خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: روی تپه های عباس آباد، پشت مجسمه فردوسی و در محوطه سرسبزی که بین اتوبانها محصور شده است، بنای گسترده کتابخانه ملی دیده میشود. برای شناختن راه طولانی که این نهاد پیش از تولد در بنای ابتدای خیابان سی تیر تا امروز طی کرده و دانستن اینکه در این ساختمان چه میگذرد، با دکتر رضا شهرابی معاون کتابخانه ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به گفتگو نشستیم، که بخش دوم آن را میخوانید:
* معاونت شما در کتابخانه ملی شامل چه بخشها و زیرمجموعههایی است؟ به لحاظ چارت سازمانی، چه واحدهایی در این مجموعه فعالیت میکنند؟ برای مثال، آیا بخش نسخههای خطی، کودک و نوجوان و بخشهای مشابه در این ساختار تعریف شدهاند؟
معاونت کتابخانه ملی چهار ادارهکل دارد که سه ادارهکل آن کاملاً بهصورت فرایندی توزیع شدهاند. این فرایند نیز از نقطه ورود و دریافت منابع آغاز میشود و تا زمان اطلاعرسانی و نگهداری منابع در مخزن ادامه پیدا میکند.
یک ادارهکل، ادارهکل فراهمآوری منابع است که مسئولیت گردآوری منابع را بر عهده دارد. این گردآوری نیز به روشهای مختلف انجام میشود. یکی از این روشها، بحث واسپاری است؛ به این معنا که طبق قانون، همه ناشران موظفاند دو نسخه از کتابهای خود را به ما تحویل دهند. برای این کار نیز با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازوکاری طراحی شده و دو نسخه از کتابها دریافت میشود.
یکی دیگر از درگاههای ورودی ما، دریافت منابع از طریق مبادلات است. این موضوع نیز طبق قانون انجام میشود. بسیاری از کتابخانهها مجموعههای وجینی خود، یعنی آثاری را که دیگر در مجموعهشان مورد استفاده قرار نمیگیرد، با ما مکاتبه و ارسال میکنند. از سوی دیگر، کتابخانههایی هم هستند که بهدنبال تقویت منابع خود هستند و از این کتابها استفاده میکنند. به همین دلیل، یک چرخه مستمر در این زمینه وجود دارد و سالانه بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار نسخه کتاب در این فرایند جابهجا میشود. این اقدام هم در راستای تقویت مجموعه کتابخانههای دیگر است و هم کمک میکند کتابهایی که از مجموعهای خارج میشوند، از بین نروند و همچنان قابل استفاده باشند.
یکی دیگر از شیوههای دریافت منابع، خرید کتاب است. ما سالانه بودجهای برای خرید داریم که معمولاً …
![[لیلا اردبیلی] میراث فرهنگی؛ فراتر از دیوار و سنگ](/news/u/2026-08-23/ettelaat-j0awm.jpg)
