به گزارش خبرنگار مهر، مستندهای «هیچکس نخوابد» به کارگردانی سام کلانتری، «وایت کارت» ساخته الهام حسامی و «پهلوانان نمیمیرند» به کارگردانی شراره عطاری که این روزها در شبکه نمایش خانگی و گروه «هنروتجربه» نمایش داده میشوند علاوه بر تاکید بر قدرت زنان ورزشکار ایرانی، بحران اعتیاد در قهرمانان ملی را بررسی میکنند.
مستند «هیچکس نخوابد» به کارگردانی سام کلانتری مانند «جایی برای فرشتهها نیست» مستند پرفروش کارنامه او، فیلمی درباره ورزش زنان است، اگر در «جایی برای فرشتهها نیست» زنان برای کسب پیروزی در هاکی رقابت می کردند در مستند تازه کلانتری، شخصیت اصلی، نگار سماکنژاد با خودش رقابت می کند تا عنوان اولین بانوی ایرانی را که صعود سرعتی به قله دماوند داشته است، کسب کند. فیلمساز با نزدیک شدن به نگار، روحیه مستقل و جاهطلبِ او را به تصویر میکشد و صعود چهارجانبه او به دماوند را که با دشواری همراه است، ثبت می کند.
بازتعریف جایگاه و هویت زنانه در «هیچکس نخوابد»
سام کلانتری مستندساز طبقه متوسط به بالاست، دغدغه ها و سوژههایش از دل فضایی متولد میشوند که خوب میشناسد، نگار دختری مرفه و مستقل است که برخلاف اغلب زنان سینمای مستند، درگیر فقر و تبعیض و خشونت نیست، صعود و ثبت یک رکورد زنانه برای او، کسب هویت و بازتعریف جایگاهش به عنوان یک زن خاص است. رویایی که تجسم مییابد. «هیچکس نخوابد» در شبکه نمایش خانگی عرضه شده است.
الهام حسامی از میانه دهه نود تا اواخر سال ۱۴۰۱ درگیر ساخت مستندی درباره یک قهرمان جوان ایرانی بوده است، حمیده عباسعلی قهرمان کاراته است که مجموعه رنگارنگی از افتخارات را با خود به همراه دارد، اما مصدومیت در المپیک این دختر جوان را از کسب مدال طلا دور کرد. فیلم ۴۵ دقیقه ای حسامی، با نزدیک شدن به شخصیت حمیده، پای صحبت او و مربی اش مینشیند، لحظاتی از اردوی این دختران جوان را نشان میدهد، شادیها و ترسهای آنان را منعکس می کند و میکوشد تصویری از مشکلات زنان ورزشکار در ایران امروز باشد.
نمایش یک قهرمان خوشاخلاق و مقاوم در «وایت کارت»
«وایت کارت» فیلمی است که مانند «هیچکس نخوابد» به واسطه حضور شخصیت اصلی مقتدر و باهوشش شکل گرفته است و از دقایق نخست تماشاگر را با خود درگیر می کند. حسامی از تصاویر مسابقات و گفتگوها درست استفاده کرده و اگرچه به زندگی فردی شخصیت اصلی نپرداخته است، اما توانسته او را به عنوان یک قهرمان جوان، خوش اخلاق و مقاوم برای بیننده معرفی کند.
حسامی به واسطه تجربه شخصی خود، به عنوان زن خبرنگار و فیلمساز، در بخشهایی از فیلم به ویژه نیمه اول (در سکانس های تمرین یا آغاز مسابقات در سالن ورزشی) بدون آنکه اغراق کند، شرایط ورزشکاران زن و محدودیت های آنان را ترسیم کرده و از قالب یک پرتره ورزشی صرف، خارج شده است. «وایت کارت» هم در شبکه نمایش خانگی در دسترس علاقهمندان است.
تراژدی سرنوشت یک جوان قهرمان در «پهلوانان نمیمیرند»
اما مستند شراره عطاری «پهلوانان نمیمیرند» که این روزها در گروه «هنروتجربه» اکران شده است، شباهت هایی به ۲ مستند یاد شده و تفاوتهای آشکار با آنها دارد. عطاری برخلاف ۲ فیلمساز دیگر، با قصه شکست روبهرو است. فیلم او برخلاف «وایت کارت» و «هیچکس نخوابد» تلخ و گزنده است. محسن قاسمی شخصیت اصلی این مستند، مانند حمیده پرافتخار، جوان و موفق بوده اما اعتیاد، محسن را دچار بیماری و دوری از رقابت و مدالهای رنگارنگ کشتی می کند. تراژدی سرنوشت این جوان زیبارو و پرافتخار، نشان دهنده ضعف سیستم حمایت از ورزشکاران حتی در رده قهرمانان ملی است، جوانانی مستعد که از نظر روحی برای روزهای سخت آموزش ندیدهاند و تاب شهرت و گرفتاریهای ناشی از آن را ندارند.
شراره عطاری با نگاهی انتقادی، مشکلات ورزش حرفه ای ایران را بررسی کرده، به اندازه به شخصیت محسن نزدیک شده، خانواده و خاستگاه اجتماعی و طبقاتی او را نمایش داده است و تصویر کاملی از او برای تماشاگرش میسازد. استفاده درست از تصاویر آرشیوی و گفتگو، «پهلوانان نمی میرند» را به مستندی ماندگار تبدیل کرده است که وجهی اجتماعی و آموزشی دارد.
برخلاف تصور عموم منتقدان و مردم، مستندهای ورزشی در ایران مهجور نیستند، هر سال تعدادی مستند ورزشی درباره ورزشکاران یا برای آنها ساخته می شود که بعضی از آنها مانند «سمفونی حمید» (جعفر صادقی) با تمرکز بر یک شخصیت ورزشی، تصویری متفاوت از او ارائه میدهند و بعضی مانند «آیدین» (اشکان مهریار) بیشتر وجهی گزارشی و اسنادی دارند، در هر ۲ دسته این مستندها، فیلم خوب میتوان یافت و از تماشایش لذت برد. کد مطلب 6904769 ندا زنگینه
