به گزارش خبرنگار مهر، امروز بیستم صفر المظفر و اربعین سید و سالار شهیدان است.اربعین حسینی در دهه اخیر از یک آیین مذهبی بومی در جغرافیای عراق، به پدیدهای عظیم، جهانی، تمدنساز و خاستگاهی برای شکلگیری «زیستجهان نوین اسلامی» مبدل شده است.
حرکت میلیونها انسان با پای پیاده به سمت کربلای معلی در روز چهلم شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، فراتر از یک زیارت عبادی ساده، رویدادی چندبعدی و پیچیده است که توجه پژوهشگران حوزههای جامعهشناسی، علوم سیاسی، تمدنپژوهی و کلام اسلامی را به خود جلب کرده است. این حرکت منحصربهفرد با ارائه الگویی عینی از مناسبات انسانی، الگوی نوینی از جامعهپذیری دینی، سرمایه اجتماعی، اقتدار نرم و دیپلماسی عمومی را در برابر مؤلفههای تمدن غرب بازتعریف کرده و بزرگترین اجتماع دورهای و مسالمتآمیز بشری در تاریخ معاصر را به نمایش گذاشته است.
ریشههای تاریخی، معرفتی و ساخت تمدن
از منظر تاریخی و معرفتی، زیارت اربعین دارای عمقی استوار در مذهب تشیع است که نقطه آغازین آن به اقدام جابر بن عبدالله انصاری و بازگشت اهل بیت (ع) به کربلا بازمیگردد. در روایات دینی، بهویژه حدیث مشهور امام حسن عسکری (ع)، زیارت اربعین از نشانههای ایمان شمرده شده است؛ اما بعد تمدنی این تاکیدات روایی در کارکرد احیاگری آن نهفته است. پیادهروی اربعین در طول تاریخ، بهویژه با هدایت علمای نجف، نه یک آیین ایستا، بلکه جریانی هویتساز برای حفظ حافظه تاریخی امت اسلامی بوده است.
در افق تمدنی، اربعین ظرفیتی ایجاد میکند که مؤلفههای نظری معارف حسینی به رفتارهای عینی اجتماعی تبدیل شوند و هسته مرکزی یک ساختار اجتماعی عدالتمحور و ولایتمدار را پایهریزی کنند.
ابعاد جامعهشناختی و جامعهآرمانی اربعین
از منظر جامعهشناختی، اربعین حسینی مصداق بارز شکلگیری یک «جامعه آرمانی موقت» و همبستگی عمیق فراملی است. در این مسیر، مفاهیمی نظیر «تعلیق ساختارهای طبقاتی» و خلق «جامعه احساسی و معنوی» بهوضوح عینیت مییابند. تمام عناوین شغلی، ثروت، نژادها و زبانها در طول مسیر رنگ میبازند و افراد با هدفی واحد هممسیر میگردند. مهمتر از آن، نظام مواکب و خدماترسانی داوطلبانه، بنیاد یک نظام اقتصادی انسانمدار بر پایه «ایثار، …
