خبرگزاری مهر- گروه استانها: وحدت شاید در روزهای آرام، مفهومی بدیهی به نظر برسد، اما اهمیت واقعی آن زمانی آشکار میشود که جامعه با بحران، فشار و تهدید روبهروست. تجربه تحولات اخیر ایران بار دیگر نشان داد که در شرایط دشوار آنچه میتواند جامعه را از شکاف و فرسایش دور کند، توجه به نقاط اشتراک و تقویت احساس تعلق مشترک است. با این حال، پرسش مهم این است که وحدت دقیقاً به چه معناست؟ آیا برای متحد بودن باید همه یکسان فکر کنند؟ آیا نقد کردن با وحدت منافات دارد؟ و سیره پیامبر اسلام(ص) برای جامعهای که با اختلاف دیدگاهها و سلایق متعدد روبهروست، چه الگویی ارائه میدهد؟
برای بررسی این موضوع با حجتالاسلام محمد بیگی، کارشناس سیره نبوی گفتوگو کرده است.
وقتی از وحدت در سیره پیامبر(ص) صحبت میکنیم، دقیقاً از چه چیزی سخن میگوییم؟ آیا پیامبر(ص) به دنبال یکسانسازی جامعه بود؟
خیر. اتفاقاً یکی از برداشتهای نادرست از مفهوم وحدت همین است که تصور کنیم وحدت یعنی همه افراد جامعه باید مانند یکدیگر فکر کنند. پیامبر(ص) در جامعهای ظهور کرد که تفاوتهای قومی، قبیلهای، اقتصادی و فکری در آن جدی بود. ایشان این تفاوتها را از بین نبرد، بلکه تلاش کرد آنها را در یک چارچوب مشترک قرار دهد.
وحدت در سیره پیامبر(ص) یعنی انسانها با وجود تفاوتها، بر سر اصول و اهداف اساسی جامعه کنار یکدیگر قرار بگیرند. بنابراین وحدت با تفاوت منافاتی ندارد؛ آنچه با وحدت ناسازگار است، تبدیل تفاوت به دشمنی و نفرت است.
یکی از مشکلات امروز جامعه تبدیل اختلاف نظر به تقابل است. پیامبر(ص) برای جلوگیری از چنین وضعیتی چه الگویی به ما میدهد؟
نخست باید میان «اختلاف» و «تفرقه» تفاوت بگذاریم. اختلاف نظر امری طبیعی است و حتی میتواند باعث رشد جامعه شود، اما تفرقه زمانی شکل میگیرد که فرد یا گروه مقابل را از دایره جامعه خود خارج کنیم.
پیامبر(ص) تلاش میکرد اختلافها را مدیریت کند، نه اینکه صرفاً آنها را سرکوب یا نادیده بگیرد. گفتوگو، پیمان اجتماعی، ایجاد هویت مشترک و توجه دادن مردم به منافع عمومی از ابزارهایی بود که در سیره اجتماعی ایشان دیده میشود.
امروز نیز اگر هر اختلاف سیاسی، فرهنگی یا اجتماعی را به دشمنی تبدیل کنیم، جامعه به تدریج سرمایه اجتماعی خود را از دست میدهد. …
