**بازخوانی تجربه مشروطه پس از ۱۲۰ سال؛ از ریشههای فقهی نهضت تا کاستیهای قانون اساسی**
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری فارس، نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» همزمان با یکصدوبیستمین سالگرد امضای فرمان مشروطیت، با حضور جمعی از استادان، تاریخپژوهان و اندیشمندان در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. در این نشست، نسبت جنبش مشروطه با مفاهیمی چون عدالت، قانون، آزادی و توسعه بررسی و بر ضرورت بازخوانی این تجربه تاریخی برای حل مسائل امروز ایران تأکید شد.
از عدالتخانه تا آرمان توسعه پایدار
سیدمحمدکاظم موسویبجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، در این نشست با اشاره به سیر تحولی جنبش مشروطه گفت: این جنبش با مطالبه عدالتخانه آغاز شد و بهتدریج به خواستی ملی برای ورود ایران به جهان نو و دستیابی به توسعه تبدیل گشت.
وی افزود: ریشههای این تحول را باید در مواجهه نخبگان ایرانی با پیشرفت کشورهای اروپایی و بهویژه تجربه اصلاحات میجی در ژاپن جستوجو کرد. اهداف مشروطه را میتوان در سه مرحله خلاصه کرد: نخست مطالبه عدالتخانه، دوم شکلگیری قانون و نهادهای مدرن، و سوم آرمان نهایی پیشرفت و توسعه ایران.
موسوی بجنوردی تأکید کرد: با گذشت ۱۲۰ سال، پرسش اصلی همچنان این است که جامعه ایران چگونه میتواند به توسعهای پایدار دست یابد. توسعه پایدار بدون عدالت، نفی تبعیض، دموکراسی و فرصتهای برابر امکانپذیر نیست و مهمترین عامل همبستگی ملی در ایران جدید، اتحاد حول محور توسعه و رفاه شهروندان است.
زیربنای مشروطه در تحولات اجتهادی حوزههای علمیه است
آیتالله سیدمصطفی محققداماد، رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم، با به چالش کشیدن نظریه وارداتی بودن مطلق مشروطه گفت: زیربنای فکری این نهضت، بیش از آنکه مدیون سوغات غرب باشد، ریشه در تحولات اجتهادی و عقلانی حوزههای علمیه شیعه طی دو قرن اخیر دارد.
وی با اشاره به نقش شیخ مرتضی انصاری افزود: نظریه «انسداد باب علم» شیخ انصاری، راه را برای حجیت عقل عرفی و تقنین عرفی در ایران هموار کرد. ایشان دو اصل بنیادین را مطرح کردند که ریشه مشروطیت است؛ نخست اصل «لا ولایة لأحدٍ علی أحدٍ» (نفی سلطه انسان بر انسان) که مبنای آزادی است و دوم، نظریه تفکیک قوا.
محققداماد …
