دکتر زهرا شیخی در گفتوگو با ایسنا، در آستانه چهلوششمین سالگرد جهاد دانشگاهی و تشریح یکی از موارد شاخص ۱۴۰۴ حوزه پژوهش و فناوری، با اشاره به مأموریت جهاد دانشگاهی قم در راستای راهاندازی مرکز ملی زیستشناسی مصنوعی، اظهار کرد: زیستشناسی سنتتیک را میتوان نسل جدید زیستفناوری دانست؛ حوزهای که با تلفیق زیستشناسی، مهندسی، فناوری و علوم محاسباتی تلاش میکند موجودات زنده یا اجزای آنها را بهگونهای طراحی یا بازطراحی کند که بتوانند یک وظیفه مشخص را با دقت و کارایی بیشتری انجام دهند.
وی برای درک بهتر تفاوت سه حوزه زیستشناسی سنتتیک، مهندسی ژنتیک و زیستفناوری، گفت: در زیستفناوری یا بیوتکنولوژی، ما از تواناییهای طبیعی موجودات زنده استفاده میکنیم؛ برای مثال، از یک باکتری برای تولید یک ماده دارویی یا یک آنزیم بهره میبریم. در مهندسی ژنتیک، علاوه بر استفاده از موجودات زنده، ژنهای آنها را نیز تغییر میدهیم؛ یعنی ممکن است ژنی را حذف، اضافه یا اصلاح کنیم تا ویژگی خاصی در آن موجود ایجاد شود.
شیخی ادامه داد: اما زیستشناسی سنتتیک یک گام فراتر است؛ در این حوزه، فقط یک ژن را تغییر نمیدهیم؛ بلکه مانند یک مهندس، کل عملکرد یک سلول یا سیستم زیستی را طراحی میکنیم تا بتواند یک مأموریت مشخص را انجام دهد. به بیان دیگر، به جای اینکه صرفاً از طبیعت استفاده کنیم، تلاش میکنیم بر پایه اصول مهندسی، قابلیتهای جدیدی به سیستمهای زنده اضافه کنیم.
زیستشناسی سنتتیک؛ نسل جدید مهندسی زیستی
وی افزود: به همین دلیل، زیستشناسی سنتتیک را نسل جدید مهندسی زیستی میدانند؛ فناوریای که میتواند راهحلهای نوآورانهای برای چالشهای حوزه سلامت، کشاورزی، صنعت، محیطزیست و امنیت زیستی ارائه کند. به زبان ساده، اگر بیوتکنولوژی استفاده از طبیعت باشد، مهندسی ژنتیک اصلاح طبیعت است و زیستشناسی سنتتیک، طراحی هوشمندانه قابلیتهای جدید در موجودات زنده برای حل مسائل انسان است.
شیخی با بیان اینکه بسیاری از چالشهای آینده بشر، راهحل زیستی دارند، تصریح کرد: امروز کشورها به دنبال تولید داروهای نوین، محصولات کشاورزی مقاوم، سوختهای زیستی، مواد صنعتی زیستپایه، روشهای نوین درمان بیماریها و فناوریهای سازگار با محیط زیست هستند. زیستشناسی سنتتیک بستر توسعه همه این …
