بهزاد نعمتی در گفتوگو با ایسنا درباره پیشینه پنجرههای زیارتی حرم مطهر امام رضا(ع)، اظهار کرد: ارائه آماری دقیق از تعداد پنجرههای زیارتی حرم مطهر چندان امکانپذیر نیست، چراکه پنجرهها شکلها و کارکردهای متفاوتی دارند و حتی اطلاق عنوان «پنجره زیارتی» به برخی از آنها محل اختلاف است. از همین رو، در منابع و محاسبات مختلف، اعداد متفاوتی درباره تعداد این پنجرهها ارائه شده است.
وی با بیان اینکه پنجره فولاد صحن انقلاب اسلامی را میتوان شاخصترین و قدیمیترین نمونه از این پنجرهها در حرم مطهر رضوی دانست، گفت: این صحن در گذشته با عناوینی همچون «صحن کهنه» و «صحن عتیق» شناخته میشده و بر اساس اشارات موجود در منابع تاریخی و نشانیهایی که درباره این پنجره ارائه شده، دستکم حدود ۵۰۰ سال قدمت دارد و حتی این احتمال وجود دارد که پیشینه آن به دورهای پیش از این بازگردد.
این پژوهشگر گروه فرهنگ و هنر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: بررسی موقعیت قرارگیری پنجره فولاد نشان میدهد که در گذشته نیز در همین محدوده پنجرهای وجود داشته است. حتی پیش از دوره تیموری و همزمان با شکلگیری نخستین صورت صحن کهنه، به نظر میرسد پنجرهای رو به فضای بیرونی در این قسمت قرار داشته است.
نعمتی با اشاره به اینکه محل کنونی پنجره فولاد در ضلع شمالی بقعه مطهر و در محدودهای موسوم به «پشت سر حضرت» قرار دارد، بیان کرد: به نظر میرسد هنگام ساخت و توسعه صحن، فضای مربوط به پنجره نیز در امتداد همان محل قدیمی در نظر گرفته شده باشد.
وی افزود: با تجدید بنای صحن کهنه یا همان صحن انقلاب و صحن عتیق در دوره صفویه، جایگاه این پنجره در شکل و موقعیتی که امروز میبینیم تثبیت شد و از آن زمان تاکنون در این محل باقی مانده است؛ البته خود پنجره در طول تاریخ چندین بار مرمت و تعویض شده است.
این پژوهشگر گروه فرهنگ و هنر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی خاطرنشان کرد: بر همین اساس، میتوان پنجره فولاد صحن انقلاب اسلامی را قدیمیترین پنجره زیارتی از این نوع در حرم مطهر رضوی دانست.
پنجرههایی برای زیارت از مسیرهای مختلف …
