به گزارش ایسنا، صنعت نساجی از جمله صنایعی است که سالهاست در کنار نقش مهم خود در تولید پوشاک و منسوجات، با چالشهای زیستمحیطی جدی نیز شناخته میشود. یکی از مهمترین این چالشها، مصرف بالای آب در فرایند رنگرزی و همچنین تولید فاضلابی است که میتواند محیطزیست را تحت فشار قرار دهد. به همین دلیل، هر فناوری تازهای که بتواند وابستگی این صنعت به آب را کاهش دهد، توجه پژوهشگران و فعالان صنعتی را به خود جلب میکند. در همین زمینه، استفاده از دیاکسید کربن فوق بحرانی به عنوان محیط رنگرزی، در سالهای اخیر به عنوان یک راهکار نوآورانه و دوستدار محیطزیست مطرح شده است؛ راهکاری که تلاش میکند یکی از پرهزینهترین و آلایندهترین مراحل تولید منسوجات را دگرگون کند.
دیاکسید کربن فوق بحرانی حالتی ویژه از این ماده است که در دما و فشاری بالاتر از حد بحرانی قرار میگیرد. در این وضعیت، این ماده همزمان برخی ویژگیهای مایعات و گازها را از خود نشان میدهد. به زبان ساده، در این حالت میتواند مانند یک حلال کارآمد عمل کند و برخی مواد را در خود حل کند، در حالی که قدرت نفوذ بالایی هم دارد. همین ویژگی باعث شده است که برای رنگرزی بعضی الیاف، بهویژه الیاف مصنوعی مانند پلیاستر، گزینهای مناسب باشد. اهمیت این موضوع از آنجا بیشتر میشود که این روش نهتنها آب را از فرایند حذف میکند، بلکه میتواند مرحله خشککردن را نیز کنار بگذارد؛ موضوعی که به کاهش مصرف انرژی و تولید پسماند کمک میکند و برای صنعتی با ابعاد گسترده مانند نساجی، یک مزیت مهم به شمار میآید.
در همین چارچوب، امینالدین حاجی، دانشیار دانشکده مهندسی نساجی دانشگاه یزد، پژوهشی را درباره مبانی، پیشرفتها و چشمانداز آینده رنگرزی الیاف نساجی با استفاده از دیاکسید کربن فوق بحرانی انجام داده است. این پژوهش با رویکردی مروری و تحلیلی، تلاش کرده تصویری منسجم از وضعیت دانش موجود در این زمینه ارائه دهد و نشان دهد این فناوری چگونه از یک ایده پژوهشی به گزینهای جدی برای کاربرد صنعتی تبدیل شده است. همچنین این بررسی کوشیده است اطلاعات لازم را برای محققان و صنعتگران داخلی فراهم کند تا شناخت روشنتری از ظرفیتها، فرصتها و چالشهای این روش داشته باشند.
در این مقاله مروری، مبانی فیزیکی و شیمیایی این فناوری به زبان تخصصی بررسی …
