کریدور شمال–جنوب با وجود موقعیت ممتاز ایران هنوز به یک مسیر پایدار و تجاری تبدیل نشده؛ کارشناسان معتقدند که نبود نقشه راه و حکمرانی یکپارچه، زمان ترانزیت نامشخص، ضعف لجستیک و بیثباتی مقررات، مزیت جغرافیایی کشور را بلااستفاده کرده است.
کریدور بینالمللی شمال–جنوب با برخورداری از موقعیت جغرافیایی ممتاز ایران، سابقه تاریخی و اهمیت ژئوپلیتیکی، یکی از مهمترین ظرفیتهای کشور برای توسعه ترانزیت منطقهای به شمار میرود؛ با این حال، این کریدور هنوز نتوانسته متناسب با ظرفیتهای جغرافیایی و اقتصادی ایران به یک مسیر پایدار و قابل اتکا برای تجارت بینالمللی تبدیل شود.
مشکل این مسیر که تاکنون به تجاریسازی نرسیده، را نمیتوان تنها به کمبود زیرساخت یا فشار تحریمها محدود کرد، بلکه مسئله اصلی، تبدیل نشدن مزیت جغرافیایی ایران به یک «نظام عملیاتی قابل اتکا» است.
در تجارت بینالمللی، موقعیت جغرافیایی زمانی به مزیت اقتصادی تبدیل میشود که یک مسیر بتواند زمان حمل قابل پیشبینی، هزینه رقابتی، ثبات مقررات و کیفیت خدمات را به صاحبان کالا ارائه دهد؛ مؤلفههایی که در سالهای گذشته به یکی از حلقههای مفقوده توسعه کریدور شمال–جنوب در ایران تبدیل شدهاند.
نخستین مانع توسعه کریدور را نبود حکمرانی یکپارچه است. کریدور شمال–جنوب یک زنجیره بههمپیوسته از بندر، ریل، جاده، پایانه، مرز و تشریفات گمرکی است، اما در ایران هر یک از این اجزا تحت مدیریت و منطق متفاوتی قرار دارند و ساختار منسجم و مقتدری که بتواند این بخشها را در قالب یک راهبرد واحد مدیریت کند، شکل نگرفته است.
ناتمام بودن برخی حلقههای کلیدی زیرساختی و نبود نگاه کریدوری در بهرهبرداری از زیرساختها از دیگر موانع است. گلوگاههای ریلی، محدودیت ظرفیت پایانههای مرزی، کمبود تجهیزات بارگیری و تخلیه، ضعف اتصال بنادر به شبکه پسکرانه و نارسایی مراکز لجستیکی، باعث شده زمان عبور کالا از مسیر ایران با نوسان همراه باشد که منجر به نارضایتی صاحبان کالا و روی برگرداندن از مسیر تجاری میشود.
به گفته حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل و ترانزیت، در رقابت کریدوری، زمان نامطمئن حتی میتواند یک مسیر طولانی اما قابل پیشبینی را جذابتر کند؛ زیرا صاحبان کالا و اپراتورهای بینالمللی برای انتخاب مسیر، علاوه …
