به گزارش خبرگزاری مهر، ادبیات همواره به عنوان پنجرهای رو به درون انسانها شناخته شده است، اما چه میشود اگر این بار به جای کلمات، از دریچه نقشهها و جغرافیا به جهان داستانها نگاه کنیم؟
کتاب «اطلس رمان اروپایی» اثر درخشان فرانکو مورتی، دقیقا همین دعوت ساختارشکنانه را پیش روی ما میگذارد. مورتی در این اثر پژوهشی عمیق، رویکردهای سنتی و صرفا متنی در نقد ادبی را کنار میگذارد و به جای آن، تمرکز خود را روی بررسی دقیق «شرایط مادی تولید ادبی» و «جغرافیای رمان» قرار میدهد. او به ما نشان میدهد که فضاها، مکانها و مسیرهای جغرافیایی در یک رمان، صرفا پسزمینهای تزئینی و منفعل برای پیشبرد قصه نیستند؛ بلکه خود این فضاها ساختار روایی را میسازند و به آن جهت میدهند. در این معرفی جامع، قصد داریم به اعماق فصلهای کلیدی این کتاب سفر کنیم و ببینیم چگونه رمانها توانستند درک ما از شهرها، ملتها و حتی اقتصاد جهان مدرن را برای همیشه تغییر دهند.
رمان و دولت- ملت؛ ترسیم مرزهای هویت
در گام نخست و در فصول ابتدایی، فرانکو مورتی به سراغ یکی از مهمترین پدیدههای تاریخ مدرن میرود: شکلگیری مفهوم «دولت-ملت». او بررسی میکند که چگونه رمانها به عنوان یک ابزار قدرتمند فرهنگی، توانستند مرزهای ذهنی و جغرافیایی یک ملت را در ذهن خوانندگان خود تثبیت کنند. پیش از گسترش رمانها، درک شهروندان از کشورشان اغلب محدود به روستاها و شهرهای کوچک خودشان بود و تصویر روشنی از کلیت یک کشور وجود نداشت. اما رمان اروپایی، با روایت سفرهای طولانی قهرمانان داستان در امتداد جادهها و مسیرهای ارتباطی، مناطق دورافتاده و حاشیهای را به مرکز پیوند داد.
رمانها با ایجاد یک فضای مشترک روایی، به مردمی که هرگز یکدیگر را ندیده بودند کمک کردند تا خود را متعلق به یک جغرافیای واحد و یک هویت ملی یکپارچه بدانند. در این میان، جادهها در داستانها دیگر تنها یک مسیر عبوری نبودند، بلکه شریانهایی بودند که خون را در کالبد این دولت-ملتهای تازه تاسیس به جریان میانداختند و به مخاطب اجازه میدادند تا گستردگی و تنوع سرزمین خود را به شکلی ملموس و قابل درک تجربه کند.
لندن و پاریس؛ تقابل شبکههای پلیسی و جاهطلبیهای طبقاتی
یکی از جذابترین بخشهای تحلیل مورتی در فصل دوم کتاب، واکاوی تقابل …
