سلطانی نجفآبادی با اشاره به مجموعههای ژنتیکی موجود در بانک ژن افزود: در بخشهای مختلف، تنوع گستردهای از محصولات از جمله انواع کدو، کاهو و خیار نگهداری میشود که هر کدام صفات ویژهای دارند. برای نمونه، در برخی نمونههای ژنتیکی کاهو، ژن مقاومت به بیماری لکهبرگی وجود دارد که میتواند برای شرکتهای بزرگ تولیدکننده ارقام اهمیت داشته باشد و حتی ارزش اقتصادی قابلتوجهی ایجاد کند.
وی ادامه داد: در بخش دیگری از این مجموعه، انواع خیارهای بومی و محلی نگهداری میشود، نمونههایی که شاید برای بسیاری از مردم یادآور طعم، عطر و کیفیتهای قدیمی و فراموش شده باشند، اما از منظر علمی و اقتصادی دارای ارزش ژنتیکی بالایی هستند و شرکتهای بزرگ در دنیا به دنبال دسترسی به چنین منابعی برای استفاده از آنها در برنامههای اصلاحی و تولید ارقام جدید هستند.
رئیس بانک ژن گیاهی ملی ایران با اشاره به تغییر ذائقه و گرایشهای جدید در بازار جهانی گفت: در سطح جهان، گرایش به سمت محصولات و ویژگیهای سنتی و بومی در حال افزایش است. در این شرایط، بانک ژن علاوه بر اینکه میتواند منابع لازم برای تولید ارقام تجاری، پربازده و باکیفیت را فراهم کند، میتواند مواد گیاهی دارای کیفیتهای خاص و ارزشمند را نیز در اختیار برنامههای اصلاحی قرار دهد. ویژگیهایی که بخشی از آنها در ارقام تجاری امروزی کمرنگ یا فراموش شدهاند.
سلطانی نجفآبادی تأکید کرد: ارزش بانک ژن را میتوان از چند منظر مورد بررسی قرار داد که یکی از مهمترین آنها، میراث ژنتیکی کشور است.
وی توضیح داد: بخش قابلتوجهی از مواد ژنتیکی موجود در بانک ژن حاصل تلاش و فعالیت همکاران این مجموعه در طول چندین دهه، از دهه ۱۳۶۰ به بعد، است. این منابع در سالهای گذشته از مناطق مختلف کشور جمعآوری و برای حفاظت به بانک ژن منتقل شدهاند.
رئیس بانک ژن گیاهی ملی ایران افزود: بسیاری از این گونهها و نمونههای ژنتیکی ممکن است امروز به دلیل توسعه شهرها، تغییرات اقلیمی، ساخت و ساز، تغییر کاربری اراضی و سایر فعالیتهای انسانی دیگر در طبیعت وجود نداشته باشند. بنابراین اگر این منابع در بانک ژن جمعآوری، نگهداری و حفاظت نشده باشند، امکان انتقال آنها به نسلهای آینده نیز از بین میرود.
وی با بیان اینکه حفظ این ذخایر فقط به معنای نگهداری یک مجموعه گیاهی نیست، مطرح کرد: موضوع مهم دیگر، امنیت غذایی است. مواد ژنتیکی موجود در بانک ژن در واقع ماده خام برای تولید ارقام گیاهی آینده هستند و در محصولاتی مانند گندم، حبوبات، دانههای روغنی، سبزیها، گیاهان علوفهای و سایر محصولات مورد استفاده قرار میگیرند؛ محصولاتی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با تأمین غذای انسان ارتباط دارند.
سلطانی نجفآبادی تصریح کرد: بنابراین بانک ژن گیاهی را باید یکی از پشتوانههای امنیت غذایی کشور دانست، چرا که بدون دسترسی به منابع ژنتیکی متنوع، امکان اصلاح ارقام، ایجاد ارقام مقاومتر، باکیفیتتر و متناسب با شرایط آینده کشاورزی کاهش پیدا میکند.
وی همچنین با اشاره به حجم ذخایر ژنتیکی موجود در بانک ژن گیاهی ملی ایران گفت: در حال حاضر حدود ۷۴ هزار نمونه ژنتیکی بومی و سازگار با شرایط کشور در مجموعه بانک ژن نگهداری میشود که هر یک میتواند در برنامههای تحقیقاتی و اصلاحی آینده مورد استفاده قرار گیرد.
رئیس بانک ژن گیاهی ملی ایران خاطرنشان کرد: حفاظت از این منابع، در واقع حفاظت از بخشی از تاریخ کشاورزی و تنوع زیستی کشور و در عین حال سرمایهگذاری برای آینده تولید و امنیت غذایی است. سرمایهای که ارزش واقعی آن زمانی بیشتر آشکار میشود که برای مقابله با چالشهایی مانند تغییر اقلیم، بیماریها، کمآبی و نیاز به تولید محصولات با کیفیت بالاتر به منابع ژنتیکی جدید نیاز داشته باشیم.
انتهای پیام
