به گزارش الجزیره، نیروهای حوثی در یمن موشکها و پهپادهایی را به سوی دو تأسیسات نفتی راهبردی عربستان سعودی در ساحل دریای سرخ شلیک کردند؛ اقدامی که بهمنزله تشدید عمده تازهترین درگیری منطقهایِ در حال جوشوخروش است که با جنگ آغازشده از سوی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران بار دیگر شعلهور شده است.
اما آسمان کشوری که در مرکز این جنگِ در حال گسترش قرار دارد، برای دومین شب پیاپی آرام بود و تا صبح یکشنبه هیچ حمله تازه آمریکا به ایران گزارش نشد.
از ۱۱ ژوئیه، پس از آنکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نفتکشهایی که در تلاش برای عبور از تنگه هرمز بودند حمله کرد، ایران هدف ۱۳ موج پیاپی از حملات هوایی شبانه آمریکا قرار گرفته بود. همزمان با تشدید خصومتها، هر دو طرف اعلام کردند توافق صلح موقتی که در ژوئن امضا شده بود مرده است و مرحله دوم گفتوگوها برای نهاییکردن یک توافق جامع صلح، محکوم به شکست به نظر میرسد.
اما از روز جمعه تاکنون هیچ حمله هوایی آمریکا انجام نشده و نشانههایی محتاطانه در حال پدیدار شدن است که نشان میدهد واشنگتن و تهران همچنان از طریق میانجیها در حال گفتوگو هستند و شاید به مذاکراتی معنادارتر بازگردند.
با این حال، حتی اگر آتشبسی شکننده دیگر هم مورد توافق قرار گیرد، زنجیره پیامدهایی که این جنگ به راه انداخته، همچنان در جاهای دیگر به درگیری و تقابل دامن میزند.
حملات ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز، صادرات نفت و مواد خام مورد نیاز برای تولید کود شیمیایی را تحت فشار شدید قرار داده، قیمت انرژی را بهشدت بالا برده و خطر بروز بحران امنیت غذایی را در برخی از آسیبپذیرترین کشورهای جهان افزایش داده است.
در ماه مارس، در واکنش به حملات علیه ایران، حزبالله لبنان که مورد حمایت تهران است، حملات موشکی علیه اسرائیل را از سر گرفت و اسرائیل نیز در پاسخ، یورش ویرانگری را به جنوب لبنان آغاز کرد که ۱.۲ میلیون نفر را آواره کرده است.
اکنون یک درگیری منطقهایِ شعلهور دیگر نیز بار دیگر فوران کرده است؛ میان عربستان سعودیِ متحد آمریکا و جنبش حوثی که کنترل بخش اعظم شمال و غرب یمن، از جمله پایتخت، صنعا، را در اختیار دارد. عربستان سعودی و متحدان منطقهایاش در سال ۲۰۱۵ وارد جنگ داخلی خشن علیه حوثیها شدند و این وضعیت تا زمان توافق آتشبس در سال ۲۰۲۲ ادامه داشت.
خطر بحران جهانی
این آتشبس در همین ماه فروپاشید؛ پس از آنکه حمله به فرودگاه صنعا برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی، حوثیها را به شلیک موشکهای بالستیک به سوی عربستان تحریک کرد. دوشنبه گذشته، حوثیها محاصره دریایی علیه عربستان سعودی اعلام کردند و اواخر جمعه، سعودیها حملات هوایی علیه شهر حدیده، تحت کنترل حوثیها، انجام دادند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، گفت در اقدام تلافیجویانه، نیروهای حوثی حملات روز یکشنبه را علیه تأسیسات متعلق به غول نفتی دولتی عربستان، آرامکو، در شهرهای ساحلی جیزان و ینبع انجام دادند.
عربستان سعودی درباره میزان خسارت احتمالی به پالایشگاه آرامکو در جیزان اظهارنظری نکرده است، اما پس از حمله، ستون بزرگی از دود مشاهده شد که به هوا برخاست.
در ینبع، که دروازه اصلی صادراتی عربستان در ساحل غربی این کشور است، دو موشک بالستیک که تأسیسات نفتی را هدف گرفته بودند، توسط یک آتشبار پاتریوت رهگیری شدند؛ آتشباری که ارتش یونان بر اساس توافقی با ریاض آن را در عربستان اداره میکند.
تشدید درگیریها این نگرانی را بالا برده است که حوثیها بتوانند تنگه بابالمندب، که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند، مسدود کنند. اگر هم بابالمندب و هم هرمز مسدود شوند، بحران زنجیره تأمین حاصل از آن، خسارت اقتصادی بزرگی در سراسر جهان ایجاد خواهد کرد.
جنگهای درهمتنیده
جنگ آمریکا و ایران، علاوه بر گسترش به دریای سرخ، با مرگبارترین درگیری فعال جهان نیز درهم تنیده شده است؛ یعنی تلاش روسیه برای تصرف اوکراین.
به گفته وزارت امور خارجه ایران، یک حمله دوربرد به یک شناور ایرانی در دریای خزر در روز شنبه، انفجاری ایجاد کرد که در آن یک ملوان کشته و یک نفر دیگر زخمی شد. ایران، اوکراین را مسئول این حمله دانست و کاردار کییف در تهران را احضار کرد تا محکومیت خود را نسبت به این اقدام «خصمانه و جنایتکارانه» ابلاغ کند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در پیامی در شبکه ایکس گفت کییف در حملات دوربرد در دریای خزر به «نتایج بسیار قوی» دست یافته و «شناورهایی را که در ارسال محمولههای نظامی مرتبط با ایران استفاده میشدند، همچنین یک ناو جنگی» هدف قرار داده است.
زلنسکی روز شنبه در اظهارات بیشتری در ایکس مدعی شد که از آغاز ماه ژوئیه، کییف «شناسایی فعال ماهوارهای روسیه از کشورهای خلیج فارس و تأسیسات نظامی آمریکا در آنجا» را شناسایی کرده است. او گفت تصاویر ماهوارهای در اختیار تهران قرار گرفته تا به سپاه پاسداران برای شناسایی اهداف حملات موشکی بالستیک و پهپادی کمک کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دلیلی برای توقف ناگهانی حملات هوایی به ایران ارائه نکرده است، اما یک مقام ارشد دولت به خبرگزاری *رویترز* گفت که ترامپ «همیشه روشن کرده است که ترجیح او دیپلماسی است، اما به ایران نشان داده اگر بهصورت جدی پای میز مذاکره نیاید، چه اتفاقی خواهد افتاد».
ترامپ روز جمعه گفت که هنوز نوعی ارتباط با ایران وجود دارد.
او گفت: «آنها همین حالا دارند با ما صحبت میکنند؛ دوست دارند به یک توافق برسند. فکر نمیکنم آماده باشند که ...، اما من حاضرم گوش بدهم.»
رسول سردار، خبرنگار الجزیره در تهران، گفت مقامهای ایرانی تأیید کردهاند که دو طرف در حال تبادل پیام هستند.
سردار گفت: «پیشنهادهایی از طریق میانجیها منتقل شده و تهران هنوز در حال بررسی آنهاست»، و افزود که به دلیل «اختلافات بنیادی» در مواضع دو طرف و بیاعتمادی عمیق، «هنوز پیشرفت زیادی حاصل نشده است».
