امین فرجی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه اربعین آزمایشگاهی زنده برای مشاهده مؤلفههای سرمایه اجتماعی است، اظهار کرد: این تعبیر در ادبیات فناوری و نوآوری، به فضایی شبیهسازیشده اطلاق میشود که پلتفرمهای جدید، پیش از اجرای گسترده، در آن آزموده میشوند تا خطاهایشان در محیطی کنترلشده برطرف شود؛ از این منظر، پیادهروی اربعین بهعنوان عرصهای عظیم انسانی حائز اهمیت است، چراکه میتوان بسیاری از چالشهای شهری را بهصورت نمونه اولیه در آن سنجید.
دانشیار دانشگاه تهران تصریح کرد: اما وقتی از اربعین به عنوان «شهر موقت» یاد میکنیم و به تحقق رفاه جمعی بدون ساختارهای بوروکراتیک در آن اشاره داریم، بلافاصله این دغدغه مطرح میشود که پس از بازگشت به کلانشهرهایی مثل تهران، چه مکانیسمهایی میتوانند مانع «شوک بازگشت» شوند و زائر را در حفظ رفتارهای نوعدوستانهاش یاری دهند.
وی با بیان اینکه برای پاسخ، ابتدا باید مختصات یک شهر پایدار را بشناسیم، ادامه داد: محور اصلی در یک مدینه فاضله، تعامل سازنده میان سه عنصر انسان، محیط ساختهشده و محیط طبیعی است؛ هرگاه این تعامل دچار بحران شود، شهر با چالشهایی نظیر سیلابهای ناشی از ساختوساز در حریم رودخانهها، مصالح غیراستاندارد، یا بافتهای نامتجانس روبهرو میشود که زیستن در آن ملغمه شلوغ و ناهماهنگ، خود بحرانآفرین است.
فرجی بیان کرد: در این میان، اربعین استعارهای از یک شهر موقت آرمانی است که تمام المانهای یک شهر را از مبدأ تا مقصد در خود دارد، در حالی که فرد بر اساس اندیشههای عرفانی، گویی فرایند صعود و عروجی را طی میکند؛ آنچه شوک بازگشت را میآفریند، بازگشت ناگهانی به اندیشههای مادی و رقابتهای ناسالمی است که ممکن است در زندگی شهری تا مرز کلاهبرداری و انحراف پیش رود.
وی افزود: راه مقابله با این شوک، صرفاً تکیه بر روایات و تجربیات فردی زائرانی نیست که در جغرافیای ایران پراکنده میشوند، بلکه نیازمند «کنشگری مدیریت شهری» است؛ به این معنا که مدیریت شهری باید ضربآهنگهای پرشتاب شهر را در جاهایی که ضرورتی ندارد، به سکون و تأمل وادارد تا زمینه تعامل، همکاری و افزایش تحمل مردم فراهم شود.
این استاد دانشگاه عنوان کرد: این همان چیزی است که امروزه در نظریات اندیشمندانی چون هانری لوفور …
