خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: پسری که در اواخر اسفند سال ۱۲۹۷ هجری شمسی در محله سنگلج تهران، در محدوده دباغخانه چشم به جهان گشود؛ از جمله پژوهشگران برجستهای شد که در سده چهاردهم هجری شمسی، مطالعات تاریخی، زبانی و دینی را در ایران به یکدیگر پیوند داد. محمدجواد مشکور در خانوادهای روحانی و اهل علم پرورش یافت؛ خانوادهای که ریشههای آن از یک سو به عالمان آذربایجان و بادکوبه و از سوی دیگر به خاندان علمی سنگلج تهران میرسید.
پدرش، علاءالدین مشکور، از خاندان عالمان ارومیه و آذربایجان بود و تحصیلات حوزوی خود را در حوزه علمیه نجف به پایان رسانده بود. در پیشینه خانوادگی او، نام جد پدری مشکور نیز جایگاه ویژهای داشت. جد وی از علمای بادکوبه بود و در دوره ناصرالدینشاه قاجار، سمت نایب امام جمعه تهران را در مسجد شاه بر عهده داشت. مادر محمدجواد مشکور، معصومهخانم، ملقب به خانمآغا، بزرگترین فرزند حسن سنگلجی، از عالمان شناختهشده تهران در دوره ناصری، بود. او همچنین از نوادگان میرزا صفی مازندرانی به شمار میرفت. داییهای مشکور، محمدحسن، محمدمهدی و محمد، نیز از عالمان و استادان روزگار خود بودند و در شکلگیری شخصیت علمی او نقش داشتند.
مشکور دومین فرزند خانوادهای پنجنفره بود. برادر بزرگترش محمدرضا و برادر کوچکترش محمدحسین نام داشتند. فضای خانوادگی، نخستین مدرسه علمی او بود. وی از کودکی با متون دینی، ادبیات فارسی و عربی، مباحث حکمی و دانشهای سنتی آشنا شد و آموزش را پیش از ورود به مدرسه، نزد پدر و دیگر خویشاوندان دانشمند خود آغاز کرد.
این پیشینه خانوادگی، بعدها در مسیر علمی مشکور نیز نمود یافت. او با آنکه در دانشگاههای جدید تحصیل کرد و با روشهای علمی غربی آشنا شد، پیوند خود را با سنت مطالعات حوزوی، متون اسلامی و میراث مکتوب فارسی و عربی حفظ کرد. همین ویژگی موجب شد در تحقیقات خود، میان دانش سنتی و روش دانشگاهی ارتباط برقرار کند. مشکور با بهرهگیری از آموزش سنتی خانوادگی، تحصیلات دانشگاهی در ایران و فرانسه، آشنایی با زبانهای مختلف و ارتباط با استادان برجسته داخلی و خارجی، توانست در شمار محققانی قرار گیرد که دانش ایرانی و اسلامی را با روشهای تطبیقی و دانشگاهی بررسی کردند.
حوزه فعالیت علمی او تنها …
