گویی چند دقیقه بیخبری از جهان بیرون برای انسان امروز دشوار شده و مسئله فقط استفاده از تلفن همراه یا حضور در شبکههای اجتماعی نیست؛ پرسش مهمتر این است که چرا لحظههای بدون محرک بیرونی برای بسیاری از افراد به تجربهای ناخوشایند تبدیل شده است؟
سازمان جهانی بهداشت در سالهای اخیر تنهایی و انزوای اجتماعی را به عنوان یکی از مسائل مهم سلامت عمومی مطرح کرده است. بر اساس گزارش این سازمان، حدود یک نفر از هر شش نفر در جهان احساس تنهایی میکند و این وضعیت در میان نوجوانان و جوانان شیوع بیشتری دارد. سازمان جهانی بهداشت همچنین میان تنهایی و انزوای اجتماعی تفاوت قائل میشود؛ انزوای اجتماعی به کمبود ارتباطات و روابط اجتماعی اشاره دارد، در حالی که تنهایی تجربه ذهنی ناخوشایندی است که در این وضعیت روابط فرد با روابطی که نیاز دارد یا انتظار دارد فاصله داشته باشد.
پژوهشهای جدید نیز نشان میدهد خلوت لزوما تجربهای منفی نیست. برخی مطالعات، خلوت انتخابشده و همراه با احساس اختیار را با آرامش بیشتر و کاهش برخی هیجانهای منفی مرتبط دانستهاند. در مقابل، زمانی که فرد به دلیل طرد اجتماعی، نداشتن روابط معنادار یا ناتوانی در برقراری ارتباط از دیگران جدا میشود، تجربه تنهایی میتواند با پیامدهای منفی برای سلامت روان همراه باشد.
از سوی دیگر، زندگی دیجیتال امکان فرار دائمی از سکوت را فراهم کرده است. تلفن همراه در هر لحظه میتواند یک پیام، تصویر، ویدئو یا خبر در اختیار فرد قرار دهد. به همین دلیل، شاید یکی از پرسشهای مهم درباره زندگی انسان معاصر این نباشد که چرا تنها شدهایم، بلکه این باشد که آیا هنوز توانایی تنها ماندن با خودمان را داریم؟
در همین زمینه، موضوع ترس از خلوت، نقش شبکههای اجتماعی در فرار از افکار و احساسات، تفاوت تنهایی سالم و انزوای آسیبزا و تاثیر ترس از تنها ماندن بر روابط عاطفی و خانوادگی را با شیما سلیمی، روانشناس و زهرا مظاهری مشاور خانواده، در میان گذاشتهایم.
باید میان تنها بودن، احساس تنهایی و انزوای اجتماعی تفاوت قائل شد
شیما سلیمی در گفت و گو با ایسنا، تنها بودن را به خودی خود نشانه مشکل روانی ندانست و اظهار کرد: انسان برای سلامت روان به ارتباط اجتماعی نیاز دارد، اما در کنار آن به زمانی برای خلوت، استراحت و بازگشت …
