[امیرحسین نادری] معامله‌ای فراتر از انرژی

وقتی هفته گذشته خبر امضای توافق هسته‌ای میان آمریکا و عربستان موسوم به «توافق ۱۲۳» منتشر شد، اولین واکنش بسیاری از ناظران این بود که واشنگتن در حال نقض سیاست «جلوگیری از گسترش توان غنی‌سازی در خاورمیانه» است که از چند ماه قبل، به بهانه آن وارد جنگ با ایران شده است. اما هرچه جزئیات بیشتری از این توافق منتشر شد، معلوم شد که موضوع فراتر از ساخت چند نیروگاه یا انتقال فناوری هسته‌ای است و در حقیقت، معامله‌ای است که باید آن را در چارچوب بازآرایی نظم امنیتی خاورمیانه خواند، نه صرفاً یک قرارداد انرژی.

بر اساس اعلام وزارت انرژی آمریکا، دو کشور توافقی ۳۰ ‌ساله برای همکاری هسته‌ای غیرنظامی امضا کرده‌اند؛ توافقی که به گفته واشنگتن، زمینه ورود ده‌ها میلیارد دلار سرمایه به صنعت هسته‌ای آمریکا را فراهم می‌کند. اما گزارش‌های منتشرشده در نیویورک تایمز، وال‌استریت ژورنال و گاردین نشان می‌دهد در کنار این چارچوب رسمی، امتیازهایی هم به عربستان داده شده که در توافق‌های مشابه آمریکا با کشورهای دیگر سابقه نداشته است.

چند ماه قبل، آمریکا و اسرائیل با این استدلال که ایران نباید به ظرفیت ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک شود، تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دادند. واشنگتن بارها تأکید کرده که حتی غنی‌سازی اورانیوم در سطوح پایین قابل قبول نیست. اما حالا همان آمریکا، در حال مذاکره برای انتقال فناوری هسته‌ای به کشوری است که محمد بن سلمان، ولیعهد آن سال‌ها پیش به صراحت گفته بود اگر ایران روزی به سلاح هسته‌ای برسد، عربستان نیز همان مسیر را خواهد رفت.اگر از زاویه منافع آمریکا به ماجرا نگاه کنیم، این دو اتفاق، دیگر متناقض نیستند. واقعیت آن است که جنگ با ایران، برخلاف انتظار اولیه، امنیت متحدان آمریکا در خلیج فارس را تامین نکرد، بلکه نگرانی آنها را افزایش داد. گزارش نیویورک تایمز به نقل از کارشناسان امنیتی می‌گوید کشورهای منطقه بعد از این جنگ، به این نتیجه رسیده‌اند که چتر امنیتی آمریکا دیگر مانند گذشته قابل اتکا نیست. آنها فهمیده اند اگر روزی بحران بزرگی رخ دهد، واشنگتن لزوماً حاضر نیست همه هزینه‌های دفاع از متحدانش را بپردازد.

عربستان نیز دقیقاً از همین نقطه وارد مذاکره شد. ریاض سال‌هاست برنامه متنوع‌سازی اقتصاد خود را دنبال می‌کند و انرژی هسته‌ای بخشی از این پروژه است. …