجیرههای غذایی قربانیان بی صدای جنگ اند که اگر آسیب ببینند در هیچ آماری ثبت نمیشوند؛ انفجارها، لرزشهای شدید زمین، آلودگی صوتی مداوم، آتشسوزیهای ناشی از بمباران و آلودگیهای شیمیایی میتوانند سبب ترک زیستگاه، مرگ مستقیم حیوانات، کاهش موفقیت زادآوری و حتی انقراض محلی برخی گونهها شوند.
پرندگان شکاری، بهویژه گونههای حساسی مثل شاهین و بالابان که در صخرهها و ارتفاعات لانه میسازند، از آسیبپذیرترین گروهها به شمار میروند. صداهای مهیب و نور شدید انفجارها میتواند پرندگان بالغ را وادار به ترک لانه کند و در نتیجه تخمها یا جوجهها بر اثر افت دما تلف شوند؛ همچنین، موجگرفتگی، استرس شدید و تغییر در دسترسی به طعمه از جمله پیامدهای غیرمستقیم جنگ بر زندگی پرندگان و حیات وحش هستند.
مناطق کوهستانی اغلب بهعنوان پناهگاههای ناخواسته برای گونههای حیاتوحش به ویژه پرندگان عمل میکنند زیرا دسترسی محدود انسانها و صیادان، امنیت نسبی برای زادآوری فراهم میآورد اما در زمان جنگ، همین مناطق به کانون تهدید برای پرندگان تبدیل میشوند. مطالعات جهانی نشان دادهاند که درگیریهای مسلحانه میتوانند جمعیت گونههای در معرض خطر را بهطور چشمگیری کاهش دهند و اکوسیستمها را برای سالها مختل کنند.
با این حال، هر مورد خاص نیازمند بررسی میدانی دقیق است زیرا پاسخ گونهها به استرسهای جنگی میتواند بسیار متفاوت باشد. در استان اصفهان، همزمانی جنگ تحمیلی سوم با فصل حساس تخمگذاری و پرورش جوجههای شاهین و بالابان، فرصتی نادر برای ارزیابی مستقیم این تأثیرات فراهم کرد. پژوهشهای بلندمدت میدانی، تنها راه درک واقعی این پیامدها و ارائه راهکارهای حفاظتی مؤثر است آنچه در ادامه میآید، روایت مستند یک پژوهشگر از مشاهدات مستقیم او در قلب این شرایط است. غلامرضا کیامرزی، دامپزشک و پژوهشگر پرندگان شکاری و عضو کمیته تخصصی پزشکان حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست کشور که بیش از دو دهه بر روی گونههای در خطر انقراض شاهین و بالابان کار میدانی انجام میدهد، روایت میکند که چگونه غریزه مادری بر ترس از جنگ غلبه کرد و لانههای پرندگان شکاری بهترین سال زادآوری خود را تجربه کردند.
مشروح گفتگو با این پژوهشگر را …
