محمد حسینی باغسنگانی - پژوهشگر فرهنگ و هنر - در یادداشتی با عنوان «کارنامه دکتر پرویز ناتل خانلری» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار داده نوشته است:
«اول شهریورماه در تقویم فرهنگی ایران، سالروز درگذشت یکی از بیبدیلترین، پرمناقشهترین و در عین حال اثرگذارترین معماران هویت ملی و نوسازی فرهنگی در عصر معاصر است؛ دانشمندی چندوجهی، شاعری گرانمایه، زبانشناسی نوآور و مدیری کارآمد که نامش با استواری زبان فارسی و شیوایی نثر معیار گره خورده است: دکتر پرویز ناتل خانلری.
او مردی بود که در پهنه فرهنگ ایرانزمین نقشی چندگانه ایفا کرد؛ از شاعری غزلسرا و نوجو تا زبانشناسی شالودهشکن،ث و از مدیری فرهنگآفرین تا سیاستمداری درگیر با ناملایمات روزگار. برای درک عمیقتر و همهجانبه این شخصیت بینظیر، بازخوانی روایتها و خاطرات مکتوب و شفاهی شاگردان مستقیم و همعصران او اهمیتی دوچندان دارد. در این میان، گفتگوهای ثبتشده و آرشیو نگارنده با شاگردان طراز اول خانلری نظیر دکتر علیاشرف صادقی، دکتر مهدی نوریان، دکتر محمدرضا راشد محصل، دکتر رضا مصطفوی سبزواری، دکتر فتحالله مجتبایی و دکتر حکیمه دبیران، تصویری واقعبینانه، زنده، نقادانه و در عین حال ستایشآمیز از سلوک علمی، اخلاقی، اداری و فردی استاد به دست میدهد.
یکی شاگردان مستقیم او دکتر رضا مصطفوی سبزواری است. ایشان به به صراحت گفته است، پرویز ناتل خانلری متعلق به نخستین نسل فارغالتحصیلان دکتری ادبیات فارسی دانشگاه تهران بود. نخستین کسی که موفق به اخذ این درجه علمی در ایران شد، شادروان دکتر محمد معین در سال ۱۳۲۱ بود و درست یک سال پس از او، در سال ۱۳۲۲، پرویز ناتل خانلری به همراه ذبیحالله صفا و حسین خطیبی از پایاننامههای خود دفاع کردند. این تقارن تاریخی نشان میدهد که خانلری در زمره پیشکسوتان مطلق و پایهگذاران اصلی این رشته در گستره دانشگاهی ایران زمین به شمار میآمد. پایاننامه دکتری او با عنوان «تحقیق انتقادی در عروض فارسی و چگونگی تحول اوزان غزل» زیر نظر استاد بدیعالزمان فروزانفر، دفاع شد؛ هرچند که در آن زمان، به دلیل رویکرد آواشناختی و نوآورانهاش که قالبهای سنتی عروض عربی را به چالش میکشید، از سوی برخی ممتحنان سنتی مانند سیدمحمد تدین متهم به «بدعت علمی» یا الحاد ادبی شد، اما با حمایت و فراست …
