حجتالاسلام والمسلمین عباس نصیریفرد در گفتوگو با ایسنا درباره رویکرد امام صادق(ع) در مواجهه با جریانهای فکری مختلف و درسهای آن برای امروز اظهار کرد: دوران امام جعفر صادق(ع) یکی از دورههای مهم شکلگیری و تکوین اندیشه اسلامی بود که با افول امویان، قدرتگیری عباسیان و گسترش مباحث کلامی، فقهی و اعتقادی همراه شد. در چنین فضایی، امام صادق(ع) به جای رویکردی انفعالی یا تقابلی، مواجههای علمی، استدلالی و گفتوگومحور را دنبال کردند. ایشان در مدینه به آموزش و تربیت علمی پرداختند و حلقهای از دانشمندان و متکلمان را شکل دادند و منابع تاریخی نیز از حضور پیروان و دانشپژوهانی با گرایشهای مختلف در محضر ایشان گزارش کردهاند.
وی افزود: در گزارشهای مربوط به مناظرات امام صادق(ع)، نکته مهم این است که استدلال ایشان غالباً از مبانی مورد قبول طرف مقابل آغاز میشد؛ یعنی ابتدا مسئله و پیشفرضهای مخاطب فهم میشد و سپس استدلال بر اساس عقل، تجربه، قرآن یا مبانی مشترک پیش میرفت. در برخی گزارشها نیز گفتوگوهای امام با منکران خدا و پیروان ادیان دیگر نقل شده است. بنابراین میتوان سیره علمی امام صادق(ع) را بر اصولی همچون شنیدن پیش از پاسخ دادن، شناخت دقیق دیدگاه مخالف، استدلال به جای تحقیر، استفاده از عقل و برهان، تفکیک شخص از اندیشه و تبدیل اختلاف فکری به فرصتی برای تولید علم استوار دانست.
این استاد دانشگاه ادامه داد: این مسئله برای امروز اهمیت مضاعفی دارد. در فضای مجازی، بسیاری از اختلافات پیش از آنکه به «اختلاف علمی» تبدیل شوند، به «تقابل هویتی و شخصی» تبدیل میشوند. سیره امام صادق(ع) به ما میآموزد که جامعه علمی سالم، جامعهای نیست که در آن اختلاف نظر وجود نداشته باشد؛ بلکه جامعهای است که اختلاف نظر را با منطق، اخلاق و دانش مدیریت کند. از این منظر، الگوی امام صادق(ع) را میتوان در دانشگاه، حوزه، رسانه و شبکههای اجتماعی به کار گرفت؛ یعنی گفتوگو باید برای کشف حقیقت باشد، نه مناظره برای شکست دادن طرف مقابل.
مکتب امام صادق(ع)؛ علم از انتقال معارف تا تولید اندیشه …
