مراجعه به اقتباس داروی سینماست/با اثر ضعیف پشت نام‌های بزرگ مخفی نشویم

خبرگزاری مهر- گروه هنر- عطیه موذن؛ این روزها در پرونده‌ اقتباس گفتگوهای متعددی با نویسنده‌ها و کارگردان‌ها داشته‌ایم. از مشکلات حقوقی و ادبی گرفته تا نمونه‌های موفقی که در سینمای ایران به یادگار مانده است. اما سوال اصلی اینجاست که با وجود این همه کتاب و رمان خوب در ایران، چرا فیلم‌ها و سریال‌های اقتباسیِ ما معمولاً به عمق آثار اصلی نمی‌رسند؟ یا کم سراغ اقتباس رفته ایم یا همان نمونه های محدود هم به کیفیت کتاب و اثر اولیه نبوده است.

در تازه‌ترین گفتگوی این پرونده، سراغ محمدرضا مقدسیان منتقد و مدرس سینما، رفته‌ایم. او که هم مجری برنامه ها و نشست های تخصصی سینمایی است و هم نگارش و ترجمه کتاب های تخصصی را بر عهده داشته است در زمینه اقتباس به نکات مختلفی اشاره کرد که در این گفتگو می خوانید:

*ما در پرونده اقتباس گفتگوهای مختلفی با صاحبان آثار داشته ایم از شما می خواهم به عنوان منتقد و مدرس سینما بگویید که این مسیر در حوزه فیلم و سریال چگونه پیش رفته است؟ برای نمونه، زنده‌یاد مهرجویی را داشتیم که از فعالان سینمای اقتباسی بود یا کارگردانان دیگری که بیشتر به نسل های قبل تعلق داشتند. در سال‌های اخیر، به ویژه در شبکه نمایش خانگی، کارگردانان بیشتر به اقتباس روی آورده‌اند، با این حال هنوز این میزان اندک است. با توجه به اینکه کتاب‌های خوب فراوانی داریم، چرا این خلأ همچنان وجود دارد؟

محمدرضا مقدسیان: ما اصولاً داشته‌های ارزشمند بسیاری داریم که به خوبی از آنها بهره نمی‌بریم؛ از جمله کتاب‌ها. از زنده‌یاد داریوش مهرجویی مثال زدید. اما داریوش مهرجویی کیست؟ این سؤالی است که برای همگان ممکن است پیش آید. در بهترین حالت می‌گوییم داریوش مهرجویی کارگردان بزرگی بود و فیلم‌هایی چون «گاو»، «هامون» و «اجاره‌نشین‌ها» را ساخته است. می خواهم بر شخصیت آقای مهرجویی تأکید کنم، زیرا فکر می‌کنم این موضوع قابل تعمیم است. اگر قرار باشد درباره سینمای داریوش مهرجویی سخن بگویم یا اینکه چه می‌شود که او سراغ اقتباس از آثار معتبر ادبیات ایران و جهان می‌رود، احتمالاً باید در پسِ آن چیزی که نام مهرجویی را شکل می‌دهد، به درک بیشتری برسم. ببینید، از تحصیلات او گرفته تا مدل فکری‌اش، اینکه دغدغه‌اش چه بوده، نسبتش با فلسفه، ادبیات، زندگی، هستی و سینما چگونه بوده است و این نسبت‌ها …