سنندج از سالهای دور به دلیل تعدد مساجد، منارهها و اماکن مذهبی به این نام شهرت داشته است؛ بهگونهای که مسجد در این شهر تنها یک بنای مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی شهر به شمار میرود، کافی است در محلههای قدیمی سنندج قدم بزنید تا در فاصلهای کوتاه، گنبد و مناره مسجدی قدیمی را ببینید؛ بناهایی که هر کدام بخشی از تاریخ این شهر را در خود جای دادهاند.
اما چرا سنندج را شهر مسجد و مناره مینامند؟ پاسخ به این سؤال را باید در پیوند عمیق مردم این منطقه با دین، فرهنگ اسلامی و سنتهای اجتماعی جستوجو کرد، در واقع سنندج از نظر تعداد مساجد نسبت به جمعیت و مساحت، جایگاه ویژهای دارد و همین تراکم بالای اماکن مذهبی، از گذشته این شهر را از بسیاری از شهرهای دیگر متمایز کرده است.
در استان کردستان مسجد همواره جایگاهی فراتر از یک محل عبادت داشته است، مسجد در فرهنگ مردم این دیار، محل آموزش علوم دینی، گردهمایی اجتماعی، برگزاری آیینهای مذهبی و حتی در دورههایی محل شکلگیری و انتقال بخش مهمی از فرهنگ و دانش جامعه بوده است و وجود صدها مسجد تاریخی در شهرها و روستاهای کردستان نتیجه همین جایگاه ویژه است.
مساجد تاریخی کردستان، فقط بناهایی قدیمی نیستند؛ آنها روایت معماری و فرهنگ چند قرن از این سرزمین را با خود حمل میکنند.
بخش قابل توجهی از مساجد تاریخی سنندج به دوره قاجار بازمیگردند؛ دورهای که معماری مذهبی در این شهر رونق ویژهای پیدا کرد، ویژگیهایی مانند شبستانهای ستوندار، ستونهای چوبی، ایوانهای رو به حیاط، حوض و آبنما و تزئینات آجری و کاشیکاری، از عناصر شاخص معماری مساجد منطقه کردستان است.
در حال حاضر ۲۳ مسجد و مکان مذهبی تاریخی در سنندج در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیدهاند؛ بناهایی که هر کدام بخشی از هویت تاریخی و معماری شهر را نمایندگی میکنند.
دارالاحسان؛ نگین مساجد تاریخی سنندج
در میان این بناها، مسجد دارالاحسان یا مسجد جامع سنندج جایگاه ویژهای دارد.
این مسجد در سال ۱۲۲۷ هجری قمری به دستور اماناللهخان اردلان، والی وقت کردستان، ساخته شد؛ بنایی که از همان ابتدا تنها کارکرد مسجد نداشت و به عنوان یک مرکز مهم آموزش علوم دینی نیز مورد استفاده قرار میگرفت.
دارالاحسان دارای دو ایوان شرقی و …
