به گزارش خبرگزاری مهر، بزرگداشت زندهیاد دکتر پروانه فرزانه، از چهرههای برجسته حوزه علوم سلولی، به همت مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران و با همکاری پژوهشگاه رویان برگزار شد.
زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی، نیزدر این آیین حضور داشت. این مراسم با حضور جمعی از مدیران، اعضای هیئتعلمی، پژوهشگران و دانشجویان برگزار شد؛ ضمن گرامیداشت یاد و خاطره و خدمات علمی و پژوهشی این بانوی فرهیخته، بر نقش ماندگار وی در راه اندازی بانک سلول های انسانی و جانوری و حوزه زیست فناوری کشور تاکید شد.
تأکید بر نقش زیرساختساز دکتر فرزانه
در ابتدای این نشست، عبدالرضا دانشور آملی، رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، با گرامیداشت یاد و خاطره دکتر فرزانه، وی را از چهرههای اثرگذار و ماندگار حوزه زیستفناوری کشور توصیف کرد.
وی با اشاره به نقش بنیادین دکتر فرزانه در راهاندازی بانک سلولهای انسانی و جانوری اظهار داشت: این اقدام، یکی از مهمترین زیرساختهای پژوهشی کشور در حوزه زیستپزشکی و زیستفناوری را شکل داد و زمینه ارائه خدمات تخصصی به جامعه علمی و پژوهشی را فراهم کرد.
وی تصریح کرد: در دوره مدیریت زندهیاد دکتر فرزانه، بانک سلول مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران شاهد توسعهای چشمگیر بود و بیش از هزار رده سلولی در کلکسیونهای مختلف آن گردآوری، شناسایی، استانداردسازی و نگهداری شد. این ردههای سلولی با رعایت ضوابط علمی و معیارهای پذیرفتهشده بینالمللی تهیه و ذخیرهسازی شد و بهتدریج به یکی از پشتوانههای مهم پژوهشی کشور در حوزه زیستفناوری و زیستپزشکی تبدیل شد؛ بهگونهای که پژوهشگران، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی توانستند از این ظرفیت در پیشبرد طرحهای علمی و توسعه تحقیقات تخصصی بهرهمند شوند.
وی با اشاره به نخستین دیدار خود با دکتر فرزانه در سال ۱۳۸۹ در پژوهشگاه رویان افزود: همان آشنایی اولیه، آغاز مسیری تازه در فعالیت حرفهای من بود و زمینه همکاری با مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران را فراهم کرد.
دانشور آملی همچنین دغدغه جدی دکتر فرزانه برای حفاظت از ذخایر ژنتیکی جانوری کشور را ستود و افزود: با وجود تخصص اصلی ایشان در زیستپزشکی، حساسیت ویژهای نسبت به حفظ نژادهای بومی و گونههای در معرض انقراض داشتند؛ راهی که امروز به شکلگیری یکی از غنیترین کلکسیونهای ژنتیکی جانوری کشور منجر شده است.
وی ادامه داد: زندهیاد دکتر فرزانه حتی در دورهای که با بیماری دستوپنجه نرم میکرد، از مسیر تلاش علمی و انجام مسئولیتهای خود فاصله نگرفت و همین ویژگی، شخصیت او را برای همکاران و شاگردانش متمایز و الهامبخش کرده است.
رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است چنین الگوهایی به نسل جوان علمی کشور معرفی شوند؛ چراکه شناخت شیوه زیست حرفهای، منش اخلاقی و نوع نگاه دکتر فرزانه به علم و مسئولیت، میتواند مسیر روشنی پیش روی پژوهشگران جوان، بهویژه بانوان پژوهشگر، قرار دهد.
دانشور آملی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به فلسفه برگزاری این مراسم اظهار داشت: برپایی این نشست صرفاً برای یادآوری نام و خاطره دکتر فرزانه نیست، بلکه تلاشی است برای زنده نگهداشتن مجموعهای از ارزشهای انسانی و حرفهای که ایشان در سراسر دوران فعالیت خود به آنها پایبند بود؛ ارزشهایی مانند تعهد، مسئولیتپذیری، اخلاقمداری، روحیه همکاری، دلسوزی، همدلی و پیگیری خستگیناپذیر در انجام وظایف.
خوشنامی، اخلاق و ماندگاری
در بخش دیگری از مراسم، زهرا شیخی، معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی با تجلیل از مقام علمی و انسانی دکتر فرزانه، از ایشان بهعنوان بانویی فرهیخته، اثرگذار و خوشنام یاد کرد. وی با اشاره به دشواریهای مسیر رشد عالی علمی با توجه به نقش های چندگانه یک بانوی نمونه در جایگاه مادری، همسری، فرزندی، اجتماعی و ... برای بانوان، اظهار داشت: دستیابی به جایگاههای علمی برجسته برای یک زن، بهویژه در کنار ایفای مسئولیتهای خانوادگی، نیازمند تلاش و استقامت فراوان است و دکتر فرزانه نمونهای شایسته از این مسیر ارزشمند بود.
شیخی همچنین تأکید کرد که یکی از مهمترین ویژگیهای ماندگار دکتر فرزانه، خوشنامی در اخلاق حرفهای و رفتار انسانی بود؛ ویژگیای که موجب شده است نام ایشان با احترام و نیکی در میان همکاران و شاگردان همراه باشد. مسیر پیشرفت و تعالی که ایشان در دوران حیات خود طی کرده است صرفا محدود به همان دوران نمی شود و بخاطر خدمات ارزنده علمی و سنگ بنای ارزشمندی که در مرکز ذخایر زیستی به یادگار نهاده اند یک صدقات جاریه و باقیات الصالحات ماندگار است که این توفیق الهی نصیب هر فردی نمی شود و قطعا ایشان عبدِ صالحی بوده اند و نظر لطف الهی را مشمول شده اند که از ویژگی های بارز این بانوی نمونه است.
روایت شکلگیری یک مسیر ماندگار
در ادامه، ابوالحسن شاهزاده فاضلی، ریاست پیشین پیشین مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران و معاونت پژوهشی پژوهشگاه رویان، به بیان خاطرات و نکاتی از سالهای آغازین شکلگیری مرکز پرداخت.
وی با اشاره به شرایط محدود سالهای نخست تأسیس مرکز اظهار داشت: در آن دوران، با وجود کمبود امکانات و نبود زیرساختهای کافی، روحیه جهادی، امید، اراده و باور به توان داخلی سبب شد مسیر توسعه این مجموعه با قدرت آغاز شود.
شاهزاده فاضلی نقش دکتر فرزانه را در این دوره بسیار تعیینکننده دانست و افزود: حساسیت ایشان نسبت به کیفیت نمونهها، رعایت استانداردهای علمی و نگاه دقیق به اعتبار دادهها، باعث شد از همان ابتدا فرهنگ کیفیتمحوری در این مجموعه شکل بگیرد.
وی همچنین تأکید کرد که دکتر فرزانه با خودباوری، آیندهنگری و پیگیری مداوم، سهم مهمی در تثبیت جایگاه بانک سلول در کشور داشت.
تأملی بر اخلاق در پژوهش
رضا سامانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان نیز در این مراسم با نگاهی علمی و تحلیلی، به اهمیت اخلاق در پژوهش پرداخت و بر ضرورت توجه به مسئولیتپذیری اخلاقی در مسیر فعالیتهای علمی تأکید کرد.
وی با اشاره به جایگاه اخلاق در پیشبرد پژوهشهای زیستی، یادآور شد که ماندگاری نام پژوهشگران تنها به تولید علم محدود نمیشود، بلکه نحوه زیست علمی، رفتار حرفهای و تعهد آنان نسبت به جامعه علمی نیز در این ماندگاری نقش تعیینکننده دارد.
روایتی از همکاری علمی و ارائه دستاوردهای نو
در ادامه این نشست، دکتر احمد نسیمیان، پژوهشگر دانشگاه لوند سوئد و از همکاران پیشین دکتر پروانه فرزانه، بهصورت مجازی در برنامه حضور یافت. وی ضمن گرامیداشت یاد و تقدیر از جایگاه علمی و شخصیتی ایشان، به بیان تجربههای همکاری علمی مشترک پرداخت و تازهترین دستاوردهای پژوهشی خود در حوزه تشخیص زودهنگام سرطان پروستات را معرفی کرد؛ موضوعی که پیوندی میان میراث علمی دکتر فرزانه و رسالت پژوهشگران در توسعه دانش و ارتقای سلامت جامعه ایجاد میکند. حضور مجازی دکتر نسیمیان، علاوه بر یادآوری پیوندهای علمی دکتر فرزانه در عرصه بینالمللی، نشاندهنده اثرگذاری ماندگار این بانوی پژوهشگر بر گسترش ارتباطات علمی فرامرزی بود.
تأکید بر ابعاد انسانی و حس مادرانه
دکتر زهره قدسی در سخنان خود، بیشتر بر ابعاد انسانی شخصیت دکتر فرزانه تمرکز کرد و از اخلاق حرفهای، روحیه همراه، حس مادرانه و رفتار دوستانه ایشان سخن گفت.
وی با اشاره به رابطه نزدیک دکتر فرزانه با همکاران، بیان کرد که این ویژگیهای انسانی، در کنار توانمندیهای علمی، از ایشان شخصیتی ساخته بود که هم در محیط کاری و هم در ارتباطات فردی، منشأ آرامش، همدلی و دلگرمی برای دیگران بود.
معرفی گرنت یادبود دکتر پروانه فرزانه
در بخش پایانی این مراسم، دکتر شقایق نصر به معرفی گرنت یادبود دکتر پروانه فرزانه پرداخت.
در این بخش، بر این نکته تأکید شد که زندهیاد دکتر فرزانه در زمان حیات خود همواره حامی پژوهشگران جوان و مشوق ایدههای نوآورانه بود و این رویکرد حمایتی، امروز در قالب گرنت یادبود ایشان ادامه یافته است.
این گرنت با هدف حمایت از طرحهای نوآورانه، تشویق پژوهشگران جوان و کمک به تداوم مسیر علمی الهامگرفته از اندیشه و منش دکتر فرزانه طراحی شده و در این مراسم نیز مورد اشاره قرار گرفت.
پایانبخش این آیین یادبود، پخش کلیپی تأثیرگذار از طنین صدای زندهیاد دکتر پروانه فرزانه بود؛ پیامی الهامبخش که بر مؤلفههایی چون صبوری، امید، پایداری و تداوم مسیر علمی در روزهای سخت تأکید داشت و فضایی آکنده از معنویت و انگیزه به همایش بخشید. همچنین در حاشیه این مراسم، دفتر یادبودی تعبیه گردید تا حاضران و شخصیتهای علمی برجسته، دلنوشتهها و یادداشتهای ادای احترام خود را به رسم یادبود در آن به ثبت برسانند. کد مطلب 6910289 زهرا سیفی
